Szkodniki w kompostowniku – co zrobić, gdy kompost staje się siedliskiem nieproszonych gości?

Kompostownik to cały ekosystem bogaty w liczne organizmy odgrywające istotną rolę w procesie rozkładu materii organicznej. Do pożądanych gatunków znajdujących się w kompostowniku można zaliczyć dżdżownice, bakterie, grzyby oraz pierwotniaki. To organizmy rozkładające materię, przyspieszające proces kompostowania i wzbogacające kompost w składniki odżywcze.

Jednak nie wszystkie organizmy żywe bytujące i ryjące w kompostowniku są pożyteczne. W kompoście mogą zamieszkiwać larwy chrabąszczy. Pędraki żywią się martwą materią organiczną i w konsekwencji pomagają w procesie kompostowania. Natomiast przy braku pokarmu lub jeżeli kompost zostanie użyty w formie nawozu, mogą uszkadzać korzenie roślin w ogrodzie.

Szkodliwe mogą być także ślimaki, które żerują w górnych warstwach kompostu, ze względu na dokładaną nową materię organiczną. Znajdujący się na spodzie humus mało interesuje ślimaki, ponieważ zawiera mniejsze ilości pożywienia. Jednak również w przypadku mięczaków zachodzi ryzyko migrowania w stronę roślin zasadzonych w ogrodzie, zwłaszcza przy dużej populacji i w połączeniu z niedostateczną ilością pożywienia.

W kompostowniku ryją także szczury, obecne zwłaszcza w przypadku nieprawidłowego kompostowania i wrzucania nieodpowiednich odpadów biodegradowalnych, jak resztki mięsa, nabiału i tłustych potraw. Szczury są źródłem poważnych problemów oraz nosicielami groźnych chorób (m.in. leptospiroza, salmonelloza, hantawirus). To gryzonie niszczące uprawy i zanieczyszczające kompost odchodami czy sierścią.

Robakami bytującymi w kompostowniku są dżdżownice, na przykład czerwona, popularna dżdżownica kalifornijska. To robak, który najpierw zjada materię organiczną, a następnie wydala cenny nawóz w postaci biohumusu. Jednak dżdżownice nie tylko przetwarzają odpady organiczne, ale również napowietrzają podłoże i wzbogacają glebę w składniki odżywcze.

W kompostowniku możesz zauważyć również białe robaki. Mogą to być larwy kruszczycy złotawki – to pożyteczne pędraki pomagające w rozkładzie martwych szczątek roślin ogrodowych i materii organicznej, bez ryzyka uszkodzenia żywych roślin. W porównaniu z pędrakami chrabąszcza majowego, larwy kruszczycy mają krótsze odnóża i są pozbawione zwężenia przed odwłokiem.

Natomiast szkodliwe mogą być pędraki wspomnianego chrabąszcza majowego. Na szczęście to charakterystyczne larwy łatwe w rozpoznaniu. Pędrak popularnego chrabąszcza ma kolor biały i osiąga długość 4 cm. Zwykle to larwy zwinięte w kształt litery „C”, z odnóżami i widocznym ciemnym odwłokiem. Pędraki żywią się korzeniami, dlatego mogą wyrządzić spore szkody w ogrodzie. Po uszkodzeniu system korzeniowy jest nie tylko delikatny, ale również nie może pobierać wody i substancji odżywczych, co skutkuje gniciem lub obumieraniem.

Ślimaki w kompostowniku mogą być powodem do niepokoju, ponieważ potrafią skutecznie uprzykrzyć życie ogrodnikom i niszczyć uprawy. Ich obecności w kompostowniku sprzyja środowisko, szczególnie jesienią. Rozkładające się odpady organiczne, na przykład wilgotne liście, resztki warzyw czy gałęzie, stanowią dobre źródło pożywienia. Dodatkowo kompostownik to idealne schronienie dla ślimaków.

Obecność mięczaków w kompostowniku nie zawsze musi szkodzić. Nawet duża liczba nie będzie problemem jesienią, ponieważ mrozy stanowią naturalną formę kontroli populacji ślimaków. Natomiast wiosną i latem musisz samodzielnie monitorować ich ilość. Niestety, przy dużej populacji ślimaki musisz usuwać ręcznie, ponieważ chemiczne środki na szkodniki zabiją również pożyteczne organizmy bytujące w kompoście.

Duża liczba mięczaków może świadczyć o wilgotnym środowisku, co wymaga dodania suchej materii (np. suche liście, tektura, trociny, rozdrobnione gałęzie). Pamiętaj też o regularnym przewracaniu pryzmy kompostowej. Oba działania sprawią, że środowisko będzie mniej przyjazne ślimakom.

W celu bezpośredniego usuwania osobników możesz użyć mokrej deski ułożonej na stosie kompostu. Po kilku godzinach deska powinna być pełna ślimaków, a wówczas wystarczy tylko przenieść mięczaki z dala od kompostownika i roślin uprawnych. Mniej humanitarną metodą jest miseczka wypełniona piwem, ponieważ ślimaki zwabione słodem utopią się w alkoholu.

Nie ma powodu do niepokoju, jeżeli kontrolujesz populację, a ślimaki żerujące w górnych warstwach kompostu mają wystarczającą ilość pożywienia. Wówczas ich obecność jest nawet pożądana, ponieważ skutkuje przyspieszeniem procesu kompostowania.

Niezwłoczne działania musisz podjąć, jeżeli w Twoim kompostowniku zadomowiły się szczury. Gryzonie nie przynoszą absolutnie żadnych korzyści, a wyłącznie przyczyniają się do poważnych szkód (m.in. przenoszenie chorób, zanieczyszczenie terenu odchodami, niszczenie upraw, uszkodzenie konstrukcji, przegryzanie kabli).

Jeżeli zauważysz szczury, w pierwszej kolejności możesz zastosować naturalne odstraszacze. W grupie zapachów skutecznie odstraszających gryzonie znajdują się olejki eteryczne, szczególnie miętowy, eukaliptusowy lub lawendowy. Dodatkowo wokół kompostownika możesz rozsypać popiół drzewny lub fusy z kawy. Pomoże także zwierzę domowe, zwłaszcza łowny kot.

Bardziej radykalne i bezkompromisowe działanie polega na rozstawieniu w okolicach kompostownika mechanicznych pułapek na szkodniki przeznaczonych do łapania szczurów. Nadal to bezpieczniejsze od trutek, zwłaszcza jeżeli w gospodarstwie znajdują się zwierzęta domowe.

Wiesz już, że kompostownik jest pełen żywych organizmów bytujących w materii organicznej. Liczne stworzenia przetwarzają odpady i resztki biodegradowalne, dlatego usprawniają proces kompostowania. Jeżeli zauważysz pożądane organizmy, możesz uznać to za sukces, ponieważ prawidłowo prowadzisz kompostownik ogrodowy. Zareaguj dopiero w momencie zauważenia szkodników, zwłaszcza szczurów, pędraków chrząszcza majowego oraz dużej populacji ślimaków.

Jakie robaki mogą żyć w kompostowniku?

W kompostowniku mogą bytować liczne i zróżnicowane robaki. Nie masz powodów do obaw, jeżeli w kompostowanych resztkach zauważysz dżdżownice czy białe pędraki kruszczycy złotawki. Problem może pojawić się przy bytowaniu larw chrząszcza majowego.

Czy pędraki w kompostowniku są szkodliwe?

To zależy od rodzaju organizmów żywych zasiedlających kompost. Niebezpieczne są pędraki chrząszcza majowego. Jeżeli larwy trafią do ogrodu, będą uszkadzać system korzeniowy roślin. Natomiast pozytywny efekt daje bytowanie w kompostowniku pędraków kruszczycy złotawki, przyspieszających rozkład materii organicznej bez ryzyka uszkodzenia żywych roślin ogrodowych.

Co przyspiesza gnicie w kompostowniku?

Przyczyną gnijącego kompostu mogą być nieprawidłowe proporcje resztek, z dużą zawartością odpadów bogatych w azot (np. skoszona trawa). Podobny efekt daje mokre środowisko, na przykład wskutek zalania, a także warunki beztlenowe w wyniku braku otworów wentylacyjnych lub nieregularnego przewracania kompostu widłami bądź grabiami.