Złotokap

Złotokapy (Laburnum) to długowieczne, okazałe krzewy lub małe drzewa, które należą do rodziny bobowatych. W naszych ogrodach i parkach spotkać można dwa gatunki tych ozdobnych roślin: złotokap pospolity i alpejski. Występuje jeszcze ich mieszaniec – złotokap Waterera.

Drzewa te dorastają do około 5-10 m, jednak w przydomowej uprawie przycina się je do wysokości około 3 m. Mają krótkie pnie, ich dolne pędy są sztywne i wzniesione, natomiast górne gałęzie przewieszają się ozdobnie, co nadaje roślinie ciekawy kształt przypominający odwrócony stożek. Ażurowe korony mogą rozrastać się na szerokość nawet 3-4 m. Zielone pędy i trójlistkowe, jajowate liście nie są specjalnie dekoracyjne, pojawiają się przed kwitnieniem i stanowią intensywnie zielone, kontrastowe tło dla żółtych kwiatów. To właśnie dzięki kwiatom złotokapy można zaliczyć do jednych z najbardziej efektownych krzewów.

Kwiaty pojawiają się od końca kwietnia do czerwca. Mają motylkowy kształt (są podobne do kwiatów łubinu lub robinii akacjowej), intensywnie żółty kolor i zebrane są w długie, zwisające kwiatostany, które w zależności od gatunku mogą mieć długość od 10-20 cm (złotokap pospolity), przez 20-30 cm (złotokap alpejski), aż do 40 cm (złotokap Waterera). To właśnie ze względu na okazałe kwiatostany złotokap nazywany jest często „złotym deszczem”. Owoce złotokapów mają postać płaskich, suchych strąków długości około 5-6 cm. Nasiona mają czarną barwę.

Złotokapy charakteryzują się szybkim, bujnym wzrostem, z roku na rok kwitną bardziej obficie.

Złotokapy najlepiej rosną i najpiękniej kwitną na stanowiskach ciepłych i słonecznych, osłoniętych od porywistych wiatrów. Posadzone w cieniu będą kwitły zdecydowanie słabiej.

Rośliny te preferują gleby żyzne, lekkie, wilgotne i przepuszczalne o odczynie zasadowym. Poradzą sobie także w podłożu bardziej ubogim i piaszczystym oraz w ziemi ciężkiej i gliniastej, a także bardziej kwaśnej.

Złotokap ma bardzo rozbudowany system korzeniowy, który uniemożliwia jego przesadzanie. W związku z tym należy bardzo dobrze przemyśleć miejsca posadzenia złotokapu, gdyż jego przesadzenie może skończyć się śmiercią rośliny.

Rośliny są dość odporne na mróz, jednak młode egzemplarze oraz nowe, niezdrewniałe pędy niekiedy mogą przemarzać. Szczególnie gdy mrozy są bardzo silne.

Złotokapy dość dobrze znoszą suszę i zanieczyszczenia powietrza, dlatego nadają się do posadzenia w warunkach miejskich.

Złotokapy źle znoszą cięcie. W odróżnieniu od innych roślin, u których regularne przycinanie powoduje zagęszczanie pędów – złotokapy po cięciu słabo się rozkrzewiają. Jeżeli jednak przycinasz złotokap, najlepiej zrób to tuż po kwitnieniu. Regularnie wycinamy tylko pędy uszkodzone i uschnięte. Niekiedy cięcie jest konieczne – np. gdy chcemy prowadzić krzew przy altanie, trejażu lub pergoli. Przewieszające się pędy złotokapów mogą także posłużyć do stworzenia w ogrodzie bindażu czyli szpaleru w kształcie tunelu.

Złotokapy to rośliny dość odporne na suszę i zanieczyszczenia powietrza. Nie wymagają częstego nawożenia. Wiosną można zastosować wieloskładnikowy nawóz wolnodziałający, który stopniowo przez cały sezon wegetacyjny będzie uwalniał do gleby potrzebne składniki odżywcze.

Złotokapy rozmnaża się z nasion albo z sadzonek zielnych, które pobiera się w czerwcu i ukorzenia przez około 5-6 tygodni. Wyjątkiem jest złotokap Waterera, który może być rozmnażany przez sadzonki zdrewniałe pobierane w marcu. Nasiona natomiast przed umieszczeniem w glebie należy namoczyć w gorącej wodzie (około 50-60 stopni C). Rośliny uzyskane z nasion kwitną dość późno – około 5-6 lat po posadzeniu.

Złotokapy najpiękniej prezentują się posadzone pojedynczo w wyeksponowanym, słonecznym miejscu na trawniku. Jeśli natomiast posadzisz je w grupie – w momencie kiedy zaczną kwitnąć, da to prawdziwie spektakularny efekt.

Złotokapy możesz prowadzić przy altanach, podporach, pergolach czy trejażach, nadają się także na bindaże czyli oryginalne szpalery w kształcie tuneli, tzw chłodniki lub berso. Jednak na posiadanie bindażu mogą pozwolić sobie tylko posiadacze dużych ogrodów, ponieważ ten element architektury ogrodowej zajmuje sporo miejsca. Z odpowiednio prowadzonych złotokapów stworzyć można także oryginalne, zadaszenia np. nad furtką czy bramą. Rośliny te mają dość elastyczne pędy.

Złotokapy pięknie prezentują się posadzone w sąsiedztwie wisterii (glicynii), która kwitnie w podobnych czasie i ma piękne, fioletowe kwiaty zebrane w okazałe kwiatostany. Wisteria to pnącze ekspansywne, więc musisz zadbać o to, aby nie zagłuszyła złotokapu.

Złotokapy po przekwitnięciu nie prezentują się zbyt okazale, dlatego w ich pobliżu warto posadzić gatunki, które kwitną latem i wczesną jesienią oraz rośliny, które ładnie przebarwiają sie na jesieni. Przewieszające się, zielone pędy złotokapów będą mogły wtedy stanowić tło dla innych krzewów i niskich drzew.

Złotokap to roślina trująca – zawiera toksyczny alkaloid cytyznę, która działa paraliżująco na nerwy. Trucizna znajduje się w korzeniach, kwiatach i nasiona, z czego najwięcej jest jej w nasionach. Spożycie zaledwie kilku nasion może spowodować śmierć u dziecka, u osoby dorosłej śmiertelna dawka to kilkadziesiąt nasion. Trujący jest nawet miód, który powstał z kwiatów złotokapu. Na cytyznę niewrażliwe są kozy i owce, a także zające, natomiast śmiertelnie mogą się nią zatruć np. konie. Złotokap pospolity jest uważany za jedną z najbardziej trujących roślin w Polsce.

Złotokap pospolity (Laburnum anagyroides) – to wysoki krzew o wyprostowanych pędach lub niewielkie drzewo o krótkim pniu, które może dorastać do około 5-6 m wysokości. W naturze występuje w Europie Południowej oraz Azji Mniejszej. Ma ciemnozielone, trójlistkowe liście przypominające kształtem listki koniczyny. Kwitnie na przełomie maja i czerwca, a jego złotożółte, bezwonne kwiaty zebrane są w kwiatostany długości około 10-20 cm. Złotokap pospolity ma miękko owłosione pędy i liście.

To jedna z z najbardziej trujących roślin w Polsce. Najwięcej toksycznej trucizny – cytyzyny – znajduje się w czarnych nasionach.

Ciekawe odmiany:

'Aureum' – wiosną liście tej odmiany mają barwę intensywnie złotożółtą, z czasem liście stają się bardziej zielonożółte.

'Pendulum' – odmiana ta ma bardzo dekoracyjne, przewieszające się pędy.

Złotokap alpejski

Złotokap alpejski (Laburnum alpinum) – odmiana ta ma jasnozielone liście i żółte, pachnące kwiaty zebrane w długie na 20-30 cm kwiatostany. Liście i pędy tego złotokapu są nagie. Gatunek ten zakwita około dwa tygodnie później niż złotokap pospolity.

Ciekawe odmiany:

'Pendula' – odmiana o dekoracyjnych, zwisających pędach.

'Sunspire' – odmiana karłowa, trudno dostępna.

Złotokap Waterera

Złotokap Waterera (Laburnum x watereri) – to mieszaniec złotokapu pospolitego i alpejskiego. Ma postać niewysokiego drzewa (około 5 m) o wielu pniach. Jest to krzew o pachnących, żółtych kwiatach, które zebrane są w okazałe, bardzo gęste i długie kwiatostany (do 40 cm).

Ciekawe odmiany:

'Vossii' – tworzy silnie rosnące krzewy wysokości około 5 m, o regularnej, odwrotnie stożkowatej koronie. Ma ciemnozielone, błyszczące liście i delikatnie pachnące, żółte kwiaty zebrane w długie kwiatostany (około 40-50 cm). To jedna z najpiękniejszych odmian złotokapów. Najlepiej prezentuje się posadzona pojedynczo.

Dlaczego złotokap nie kwitnie?

Problemem mogą być stanowisko oraz warunki, w jakich żyje złotokap. Roślina najlepiej rośnie, a co za tym idzie, obficie kwitnie na stanowiskach słonecznych, osłoniętych od wiatru. Dobrze jest zapewnić jej żyzne i przepuszczalne podłoże o odczynie zasadowym. Złotokap należy do roślin, które kwitną intensywnie. Jeśli zatem problem z kwitnieniem się powtarza, warto pomyśleć o posadzeniu nowej rośliny lub innej odmiany złotokapu.