Co to jest klasa energetyczna budynku? Przewodnik po klasach i ich znaczeniu

Klasę energetyczną budynku określa świadectwo charakterystyki energetycznej. Dokument ten zawiera szczegółowe informacje na temat zapotrzebowania budynku na energię. Można powiedzieć, że stanowi „dowód tożsamości energetycznej” budynku. Jest wymagany przy sprzedaży lub wynajmie budynku bądź lokalu. Jeśli użytkujesz budynek na własne potrzeby i nie planujesz go sprzedawać ani wynajmować, nie musisz mieć świadectwa.

Co zawiera świadectwo charakterystyki energetycznej? Znajdziesz w nim dane o zapotrzebowaniu na energię pierwotną (EP), użytkową (EU) i końcową (EK). Najważniejszą informacją jest jednak klasa energetyczna budynku, która określa jego efektywność energetyczną w skali od A+ (najbardziej energooszczędny) do G (najmniej energooszczędny).

Świadectwo energetyczne ma na celu przede wszystkim informowanie kupującego, najemcy lub właściciela o tym, ile energii zużywa budynek. Dzięki temu można świadomie podjąć decyzję o zakupie lub wynajmie nieruchomości, biorąc pod uwagę przyszłe koszty eksploatacji. Świadectwa energetyczne mają również promować budownictwo energooszczędne i wspierać działania na rzecz zmniejszenia emisji CO₂.

Klasy energetyczne budynków to system oceny, który w prosty sposób pozwala określić, jak efektywny jest dany budynek pod względem zużycia energii. Im wyższa klasa, tym mniej energii potrzebuje budynek do ogrzewania, chłodzenia, wentylacji i przygotowania ciepłej wody. To z kolei przekłada się na niższe rachunki i mniejszy wpływ na środowisko.

W Polsce stosuje się ośmiostopniową skalę klas energetycznych, oznaczaną literami od A+ do G:

• A+ to klasa najbardziej energooszczędnych budynków,
• G oznacza budynki o najniższej efektywności energetycznej.

Każda klasa odpowiada określonemu rocznemu zużyciu energii na metr kwadratowy powierzchni użytkowej (kWh/m²/rok). Oto krótki opis poszczególnych klas:

• klasa A (bardzo niska energia) – budynki o bardzo wysokiej efektywności energetycznej, często wyposażone w instalacje OZE, takie jak panele słoneczne czy pompy ciepła. Zużycie energii poniżej 63 kWh/m²/rok dla domów jednorodzinnych i poniżej 59 kWh/m²/rok dla budynków wielorodzinnych,
• klasy B i C – budynki o dobrej efektywności energetycznej, wykorzystujące nowoczesne technologie izolacyjne i systemy grzewcze. Zużycie energii w zakresie 63-250 kWh/m²/rok dla domów jednorodzinnych i poniżej 223 kWh/m²/rok dla budynków wielorodzinnych,
• klasa D – średnia efektywność energetyczna, charakterystyczna dla wielu współczesnych budynków. Zużycie energii w zakresie 250-344 kWh/m²/rok dla domów jednorodzinnych i poniżej 305 kWh/m²/rok dla budynków wielorodzinnych,
• klasy E, F i G – budynki o niskiej efektywności energetycznej, często starsze, wymagające termomodernizacji. Zużycie energii powyżej 344 kWh/m²/rok dla domów jednorodzinnych i powyżej 387 kWh/m²/rok dla budynków wielorodzinnych.

Od 2024 roku w Polsce obowiązują nowe, bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące efektywności energetycznej budynków.__ Właściciele nieruchomości muszą mieć aktualne świadectwo charakterystyki energetycznej dla domów i mieszkań, które są sprzedawane, wynajmowane lub nowo wybudowane__. Nowe budynki muszą spełniać wyższe standardy efektywności energetycznej, aby uzyskać pozwolenie na budowę. Celem tych zmian jest zwiększenie liczby budynków o najwyższej efektywności energetycznej, co ma przyczynić się do zmniejszenia zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych. Od 2026 roku wszystkie nowe budynki publiczne, a od 2028 roku wszystkie nowe budynki mieszkalne będą musiały być zeroemisyjne.

W świadectwie charakterystyki energetycznej, oprócz klasy energetycznej, znajdziesz również inne ważne parametry, które opisują zapotrzebowanie budynku na energię. Należą do nich:

• energia pierwotna (EP),
• energia końcowa (EK),
• energia użytkowa (EU).

Energia pierwotna (EP) to całkowita ilość energii zużywana przez budynek, uwzględniająca nie tylko energię dostarczoną do budynku, lecz także energię wykorzystaną do jej wydobycia, przetworzenia i transportu. Wskaźnik EP jest wyrażany w kWh/m²/rok i im niższa jego wartość, tym budynek jest bardziej energooszczędny i przyjazny dla środowiska.

Energia końcowa (EK) to ilość energii potrzebna do zaspokojenia potrzeb energetycznych budynku, takich jak ogrzewanie, chłodzenie, wentylacja, przygotowanie ciepłej wody użytkowej i oświetlenie. Wskaźnik EK uwzględnia straty energii występujące w urządzeniach i instalacjach budynku. Im niższa wartość EK, tym mniej energii zużywasz i tym niższe są Twoje rachunki.

Energia użytkowa (EU) to ilość energii bezpośrednio zużywana przez mieszkańców lub użytkowników budynku. Obejmuje energię wykorzystywaną do ogrzewania i chłodzenia pomieszczeń, podgrzewania wody użytkowej, zasilania sprzętów AGD i oświetlenia. Wskaźnik EU pozwala na ocenę, jak efektywnie wykorzystujesz energię w swoim domu lub mieszkaniu.

Świadectwo charakterystyki energetycznej nie jest dokumentem tworzonym „na oko”. Jego sporządzenie opiera się na szczegółowych obliczeniach, które uwzględniają wiele czynników wpływających na zużycie energii w budynku. Metody obliczeniowe są ściśle określone w przepisach prawa budowlanego i uwzględniają m.in. parametry budowlane (np. izolacyjność cieplna ścian, dachu i podłogi), rodzaj i sprawność systemów ogrzewania i wentylacji, a także rodzaj źródeł energii wykorzystywanych w budynku.

Świadectwo charakterystyki energetycznej może wystawić wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia, czyli certyfikowany audytor energetyczny. Przeprowadza on wizję lokalną w budynku, zbiera dane o jego parametrach technicznych i na ich podstawie sporządza świadectwo.

Dokument ten jest ważny przez 10 lat, o ile w tym czasie nie zostaną przeprowadzone żadne istotne zmiany w budynku, które mogłyby wpłynąć na jego charakterystykę energetyczną.

Świadectwo energetyczne to dokument, który przynosi korzyści zarówno właścicielom i zarządcom nieruchomości, jak i najemcom czy osobom planującym zakup mieszkania lub domu.

Posiadanie świadectwa energetycznego pozwala właścicielowi nieruchomości na lepsze zrozumienie, jak dużo energii zużywa jego budynek. Właściciel może dowiedzieć się na przykład, czy warto zainwestować w dodatkową izolację ścian lub dachu, wymienić okna na bardziej energooszczędne lub zmodernizować system grzewczy. Świadectwo energetyczne może być również pomocne w uzyskaniu dofinansowania na termomodernizację z różnych programów rządowych lub samorządowych.

Dla osób poszukujących mieszkania lub domu do wynajęcia albo kupna świadectwo energetyczne stanowi cenne źródło informacji o przyszłych kosztach utrzymania nieruchomości. Dzięki niemu można porównać efektywność energetyczną różnych budynków i wybrać ten, który będzie generował najniższe rachunki za energię. To szczególnie ważne w czasach rosnących cen energii, gdy koszty ogrzewania i chłodzenia stanowią znaczną część wydatków gospodarstwa domowego.

Budynki energooszczędne cieszą się coraz większym zainteresowaniem na rynku, ponieważ oferują niższe koszty eksploatacji i większy komfort mieszkania. Dlatego posiadanie świadectwa energetycznego z wysoką klasą może podnieść wartość nieruchomości i uczynić ją bardziej atrakcyjną dla potencjalnych nabywców.

W Polsce obowiązek sporządzania świadectw energetycznych dla budynków istnieje od stycznia 2009 roku. Początkowo dotyczył on tylko nowych budynków, ale z czasem objął również nieruchomości sprzedawane lub wynajmowane.

Wymogi w tym zakresie wynikają z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. W ramach tej dyrektywy, znanej jako EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), państwa członkowskie UE muszą zapewnić wyższe standardy energetyczne w budownictwie. Zasady sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej w Polsce są określone w ustawie o charakterystyce energetycznej budynków oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej.

Obniżenie klasy energetycznej budynku, czyli poprawa jego efektywności energetycznej, to inwestycja, która przynosi wiele korzyści.

Aby obniżyć klasę energetyczną budynku, można podjąć szereg działań modernizacyjnych. Do najważniejszych należą:

• ocieplenie ścian i dachów,
• wymiana okien na energooszczędne z wieloszybowymi pakietami szybowymi i niskim współczynnikiem przenikania ciepła,
• wymiana systemu grzewczego na bardziej efektywny,
• instalacja odnawialnych źródeł energii takich jak panele fotowoltaiczne, kolektory słoneczne lub pompy ciepła.

Przed przystąpieniem do modernizacji warto wykonać audyt energetyczny budynku. Pomoże on zidentyfikować największe straty energii i dobrać najbardziej efektywne rozwiązania. Pamiętaj również, że na wiele prac termomodernizacyjnych można uzyskać dofinansowanie z różnych programów rządowych i samorządowych.

Jak długo ważne jest świadectwo energetyczne?Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne przez 10 lat od daty jego sporządzenia. Jeśli jednak w tym czasie przeprowadzisz prace modernizacyjne, które wpłyną na zapotrzebowanie budynku na energię, np. ocieplisz ściany lub wymienisz okna, musisz zadbać o wystawienie nowego dokumentu.

Kto wystawia świadectwo energetyczne?Świadectwo energetyczne może wystawić osoba z uprawnieniami budowlanymi lub osoba, która ukończyła studia wyższe związane z budownictwem i energetyką oraz posiada ubezpieczenie OC z tytułu wykonywanej działalności.

W jaki sposób przekazać świadectwo energetyczne przy najmie lub sprzedaży?Przy najmie lub sprzedaży nieruchomości właściciel ma obowiązek przekazać nabywcy bądź najemcy oryginał świadectwa charakterystyki energetycznej. Najlepiej zrobić to w momencie podpisywania umowy kupna-sprzedaży lub umowy najmu.

Ile wynosi grzywna za brak świadectwa charakterystyki energetycznej?Brak świadectwa charakterystyki energetycznej przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości może spowodować nałożenie grzywny w wysokości do 5000 zł.

Ile kosztuje świadectwo energetyczne?Koszt wystawienia świadectwa energetycznego zależy od wielkości i rodzaju budynku oraz cennika certyfikatora. Orientacyjnie, cena świadectwa dla mieszkania zaczyna się od ok. 200 zł, a dla domu jednorodzinnego – od ok. 500 zł.