Audyt energetyczny budynku. Na czym polega i kiedy należy go przeprowadzić? Praktyczny poradnik

Audyt energetyczny to szczegółowa analiza stanu budynku pod kątem zużycia energii. Jego celem jest m.in. zidentyfikowanie miejsc, w których energia jest marnowana. W trakcie audytu ocenie poddawane są dach, okna, drzwi, ściany, podłogi na gruncie, system grzewczy, system ciepłej wody użytkowej i zużycie energii. Proces ten pozwala na przeprowadzenie szczegółowych obliczeń i symulacji, dzięki którym można porównać różne warianty modernizacji i wybrać najbardziej opłacalne rozwiązanie. Dostarcza on również informacji o potencjalnych oszczędnościach energii, co umożliwia ocenę efektywności inwestycji.

Audyt pomaga w odpowiedzi na wiele pytań, które pojawiają się przed przystąpieniem do termomodernizacji, takich jak:

• które elementy budynku modernizować w pierwszej kolejności?
• jakie materiały i technologie zastosować?
• ile będzie kosztowała modernizacja i jak szybko się zwróci?
• jakie będą roczne oszczędności energii i kosztów?

Dzięki niemu można optymalnie zaplanować prace modernizacyjne i wybrać rozwiązania, które przyniosą największe oszczędności energii.

Przeprowadzenie audytu energetycznego przynosi wiele korzyści, zarówno dla właścicieli budynków, jak i dla środowiska. Audyt pomaga w zmniejszeniu zużycia energii, co przekłada się na niższe rachunki i mniejszy wpływ na środowisko. Dodatkowo audyt może być pomocny w uzyskaniu dofinansowania na termomodernizację z różnych programów rządowych i samorządowych.

Audyt energetyczny to inwestycja, która zwraca się w postaci oszczędności energii i poprawy komfortu mieszkania. Dlatego warto rozważyć jego przeprowadzenie przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac termomodernizacyjnych.

Zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej z 2016 roku, duże przedsiębiorstwa są zobowiązane do przeprowadzania audytu energetycznego co 4 lata. Do tej kategorii zaliczają się firmy, które w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat spełniały co najmniej jeden z następujących warunków:

• zatrudniały średniorocznie 250 lub więcej pracowników,
• osiągnęły roczny obrót netto ze sprzedaży powyżej 50 mln euro,
• suma aktywów ich bilansu przekroczyła 43 mln euro.

Z obowiązku przeprowadzania audytu zwolnione są przedsiębiorstwa, które mają wdrożony i certyfikowany system zarządzania energią zgodny z normą ISO 50001 lub system zarządzania środowiskowego spełniający wymagania EMAS.

Audyt energetyczny musi być przeprowadzony zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 2009 roku. Rozporządzenie to określa m.in. zakres audytu, metodologię obliczeń i wymagania dotyczące kwalifikacji audytora.

Audyt powinien być również zgodny z normą PN-EN 16247, która określa wymagania i wytyczne dotyczące przeprowadzania audytów energetycznych. Norma ta jest uznawana w całej Unii Europejskiej.

Warto pamiętać, że audyt energetyczny to nie to samo, co świadectwo charakterystyki energetycznej. Audyt jest bardziej szczegółowym opracowaniem, które ma na celu zidentyfikowanie możliwości poprawy efektywności energetycznej budynku. Świadectwo charakterystyki energetycznej stanowi zaś dokument określający klasę energetyczną budynku, wymagany przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości.

Od 1 kwietnia 2024 roku obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej dotyczy również sprzedaży domów jednorodzinnych wybudowanych przed 2009 rokiem. Wcześniej wymóg ten obowiązywał tylko w przypadku wynajmowanych nieruchomości.

Audyt energetyczny to nie tylko dokument, który pomaga w planowaniu termomodernizacji, lecz także podstawa do uzyskania dodatkowego wsparcia finansowego.

Premia termomodernizacyjna to dofinansowanie do spłaty kredytu zaciągniętego na termomodernizację budynku. Aby ją uzyskać, należy spełnić kilka warunków, w tym m.in.:

• mieć audyt energetyczny budynku,
• zaciągnąć kredyt na termomodernizację w banku, który współpracuje z Bankiem Gospodarstwa Krajowego (BGK),
• przeprowadzić prace termomodernizacyjne zgodnie z zaleceniami zawartymi w audycie energetycznym.

Wysokość premii termomodernizacyjnej zależy od zakresu przeprowadzonych prac:

• 16% kosztów kompleksowego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego – w przypadku standardowej termomodernizacji,
• 21% kosztów– jeśli w ramach termomodernizacji zostanie również zamontowana instalacja OZE, np. panele słoneczne lub pompa ciepła.

Premia termomodernizacyjna nie może przekraczać dwukrotności przewidywanych rocznych oszczędności związanych z kosztami energii, wynikających z audytu energetycznego.

Oprócz premii termomodernizacyjnej dostępne są też inne premie związane z audytem energetycznym, takie jak:

• premia remontowa – przysługuje na pokrycie części kosztów remontu lokalu mieszkalnego, w tym na wymianę okien i drzwi,
• premia kompensacyjna – przysługuje właścicielom lub zarządcom budynków wielorodzinnych, którzy ponieśli straty finansowe w związku z obniżeniem czynszów po przeprowadzeniu termomodernizacji.

Program „Czyste Powietrze” to ważne narzędzie w walce z zanieczyszczeniem powietrza i poprawy efektywności energetycznej budynków w Polsce. W ramach programu można uzyskać dofinansowanie do termomodernizacji budynków jednorodzinnych, w tym do wymiany źródeł ciepła, ocieplenia ścian, wymiany okien i drzwi.

Według nowych zasad programu, audyt energetyczny jest obowiązkowym elementem inwestycji termomodernizacyjnej. Zmienione przepisy nałożyły obowiązek udokumentowania standardu energetycznego budynku zarówno przed rozpoczęciem, jak i po zakończeniu inwestycji.

W tym celu należy przedstawić:

• Przed rozpoczęciem prac – audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym, który określi aktualny stan energetyczny budynku oraz wskaże, jakie działania należy podjąć, by ograniczyć zużycie energii na ogrzewanie.

• Po zakończeniu prac – świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi osiągniętą poprawę i redukcję zapotrzebowania na energię do ogrzewania.

Dokumenty te muszą być podpisane przez osobę wpisaną do rejestru osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej.

Ustawa o efektywności energetycznej nie określa szczegółowych wymogów dotyczących kwalifikacji audytorów energetycznych. W praktyce jednak audyty powinny być przeprowadzane przez osoby z wiedzą i doświadczeniem w zakresie budownictwa, energetyki i termomodernizacji

W ramach programu „Czyste Powietrze” zaleca się korzystanie z usług audytorów energetycznych znajdujących się na listach publikowanych przez różne instytucje, takie jak:

• Zrzeszenie Audytorów Energetycznych (ZAE),
• Stowarzyszenie Certyfikatów i Audytorów Energetycznych (SCiAE),
• Krajowa Agencja Poszanowania Energii (KAPE),
• Narodowa Agencja Poszanowania Energii (NAPE).

Można również skorzystać z listy audytorów dostępnej na platformie ekspertów efektywności energetycznej (peee.gov.pl).

Audyt energetyczny to proces, który składa się z kilku etapów.

Najpierw audytor przeprowadza wizję lokalną w budynku i zbiera dane o jego stanie technicznym, izolacji, systemach grzewczych i wentylacyjnych oraz o dotychczasowym zużyciu energii. Na podstawie zebranej dokumentacji i pomiarów audytor tworzy model energetyczny budynku, który pozwala na symulację różnych wariantów termomodernizacji.

Kolejnym krokiem jest opracowanie zaleceń dotyczących poprawy efektywności energetycznej. Audytor proponuje konkretne rozwiązania, takie jak ocieplenie ścian, wymiana okien lub modernizacja systemu grzewczego, i ocenia ich opłacalność.

Ostatni etap stanowi sporządzenie raportu z audytu, który zawiera szczegółowe informacje o stanie budynku, proponowanych rozwiązaniach i przewidywanych oszczędnościach energii.

Do przeprowadzenia audytu energetycznego potrzebne są różne materiały, takie jak:

• projekt budowlany,
• faktury za energię,
• protokoły z przeglądów technicznych,
• dane o temperaturze zewnętrznej i nasłonecznieniu.

Po skończonym procesie audytor przygotowuje dokumentację, na którą składają się:

• Karta audytu – to w niej zawarte są najważniejsze informacje o stanie budynku przed termomodernizacją i po niej.

• Inwentaryzacja opisowa i rysunkowa budynku, ocena stanu technicznego wszystkich jego elementów.

• Optymalizacja – wykaz wszystkich ulepszeń, bilanse ciepła oraz opory cieplne przegród.

• Rekomendacja najlepszego wariantu wraz z opisem wybranych ulepszeń, kosztorysem oraz zaleceniami dotyczącymi warunków i wymagań technicznych.

Audytor energetyczny odgrywa kluczową rolę w procesie poprawy efektywności energetycznej budynków. To specjalista, który posiada wiedzę i umiejętności niezbędne do przeprowadzenia szczegółowej analizy energetycznej budynku i zaproponowania rozwiązań, które pomogą zmniejszyć zużycie energii.

Audytor powinien znać przepisy prawa dotyczące efektywności energetycznej, normy i standardy obowiązujące w budownictwie, a także posiadać umiejętności analityczne i obliczeniowe.

Norma PN-EN 16247-5 określa wymagania dotyczące kompetencji audytorów energetycznych. Zgodnie z nią, audytor powinien mieć m.in.:

• umiejętności praktyczne w zakresie wykonywania audytów,
• wiedzę w zakresie źródeł i dostaw energii,
• znajomość metod i zasad oceny ekonomicznej.

Oprócz kompetencji technicznych ważne są również umiejętności miękkie, takie jak komunikatywność, umiejętność analitycznego myślenia i podejmowania decyzji oraz umiejętność pracy pod presją czasu.Audytorzy energetyczni mogą podnosić swoje kwalifikacje poprzez uczestnictwo w szkoleniach i kursach. W Polsce działa wiele organizacji, które oferują takie szkolenia, np. wcześniej wymienione Narodowa Agencja Poszanowania Energii (NAPE) czy Krajowa Agencja Poszanowania Energii (KAPE).

Audytor energetyczny odgrywa kluczową rolę w procesie termomodernizacji budynku. Pomaga właścicielowi w zidentyfikowaniu największych strat energii i zaproponowaniu najbardziej efektywnych rozwiązań. Może także pomóc w uzyskaniu dofinansowania na termomodernizację i w rozliczeniu dotacji.

Jakie dokumenty są potrzebne do audytu energetycznego?

Do przeprowadzenia audytu energetycznego potrzebne są różne dokumenty, w tym m.in.:projekt budowlany lub dokumentacja techniczna budynku, faktury za energię za ostatnie 3 lata, protokoły z przeglądów technicznych instalacji, informacje o rodzaju i ilości zużywanej energii.Dokładna lista dokumentów może się różnić w zależności od rodzaju budynku i zakresu audytu.

Jakie czynniki są brane pod uwagę podczas audytu energetycznego?Podczas audytu energetycznego audytor bierze pod uwagę wiele czynników, w tym m.in.:

• stan techniczny budynku (izolacja termiczna, stolarka okienna i drzwiowa),
• rodzaj i sprawność systemów grzewczych i wentylacyjnych,
• zużycie energii na oświetlenie i ciepłą wodę użytkową,
• lokalizację budynku i jego nasłonecznienie.

Celem audytu jest zidentyfikowanie wszystkich czynników wpływających na zużycie energii w budynku.

Czy audyt energetyczny jest konieczny dla wszystkich przedsiębiorstw?Nie, audyt energetyczny jest obowiązkowy tylko dla dużych przedsiębiorstw, które spełniają określone kryteria dotyczące liczby pracowników, obrotu lub sumy aktywów bilansu. Wykonanie audytu energetycznego również nie jest obowiązkowe, żeby otrzymać dotację w programie „Czyste Powietrze”.

Kiedy audyt energetyczny jest obowiązkowy?

Audyt energetyczny jest obowiązkowy dla dużych przedsiębiorstw co 4 lata oraz w ramach programu „Czyste Powietrze” w przypadku kompleksowej termomodernizacji budynku. Natomiast świadectwo charakterystyki energetycznej, które nie jest tym samym co audyt, jest wymagane dla wszystkich nowych budynków od 2021 roku oraz dla budynków lub lokali sprzedawanych bądź wynajmowanych od 2015 roku. Audyt energetyczny również jest obowiązkowy.

Ile kosztuje audyt energetyczny?

Koszt audytu energetycznego zależy od wielkości i rodzaju budynku, zakresu audytu oraz cennika audytora. Orientacyjnie, cena audytu dla domu jednorodzinnego wynosi od 1000 do 2500 zł. W ramach programu „Czyste Powietrze” można uzyskać dofinansowanie do audytu w wysokości do 1200 zł.