Plamy na pomniku granitowym i nie tylko. Jak czyścić pomniki cmentarne?

Są różne rodzaje nagrobków. Materiały, z jakich są wykonywane, różnią się nie tylko wyglądem, ale też wytrzymałością, a nawet – podatnością na powstawanie plam. Właśnie dlatego ważne jest to, jaki wybierzesz. Każdy z rodzajów nagrobków ma inne walory, ale warto zdać sobie sprawę z tego, jakie ma mankamenty. Szczególnie jeśli mają wpływ na to, jak z biegiem czasu będzie się prezentował pomnik. Możesz wybrać nagrobek granitowy, marmurowy, lastryko, kompozytowy lub z piaskowca.

Za najlepszy materiał na nagrobek uważany jest granit. Doceniany jest za wytrzymałość. Jest to najtwardsza skała. Nagrobek z granitu jest więc odporny na uszkodzenia mechaniczne i zarysowania. Co więcej, niegroźne są mu trudne warunki atmosferyczne jak śnieg, mróz i wilgoć. Na jego wygląd nie wpływa negatywnie silne promieniowanie słoneczne. Nie niszczą go również kwasowe związki atmosferyczne. Granit jest dość łatwy w obróbce, więc można zamówić pomnik nawet o dość skomplikowanej budowie. Jego zaletą jest także to, że występuje w dużej gamie kolorystycznej. Oprócz czerni dużą popularnością cieszą się szarości, ale i czerwień, brąz, krem. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy jego odcień będzie miał taką samą twardość i stopień nasiąkliwości. Wbrew pozorom plamy na pomniku granitowym mogą się pojawiać, ale są stosunkowo łatwe do usunięcia. Większym wyzwaniem mogą być zanieczyszczenia powstające w wyniku porastania nagrobka mchem, porostami i glonami. Zielony nalot jest najbardziej widoczny na jasnych pomnikach granitowych.

Do produkcji nagrobków wykorzystuje się również marmur. Doceniany jest przede wszystkim za wyrafinowaną estetykę. Subtelne żyły tworzą na jego powierzchni nietuzinkowe wzory, czyniąc je niezwykle dekoracyjnym. Pomniki z marmuru są luksusowe, klasyczne i ponadczasowe. Dominują wśród nich modele w bieli, szarościach i czerni. Marmurowy nagrobek jest elegancki. Musisz jednak wiedzieć, że to kamień znacznie bardziej porowaty niż granit. Oznacza to, że jest bardziej nasiąkliwy. Przekłada się to na mniejszą odporność na trudne warunki atmosferyczne. Pomnik może pękać pod wpływem mrozu. Często też kruszy się w wyniku działania wilgoci. Promienie słoneczne mogą go przebarwiać. Nagrobek z marmuru z uwagi na dużą porowatość wymaga konserwacji, ale też znacznie łatwiej ulega zabrudzeniom, które są trudne do usunięcia. Zarówno te naturalne wynikające z porastania kamienia, jak i np. pochodzące ze świec.

Spośród naturalnych kamieni na pomniki wybierany jest również piaskowiec. Pięknie się prezentuje. Nagrobek z piaskowca jest klasyczny i ponadczasowy. Jego subtelna kolorystyka zachwyca. W porównaniu z granitem jest to znacznie słabszy materiał pod względem twardości, odporności na uszkodzenia mechaniczne i te wynikające z warunków atmosferycznych panujących w Polsce, jednak odpowiednio konserwowany będzie łatwiejszy do utrzymania w nieskazitelnym stanie niż ten z marmuru. Musisz wiedzieć, że dużym zagrożeniem jest wilgoć, ale też porosty. Bywa, że tworzą przebarwienia nie do usunięcia.

Bardzo popularnym, niedrogim i trwałym materiałem na nagrobki jest lastryko. Powstaje w wyniku zmieszania cementu, wody i kruszywa (marmur, granit, bazalt, a nawet szkło). Jego ostateczny efekt wizualny zależy od proporcji zastosowanych materiałów, średnicy grysu, jak i barwnika. Lastryko jest to nie tylko wytrzymałe, ale też łatwe w pielęgnacji. Co więcej, w razie konieczności, można poddać go renowacji. Mimo tego, że nagrobek z lastryko doskonale się sprawdza w polskim klimacie, to jednak jest coraz rzadziej wybierane jako materiał na nagrobek.

Równie wytrzymałym i łatwym w czyszczeniu materiałem na nagrobek co lastryko i granit jest kompozyt. Tworzy się go z połączenia kamiennego grysu i żywicy. To sprawia, że pomnik ma nieskończenie wiele możliwości personalizacji. Zarówno pod względem kolorystyki, jak i wykończenia. Może imitować nawet marmur czy piaskowiec. Jednak jest zdecydowanie bardziej odporny na szkodliwe warunki atmosferyczne. Nagrobek z kompozytu jest też mało podatny na powstawanie nalotów i plam, a jeśli już się pojawiają, to łatwo je usunąć.

Powierzchnia nagrobków jest narażona na powstawanie zanieczyszczeń różnego typu. Na pomnikach mogą znaleźć się:

• plamy organiczne – porosty z mchu i glonów, resztki roślin, odchody zwierząt,
• wosk ze zniczy,
• zacieki z rdzy,
• plamy po donicach i dekoracjach.

Jak sobie z nimi poradzić? Tłusta plama po wosku na pomniku szpeci go i nie jest łatwa do usunięcia. Przede wszystkim należy pozbyć się resztki świecy. Jak usunąć plamę po wosku na pomniku? W tym celu świetnie sprawdza się namoczenie jej gorącą wodą. Następnie przy pomocy drewnianej łopatki lub nawet plastikowej karty bankowej można ją zdrapać. Jeśli wciąż pozostaje ciemna plama po wosku na pomniku, można użyć roztworu wody z octem.

Żółte plamy na pomniku powstają w wyniku aktywacji tlenku glinu, który znajduje się w składzie granitu. Na szczęście jest na nie sposób. Z domowych metod polecana jest mieszanina wody, octu i sody oczyszczonej. Możesz też kupić środek chemiczny dedykowany do walki z żółtymi osadami na nagrobkach.

A jak usuniesz rdzawe plamy na pomniku? W ich przypadku równie dobrze sprawdza się pasta z sody oczyszczonej, octu i wody. Pozostaw ją na plamie na kilka minut, by dać jej zadziałać. Oczywiście możesz również postawić na gotowy preparat. Pamiętaj jednak, by niezależnie od użytego środka, dobrze go spłukać.

Do czyszczenia pomników cmentarnych przydaje się ciepła woda, akcesoria do sprzątania i środki chemiczne dedykowane do pielęgnacji pomników. Pamiętaj, by przed rozpoczęciem pracy włożyć rękawice gospodarcze. Warto z domu przywieźć butelkę z gorącą wodą i wiadro, w którym można rozrobić ją z zimną i łagodnym środkiem myjącym. Wszelkie szczotki i ścierki muszą mieć miękką powierzchnię. Choć z pozoru łatwiej usunąć silne zabrudzenia druciakiem, to jednak można nim zniszczyć delikatną powierzchnię kamienia. Lepiej plamę namoczyć, a następnie użyć drewnianej łopatki do zeskrobania brudu.

Czyszczenie nagrobka krok po kroku pozwala na usunięcie wszystkich rodzajów zanieczyszczeń. Niezależnie od tego, z czego wykonany jest pomnik, musisz wykonać tych kilka czynności:

• usuń luźne zanieczyszczenia. W tym celu użyj suchej szczotki, zmiotki i szufelki. To najlepszy sposób, by zebrać liście, gałęzie, grudki ziemi itp. Wybierz szczotkę o miękkim włosiu, by nie porysować delikatnej powierzchni kamienia;
• zmyj kurz i drobne zanieczyszczenia. Wystarczą wilgotne ścierki, gąbki i ręczniki papierowe. Najlepiej sprawdzają się szmatki z mikrofibry. Są miękkie i delikatne, więc nie pozostawiają rys. Jeśli brud nie schodzi przy użyciu samej wody, możesz dodać do niej odrobinę delikatnego środka myjącego, np. płynu do naczyń;
• wywab zabrudzenia, które pozostają po umyciu nagrobka. Czym wyczyścić plamy na pomniku? Najtańsze są domowe sposoby z wykorzystaniem octu, sody i mydła. Jednak zdecydowanie bardziej skuteczna jest specjalna chemia do czyszczenia nagrobków. Znajdziesz ją wśród wielofunkcyjnych środków czystości. Pamiętaj, aby zrobić test na najmniej widocznym fragmencie. Nie zapomnij założyć rękawiczek.

Choć grób jest czysty, nie możesz zapomnieć o jeszcze jednym kroku – impregnacji. Dzięki niej możesz zabezpieczyć powierzchnię nagrobka przed kolejnymi zabrudzeniami. Konserwacja pomnika to również sposób na przedłużenie jego trwałości.

Po umyciu pomnika cmentarnego należy go pokryć niewielką ilością preparatu. Pamiętaj, by przy wyborze środka nabłyszczającego zwrócić uwagę na to, z jakiego materiału jest wykonany nagrobek. Impregnat możesz nałożyć dopiero po dokładnym wysuszeniu płyty. Musisz go nałożyć równomiernie i wmasować kolistymi ruchami przy użyciu miękkiej szmatki, np. z mikrofibry.

Co zrobić, jeśli po czyszczeniu na pomniku zostały smugi?

Jeśli po czyszczeniu pomnika na jego powierzchni pozostały smugi, musisz ponownie go umyć, najlepiej z wykorzystaniem wody z niewielką ilością octu. Dobrze, by była to woda przegotowana lub demineralizowana. Pamiętaj, że kluczowe jest dobre wytarcie nagrobka do sucha. Wykorzystaj w tym celu ściereczkę z mikrofibry. Jej struktura doskonale rozciera krople wody i poleruje, a przy tym jest niezwykle miękka, więc nie ma ryzyka, że porysuje powierzchnię. Pomocny może też być krystalizator kamienia.

Czy myjka ciśnieniowa zawsze jest bezpieczna do czyszczenia pomników?

Nie, myjka ciśnieniowa nie jest bezpieczną metodą czyszczenia pomników. Woda pod ciśnieniem może nie tylko zniszczyć delikatną powierzchnię kamienia, ale też wnikać w głąb niego, co z czasem może spowodować nawet jego spękanie. Mycie nagrobka myjką ciśnieniową może uszkodzić elementy ozdobne i zetrzeć napisy. Mycie pod ciśnieniem jest szczególnie niewskazane w przypadku porowatych pomników z piaskowca i marmuru, ale lepiej unikać go także w przypadku tych z kompozytu czy wykonanych z granitu.

Jak często należy impregnować granitowy nagrobek?

Częstotliwość impregnowania pomnika z granitu zależy od jego lokalizacji. Znaczenie ma to, jaki klimat panuje w danym regionie, a także jakie jest położenie nekropolii. Cmentarz w pobliżu ruchliwej drogi lub lasu będzie bardziej narażony na zanieczyszczenia niż ten na wzgórzu czy na uboczu. Impregnacja tworzy na powierzchni nagrobka warstwę ochronną, zaleca się ją wykonywać raz w roku. Możesz sprawdzić, czy jest już wymagana, polewając pomnik wodą. Jeśli szybko się wchłania – czas na impregnację.