Zalany warzywniak – co zrobić, by nie stracić zbiorów?

Jeśli warzywnik został zalany wodą powodziową, to konieczne jest jak najszybsze działanie. Woda, która przez niego przeszła przyniosła bowiem nie tylko zanieczyszczenia stałe, ale również dużo bardziej szkodliwych substancji. Woda powodziowa przepływa nie tylko przez ulice miast, ale też lasy pełne dzikiej fauny i flory, pola uprawne, na których stosowane są różne środki ochrony roślin czy przez zakłady przemysłowe, szamba, cmentarze, śmietniki itd. Niesie więc ze sobą chorobotwórcze wirusy i bakterie oraz znacznie bardziej niebezpieczne toksyny.

Szybkie zbieranie plonów po zalaniu warzywnika jest ważne, ale nie po to, by je spożyć, ale wyrzucić. Czy można jeść warzywa po powodzi? Bezwzględnie nie! Nigdy nie wiadomo, co się na nich znajduje i czy ich umycie, a nawet obróbka cieplna cokolwiek dadzą. Właśnie dlatego zarówno owoce, warzywa, jak i zioła należy usunąć z grządek. Musisz pogodzić się z tym, że w tym sezonie nie będzie już żadnych plonów.

Rośliny należy usunąć z grządek i wyrzucić je z ogrodu. Nie nadają się bowiem nawet do kompostowania. Sam kompostownik ogrodowy i materia, jaka go wypełnia, może pozostać, choć z zastrzeżeniem, że będzie trzeba używać kompostu bardzo ostrożnie – niewielką jego ilość mieszać z glebą. Co więcej, można go będzie dodać do roślin ozdobnych, ale nie do warzywnika. Uprawa warzyw i owoców przy domu jest po to, by spożywać zdrową żywność, a nigdy nie wiadomo, co z powodziowych szkodliwych substancji pozostało w przekompostowanej materii.

Prace porządkowe w ogrodzie po powodzi to nie tylko wyrzucenie jednorocznych roślin – tak warzyw, jak i kwiatów, ale także wszystkich zanieczyszczeń, jakie przyniosła woda. Usuń śmieci, gałęzie, resztki roślin i liście, gdyż są siedliskiem bakterii, wirusów i grzybów. Pamiętaj, by podczas prac porządkowych zakładać grube rękawice gospodarcze, które są szczelne w przeciwieństwie do tych ogrodowych. Rośliny i śmieci składuj również w workach z grubej folii, aby nic z nich nie wyciekało.

Jeśli w warzywniku, ale też na trawniku stoi woda, należy się jej jak najszybciej pozbyć. Warto wierzchnią warstwę gleby spulchnić ręcznie przy pomocy drobnych narzędzi ogrodniczych, jak np. motyka. Użycie sprzętu elektrycznego na podmokłym terenie nie będzie z pożytkiem dla niego.

Jeśli zastój wody jest duży, może okazać się konieczne wykopanie rowów melioracyjnych. Bywa, że przydatna jest pompa zanurzeniowa. Nawet gdy woda opadnie, należy dać czas glebie na wyschnięcie. Jak sprawdzić, czy jest wystarczająco sucha, aby przejść do dalszych prac? Wystarczy wykopać dołek na głębokość 30 cm i sprawdzić, czy gromadzi się w nim woda.

Jak uratować roślinę po przelaniu? W przypadku kwiatów doniczkowych sprawa jest prosta. Często wystarczy po prostu wymienić w niej ziemię i zasilić ją nawozem organicznym. W przypadku ziemi w ogrodzie, a tym bardziej w warzywniku, nie jest to takie proste.

Przede wszystkim jeśli chce się na glebie, która została zalana uprawiać warzywa, należy sprawdzić jej stan. Oddanie próbek ziemi do zbadania pokaże, jaki ma skład chemiczny, w tym jakie jest jej zanieczyszczenie mikrobiologiczne. Wówczas będzie wiadomo, jakie składniki odżywcze w niej pozostały, a jakimi należy ją zasilić.

Rośliny w warzywniku to nie tylko warzywa jednoroczne, ale też krzewy owocowe i drzewa. Co z nimi? Należy dokonać ich oględzin. Jeśli są pokryte mułem, trzeba go zmyć wodą. Można dodać do niej odrobinę ogrodowego mydła potasowego z czosnkiem, który zadziała przeciwgrzybiczo, ale też ułatwi wymycie większości zanieczyszczeń. Drzewa i krzewy można przyciąć, gdyż im mniej masy zielonej i kwiatów będą miały, tym mniejsze będzie ich zapotrzebowanie na substancje odżywcze, których podaż przez przemoczone korzenie może być utrudniona. Warto pozostawić jednak choć odrobinę liści na samej górze, gdyż są roślinie potrzebne do fotosyntezy, a zapewne miały mały kontakt z mułem. Oczywiście miejsca po cięciu powinno się pokryć ogrodniczą maścią przeciwgrzybiczą.

A co zrobić z trawą po powodzi? Po usunięciu wody, konieczne jest przepłukanie trawnika. Muł musi zniknąć, by trawa miała dostęp do światła i powietrza. Przepłukanie wodą jest potrzebne. Gdy trawnik przeschnie, konieczna jest aeracja, która napowietrzy podłoże. Skorzystaj z aeratora. Nakładki na buty z kolcami też mogą być wystarczające.

Co zrobić z ziemią po powodzi? Z pewnością dobrym posunięciem będzie zastosowanie nawozów. Jednak te długo działające lepiej zostawić na czas wiosenny. Jeśli stosować preparaty dla roślin, to koniecznie te dolistne. A co z samą glebą? Na pewno w wyniku dużej ilości wody i jej zastoju, może dochodzić do rozwoju grzybów. Warto więc się na to zabezpieczyć. Można zrobić oprysk. Można też pokusić się o inne metody polepszenia żyzności gleby. Czy wapnowanie jest konieczne po powodzi i zalaniu? To może być dobry zabieg, ale z jego decyzją lepiej się wstrzymać do wyników analizy gleby. Czasem lepiej poczekać i dać się naturze samodzielnie zregenerować.

Jeśli ogród ucierpiał w wyniku powodzi, trudno mówić o zapobieganiu, na to wpływają działania i decyzje na szczeblu gminnym, wojewódzkim i krajowym. W sytuacji, gdy warzywnik ucierpiał w wyniku wiosennych roztopów lub częstych, intensywnych opadów, można wdrożyć kilka rozwiązań. Przede wszystkim warto zadbać o odpowiednie ukształtowanie terenu. Utworzenie spadków w taką stronę, by odprowadzać wodę z warzywniaka to podstawa. Kolejną kwestią jest drenaż. Może okazać się, że gleba wymaga dodania piasku lub żwiru. Bywa, że poziom wód gruntowych jest wysoki i dobrze sprawdzi się dopiero zbudowanie systemu drenażowego, np. francuskiego.

Zalany warzywnik to duże wyzwanie. Działając szybko i zgodnie z planem można go jednak uratować. Bywa, że konieczna jest rezygnacja z plonów w danym roku, ale ważne jest, by sprawić, by dało się go reaktywować na kolejne lata.

Czy zalane warzywa są bezpieczne do spożycia?

Warzywa zalane zbyt dużą ilością wody podczas podlewania lub ulewnych deszczy, jeśli nie noszą widocznych oznak, jak pleśń, uszkodzona powierzchnia, zmieniony kolor, zapach i smak, mogą być bezpieczne do spożycia. Inaczej się sprawa ma w przypadku powodzi. Warzywa zalane wodą powodziową nie są bezpieczne do spożycia. Mogą zawierać w sobie wiele zanieczyszczeń: toksyn, fekaliów i bakterii. Warzywa po powodzi nie nadają się do spożycia przez ludzi i zwierzęta nawet po dokładnym umyciu i obróbce cieplnej.

Jakie warzywa najgorzej znoszą zalanie?

Najgorzej zalewanie znoszą warzywa liściaste, kapustne i cebulowe. Za duża ilość wody szkodzi więc sałacie, szpinakowi, burakom liściowym, kapuście, kalafiorowi, brokułowi i brukselce. Cebula od nadmiaru wody również może obumrzeć. Zalanie roślin oraz podtopienie korzeni powoduje ich osłabienie, a także zwiększa podatność na choroby grzybowe. Zalane korzenie mogą zacząć gnić, gdy nie będą miały dostępu powietrza. Należy więc ograniczać podlewanie i/lub pomyśleć o wykonaniu drenażu.

Czy mulczowanie może pomóc w walce z nadmiarem wody?

Nie, mulczowanie nie pomoże w walce z nadmiarem wody. Co więcej, pozostawienie pokosu na trawniku, gdy teren jest podmokły, może sprawić, że zacznie gnić. Nadmiar wilgoci może powodować rozwój chorób grzybowych. Pokos można wykorzystać do ściółkowania zagonów warzywnych, w celu ograniczenia parowania wody z gleby, ale jego warstwa powinna być cienka.