Kleszcze w ogrodzie – co musisz o nich wiedzieć?

Zbliżenie na kleszcza na źdźble trawy

Najczęściej występujący w Polsce kleszcz pospolity jest pajęczakiem o długości 2,5-4 mm. Po napełnieniu krwią osiąga długość nawet 14 mm. Lubi wilgotne, zacienione ogrody, ścieżki, miejsca styku trawnika z drzewami i niewielkie krzewy liściaste. Do człowieka przywabia go ciepło, wydzielany pot i wydychany dwutlenek węgla. Kleszcz potrafi żerować na ofierze do kilkunastu dni, po czym samoistnie odpada od skóry. Ze względu na ryzyko poważnych chorób przenoszonych przez kleszcze, warto pomyśleć jak je zwalczać. Istnieje szereg skutecznych preparatów i sposobów na kleszcze w ogrodzie. Podpowiadamy, jakie rośliny odstraszają kleszcze, jakich zapachów unikają te insekty oraz kiedy warto wykonać oprysk na kleszcze w ogrodzie?

Co odstrasza kleszcze?

Jedną z metod są naturalne sposoby regulacji ich liczby w ogrodzie. Gdy planujesz nasadzenia, uwzględnij rośliny, krzewy i kwiaty, których zapachu kleszcze nie lubią. Zazwyczaj kleszcze przejawiają niechęć do tych samych woni co komary. Dlatego sadząc takie rośliny w ogrodzie, zyskujesz podwójnie. Doniczki z nimi umieść także na werandzie, tarasie i balkonie. Bezpiecznie spędzisz czas na zewnątrz, bez obawy o niemiłą niespodziankę na skórze.

Rośliny odstraszające kleszcze

Do najczęściej wykorzystywanych kwiatowych zapachów, które odstraszają kleszcze należą:

  • lawenda — nie lubią jej również komary;
  • kocimiętka — kwiaty nieco podobne do lawendy. Kocimiętka zawiera nepetalakton – związek szkodliwy dla kleszczy i komarów. Roślina ta często gości w przydomowych ogrodach właścicieli kotów; te czworonogi wyjątkowo ją lubią;
  • chryzantema dalmatyńska — jej kwiaty przypominają stokrotki, choć są od nich dużo większe. Chryzantema zawiera toksyczne dla kleszczy związki, dlatego wyciąg z niej jest stosowany w środkach owadobójczych;
  • clematis (powojniki) — pnącza o dużej liczbie kwiatów w różnych kolorach. Wywar z tej rośliny jest silnie trujący dla kleszczy i komarów, ale całkowicie bezpieczny dla ludzi i zwierząt.
owad pnący się po roślinie

Pozostałe rośliny odstraszające kleszcze

  • Wrotycz — jedna z popularniejszych, dziko rosnących roślin w Polsce. Żółte, charakterystyczne kwiatostany okazują się skutecznym straszakiem dla kleszczy. Wrotycz zawiera także toksyczną dla człowieka substancję - tujon;
  • Chrzan pospolity — chrzan sam w sobie nie odstrasza kleszczy, ale wywar z jego korzenia jest dla nich zabójczy;
  • Tatarak — za charakterystyczny zapach tej rośliny odpowiada azaron — substancja, której unikają kleszcze oraz wiele innych owadów i zwierząt w ogrodzie.
  • Cebula — wywar lub cebula w postaci suszonej są uznawane za bardzo skuteczny środek zwalczający kleszcze;
  • Pomidor — kleszczom przeszkadza zarówno zapach owoców, jak i liści oraz łodyg rośliny.

Niektóre wywary (z clematisa, chrzanu) można w łatwy sposób przygotować w domu, gotując i przecedzając rozdrobnione rośliny. Powstały wywar należy następnie rozpylić w ogrodzie, skutecznie likwidując aktualnie bytujące w nim kleszcze. Niestety, takie zabiegi należy powtarzać wielokrotnie.

Jakiego zapachu nie lubią kleszcze?

Oprócz woni wspomnianych roślin, ziół i kwiatów, istnieje szereg innych zapachów, które skutecznie odstraszają kleszcze. Rozpylaj je w ogrodzie, w tych w miejscach, w których przebywasz najczęściej. Do roślin, które wytwarzają takie zapachy, należą:

  • zioła: tymianek, rozmaryn, melisa, mięta,
  • przyprawy korzenne: goździki, cynamon,
  • trawa cytrynowa,
  • eukaliptus,
  • geranium.

Jeżeli problem kleszczy w ogrodzie jest uciążliwy, pamiętaj, by nie potęgować kłopotu i nie stwarzać dla nich korzystnych warunków dla rozwoju. W tym celu:

  • zrezygnuj z sadzenia roślin w dużym zagęszczeniu,
  • unikaj, w miarę możliwości, tworzenia miejsc zacienionych i wilgotnych,
  • regularnie plew i koś trawnik (większość kleszczy znajduje się w trawie).

Czy kleszcze żyją na drzewach iglastych?

Nie, kleszcze nie zamieszkują drzew iglastych. Ponadto, te szkodliwe pajęczaki w ogóle nie bytują na drzewach. Odpowiadając na to pytanie, można przy okazji obalić jeden z popularniejszych mitów, który nakazuje ochronę głowy i szyi w obawie przed kleszczami spadającymi z wysokich gałęzi. Kleszcze jednak nie spadają z drzewa! Ich maksymalny zasięg to około 150 cm od ziemi, a najchętniej zajmują miejsca na źdźbłach trawy, krzewach i nisko położonych gałęziach drzew.

kleszcz na trawie

Czy kleszcze żyją w tujach?

Tuje to bardzo popularne drzewka iglaste sadzone w ogrodach. Mimo że jak wyżej wspomniano, kleszcze nie wspinają się o drzewach i nie upodobały sobie w szczególności tych iglastych, to jeśli przyniesiesz je przez przypadek do swojego ogrodu, mogą wybrać do siedliska również tuje.

Naturalni wrogowie – co zjada kleszcze?

Naturalni wrogowie kleszczy, a jest ich niemało, wspomagają rośliny w walce z tymi insektami. Okazuje się, że kleszcze są źródłem białka zarówno dla niewielkich mrówek i chrząszczy, jak i dla ryjówek, ropuch, myszy, szczurów, a nawet perliczek i kur. Najwięcej z nich pada jednak ofiarą dzikich ptaków (czaple złotawe, bąkojady), które w naturalny sposób oczyszczają skórę dziko żyjących zwierząt z kleszczy.

Kleszcze w ogrodzie – jak się ich pozbyć?

Jeśli naturalne sposoby zawiodły, albo sezon i pogoda wyjątkowo sprzyjają rozwojowi kleszczy — czas sięgnąć po metody inwazyjne.

Jaki preparat do oprysku na kleszcze do ogrodu?

Środki na kleszcze w ogrodzie są skuteczne przez pewien czas, ale środków chemicznych nie należy nadużywać, zwłaszcza w pobliżu rabat warzywnych, drzew i krzewów owocowych. Ponadto rozpylanie preparatów likwidujących kleszcze działa zabójczo na wiele pożytecznych dla ogrodu owadów.

Do oprysku warto wybrać środki, które można stosować również wewnątrz pomieszczeń (altany, budynki gospodarcze). Takie preparaty odznaczają się mniejszym stopniem szkodliwości dla pozostałych owadów, zwierząt domowych i ludzi.

mężczyzna rozpyla w ogrodzie środek na kleszcze

Po wykonaniu oprysku należy poczekać, aż cząsteczki preparatu opadną na podłoże. Z tego powodu warto wykonać taki zabieg wieczorem, w bezwietrzny i bezdeszczowy dzień.

Decydując się na opryskanie całego ogrodu, można poszukać preparatów działających kompleksowo, które nie tylko zwalczają kleszcze, ale często też likwidują komary. Niestety większość z nich działa doraźnie – usuwają owady i pajęczaki, które bytują w ogrodzie w momencie oprysku, dlatego zabieg należy powtarzać przeciętnie raz na kilka tygodni.

Alternatywą jest posadzenie roślin odstraszających kleszcze w miejscach częstego ich bytowania, np. styku trawnika i linii drzew lub wyższych krzewów oraz wykonanie dodatkowego oprysku 2-3 razy w sezonie (maj – październik).

Zobacz, o co pytają nasi klienci

Czy kleszcze przeżyją w domu?

Niestety tak! Kleszcze przyniesione do domu na ubraniu czy na sierści zwierzaka mogą przeżyć jeszcze wiele miesięcy bez żywiciela. Szczególnie jeśli w naszym domu panują odpowiednie warunki do rozwoju tych pajęczaków – jest ciepło i wilgotno. Dlatego po powrocie z lasu, łąki czy jeziora warto wziąć dokładną kąpiel i wyprać wszystkie ubrania w temperaturze 60°C.

Czy kleszcz skacze?

Kleszcze nie potrafią skakać. Może nam się jednak wydawać, że zaskakująco szybko i sprawnie pokonują odległość od gałęzi czy źdźbła trawy do człowieka i słusznie! Robią to bardzo sprawnie i jak się okazało, odpowiada za to elektryczność statyczna. Kleszcze mogą zatem pokonywać błyskawicznie odległości kilku milimetrów, a nawet centymetrów, przyciągając się do żywiciela za sprawą ładunków elektrycznych, które gromadzą się wokół nas.

Czy kleszcze latają?

Kleszcze pospolite nie potrafią latać. Potocznie nazywany latającym kleszczem jest jedynie strzyżak jeleni, który nie należy do pajęczaków a do muchówek. Atakują one jednak głównie tylko sarny i jelenie.

Zobacz powiązane artykuły