Przycinanie tui – kiedy i jak uformować żywopłot?

Przycinanie żywopłotu nożycami ogrodowymi.

Żywotniki (Thuja), powszechnie nazywane tujami to popularne rośliny żywopłotowe. Są praktyczne – szybko rosną, a więc po kilku latach pozwalają odgrodzić działkę od drogi czy sąsiada. Wpasowały się w krajobraz polskich ogrodów na tyle, że wręcz można mówić o żywopłotowej monokulturze. Da się prowadzić je bez regularnego cięcia, jednak zabieg ten ma pozytywny wpływ na ich wygląd i zdrowotność. Jak przycinać tuje? Kiedy wykonuje się takie prace?

Kiedy przycinać tuje?

Żywopłoty z tui są o tyle przyjazne właścicielom ogrodów, że znacznie rzadziej wymagają cięcia w porównaniu z tradycyjnymi żywopłotami formowanymi prowadzonymi „pod linijkę”. Zwykle u żywotników wykonuje się nie więcej niż trzy zabiegi pielęgnacyjne w sezonie. Pierwsze cięcie przypada na kwiecień, kolejne na czerwiec lub początek lipca, a ostatnie na koniec lipca lub pierwszą połowę sierpnia. Pierwsze dwa terminy są dość elastyczne, zależne od potrzeb. Natomiast nie wolno tui ciąć zbyt późno. Zabieg pobudza rośliny do tworzenia nowych przyrostów, które mogą nie zdążyć zdrewnieć i tym samym będą podatne na uszkodzenia mrozowe. Tui nigdy nie przycina się jesienią.

Czy przycinać tuje zaraz po posadzeniu?

Tuje sadzi się w gruncie wiosną lub jesienią. Ostatni termin automatycznie wyklucza możliwość cięcia, gdyż jest już na to za późno. Wiosną przycina się jedynie duże sadzonki (o wysokości ok. 150 cm) posadzone w grupie w formie żywopłotu. Nawet w takim wypadku zabieg jest łagodny: lekko skraca się odrosty, co stymuluje silniejszy wzrost i krzewienie. Oprócz tego należy usunąć pędy, które wyrastają pod niewłaściwym kątem, np. wychodzą poza obrys korony „drzewka”. Nie przycina się niskich sadzonek tui w pierwszym roku po posadzeniu. Zabiegi pielęgnacyjne wykonywane w tym okresie to podlewanie, nawożenie, ochrona przed zagrożeniami i ściółkowanie.

Mężczyzna przycina tuje nożycami ogrodowymi.

Jak przyciąć tuje?

W czasie pierwszego, wczesnowiosennego cięcia usuwa się pędy uszkodzone, przemarznięte, wystające poza obrys korony, porażone przez choroby i nagie (bez ulistnienia). To cięcie sanitarne i formujące. W tym terminie przycina się także wierzchołek żywotnika, o ile taki zabieg jest konieczny. Kolejne cięcia (letnie) polegają na skracaniu tegorocznych przyrostów o 1/3 do 1/2 długości. Co daje przycinanie tui? Drzewka odpowiednio zagęszczają się, mają kształt regularnych figur geometrycznych (np. kolumnowy lub stożkowy – w zależności od odmiany), opcjonalnie tworzą zwartą, równą ścianę żywopłotu i tym samym wyglądają atrakcyjniej.

Skracanie starego żywopłotu – o ile przycinać tuje?

Żywotniki docelowo osiągają średnio kilkanaście metrów wysokości (po kilku dekadach uprawy), a bez zabiegu skracania już po kilkunastu latach mogą nadmiernie zacieniać ogród. Zwykle uprawia się je w taki sposób, aby nie przekraczały 250-300 cm, przy czym zalecana wysokość wynosi 180-200 cm. Dlatego u starszych tuj sporadycznie przycina się wierzchołki. Jak to robić? Zabieg zaleca się wykonywać wiosną. Optymalnie tuje skraca się „na raty”, tj. cięcie należy rozłożyć na 2-3 lata. O co z tym chodzi? Jeśli 3-metrowe drzewka wymagają skrócenia o 1 m to, zamiast wykonywać jeden drastyczny zabieg, skraca się je przez 3 lata o ok. 40 cm (trzeba wziąć pod uwagę tegoroczne przyrosty). Dzięki temu nie zaburza się równowagi pomiędzy częścią nadziemną a korzeniami. Dla rośliny to mniejszy stres fizjologiczny – nie traci wtedy dużo zielonych części, które odpowiadają za asymilację, a więc są kluczowe w procesie regeneracji po cięciu.

Czym przycinać tuje?

Do cięcia tui wykorzystuje się nożyce do żywopłotu. W miejscu z łatwym dostępem do prądu można używać sprzętu elektrycznego. W dalszych zakątkach ogrodu czy na ROD lepiej sprawdzą się nożyce akumulatorowe. W przypadku posiadania długiego żywopłotu najefektywniejsze są nożyce spalinowe. Sprzęt elektryczny i akumulatorowy pracuje ciszej, spalinowy jest natomiast wydajniejszy i sprawdza się w trudnych warunkach, ale zazwyczaj generuje więcej decybeli, a ponadto wymaga konserwacji. Nożyce do żywopłotu ręczne traktuje się jako dodatkowe wsparcie. Oczywiście ostateczny wybór dostosowuje się do rzeczywistych potrzeb w ogrodzie.

Przycinanie żywopłotu elektrycznymi nożycami.

Poza nożycami przydatne są także sekatory, którymi przycina się zdrewniałe pędy. Jest to potrzebne przy cięciu sanitarnym, a także odmładzaniu roślin. Zwykle do cięcia tui wystarczają sekatory jednoręczne (kowadełkowy i nożycowy).

Wybierając narzędzia i sprzęt do ogrodu postaw na jakość. Solidniejsze narzędzia od renomowanych producentów dają pewność, że posłużą przez wiele sezonów, praca z nimi jest bardziej komfortowa, a jednocześnie ogranicza się szkody dla roślin. To ostatnie to jednocześnie powód, dla którego sprzęt należy konserwować, m.in. zadbać o odpowiednią ostrość mechanizmu tnącego. Nieostry sekator bardziej rwie i kaleczy niż przycina, tym samym powodując większe, trudniej gojące się rany u drzew i krzewów.

Artykuł Czytaj więcej

Sekator kowadełkowy czy nożycowy – poradnik zakupowy

Jeśli zależy Ci na troskliwej pielęgnacji drzew, krzewów i bylin, warto przyjrzeć się ofercie sekatorów ogrodowych, dzięki którym odpowiednio przytniesz swoje rośliny. Jest to niezwykle ważne, ponieważ regularne podcinanie zapewni im prawidłowe warunki do wzrostu, a Ty zyskasz zadbaną przestrzeń. Podstawą jest wybór takiego modelu sekatora, który będzie właściwie dopasowany do określonych potrzeb -- kiedy zatem sprawdzi się sekator kowadełkowy, a do jakich działań najlepszy będzie nożycowy? Podpowiadamy!

Co zrobić, aby nie zaszkodzić tujom po cięciu?

Tuje powinno się przycinać podczas bezdeszczowej pogody. Rośliny nie mogą być mokre, gdyż to ułatwia rozprzestrzenianie się patogenów odpowiadających m.in. za choroby grzybowe. Zabieg wykonuj, dopiero gdy opadnie rosa i mgła. W chłodniejszych miesiącach żywotniki można ciąć w godzinach popołudniowych. Latem cięcie wykonuje się rano lub wieczorem. Należy unikać zabiegu w godzinach największego gorąca – to dodatkowy stres dla roślin.

Po przycinaniu grubszych gałęzi (np. cięcie odmładzające i sanitarne wykonywane wiosną), miejsca ran zaleca się posmarować maścią ogrodniczą. Kluczowe jest używanie ostrych, zadbanych narzędzi, które minimalizują powierzchnię powstających ran. Jeśli podłoże jest suche, tuje po cięciu zaleca się obficie podlać.

Przycinanie suchych gałęzi tui sekatorem.

Jak pomóc żywotnikom zregenerować się po cięciu?

Żywotniki po cięciu potrzebują zasobów, aby szybko zregenerować się i wykształcić nowe przyrosty. Kluczem jest spełnienie podstawowych potrzeb: światło + woda + dostęp do składników pokarmowych. Latem żywotnikom warto zaaplikować nawozy o wyższej zawartości potasu (m.in. mączka bazaltowa) lub po prostu specjalistyczne nawozy do iglaków. W ten sposób wspomaga się krzewienie, jednocześnie zwiększając odporność roślin na susze.

Niedocenianym, a bardzo przydatnym zabiegiem w przypadku żywopłotów jest aplikacja szczepionek mikoryzowych. Zabieg ten wykonuje się jednorazowo, stosując jedną szczepionkę na jedno drzewo. Symbioza z grzyba zwiększa efektywność pobierania wody i składników pokarmowych przez rośliny, dzięki czemu zieleń ma lepszą kondycję i jest bardziej wytrzymała na niekorzystne czynniki zewnętrzne (przebieg pogody, szkodniki, choroby, susza).

Sprawdź, o co pytają nasi klienci

Czy przycinać tuje, które zbrązowiały? Dlaczego tuje brązowieją?

Zbrązowiałe fragmenty tui warto przyciąć – jest wtedy szansa, że pojawią się młode, zielone przyrosty. Jeśli tak się stanie, skraca się je łagodniej latem, aby wyrównać wszystkie pędy i przywrócić tui regularny pokrój. Niestety proces odbudowy trwa co najmniej kilka lat, a roślina pomimo tego może nie odzyskać w pełni swojego pięknego wyglądu. Jeśli duża część drzewka zbrązowiała, raczej nie należy spodziewać się dobrych rezultatów. Wszelkie zabiegi pielęgnacyjne są wtedy stratą czasu i środków – taką tuję należy wykopać i zastąpić nową sadzonką. Na brązowienie najbardziej podatne są młode drzewka. Iglaki najczęściej brązowieją na wskutek suszy fizjologicznej – zimą tracą wodę przez zielone części (igły, łuski), a nie mogą pobrać ubytków z zamarzniętej lub zbyt suchej gleby. Za brązowienie odpowiadają także choroby grzybowe, szkodniki, mróz oraz niedobór składników pokarmowych.

Jakie tuje wybierać na żywopłot? Postawić na ‘Brabant’ czy ‘Szmaragd’?

Obie wymienione odmiany tui są powszechnie wykorzystywane na żywopłoty. Różnice w wyglądzie są znaczące. Tuja ‘Szmaragd’ uchodzi za bardziej elegancką, nadaje się do nowoczesnych ogrodów. Jest gęsta, ale widoczny jest obrys każdej rośliny. Cechą charakterystyczną żywopłotu są odrębne czubki każdego z „drzewek”. Żywotnik ‘Szmaragd’ rzadziej wymaga cięcia, a barwa jego igieł i łusek nie zmienia się przed zimą. Tuja ‘Brabant’ bardzo łatwo się formuje i lepiej reaguje na cięcie. Tworzy zwarte, zielone ściany, bez wyodrębnionych pojedynczych roślin i ich czubków. Pasuje m.in. do ogrodów klasycznych. Jest dobrym tłem dla innych gatunków, np. krzewów, traw ozdobnych czy bylin, można z niej tworzyć tajemnicze labirynty w ogrodzie. Ma tendencję do lekkiego brązowienia przed zimą. Ostateczny wybór odmiany żywotnika to kwestia gustu.

Co zrobić, aby tuje nie „łysiały” od dołu?

Najważniejsze działania to regularne podlewanie tui, także zimą (zapobiegając suszy fizjologicznej), ochrona przed chorobami i szkodnikami oraz nawożenie. Oprócz tego cięcie formujące można tak dostosować, aby do dolnych gałęzi tui padało więcej światła. U roślin o pokroju stożkowatym przebiega to naturalnie, natomiast u pozostałych, np. cylindrycznych, drzewka przycina się w taki sposób, aby u podstawy były nieco szersze niż w górnych partiach. Taki żywopłot w przekroju ma kształt trapezu, co umożliwia równomierne nasłonecznienie.

Powiązane artykuły