Jak wytyczyć strefy w ogrodzie? Funkcjonalny ogród w kilku krokach

Ogród, zależnie od wielkości, zazwyczaj dzieli się na kilka stref. Najważniejsze są strefy rekreacyjno-ozdobna (do wypoczynku, jest też wizytówką domu) i gospodarcza (obejmuje narzędziownię, wiatę, kompostownik, kurnik itp.). Jak je rozplanować?

• Strefa relaksu w ogrodzie – to najczęściej użytkowana powierzchnia. Z reguły znajduje się możliwie blisko domu. Warto, aby łączyła się z tarasem (jeśli jest). Strefę relaksu wypełniają przede wszystkim elementy małej architektury o znaczeniu praktycznym – oprócz tarasu są to również altany i trejaże, w których można m.in spożywać posiłki. W wielu ogrodach najważniejszym elementem strefy relaksu jest grill. Mogą to być również miejsca pod parasolem, leżaki, basen ogrodowy, a nawet hamak, zamontowany na stelażu lub pomiędzy drzewami. Właściciele niektórych domów umieszczają w strefie relaksu także ogrodową saunę i jacuzzi.

• Strefa gospodarcza – jest oddalona od domu, chociaż może łączyć się z frontową, reprezentacyjną częścią ogrodu. To dobre miejsce na przechowalnię sprzętu, maszyn i nawozów. Dlatego w tej strefie często buduje się domek na narzędzia. Oprócz niej w części gospodarczej znajdują się przeważnie kompostownik, a także pojemniki na ekologiczne gnojówki (wydzielają intensywny, nieprzyjemny zapach). Część gospodarczą warto oddzielić od rekreacyjnej niezbyt wysokim żywopłotem (ok. 1,5-2 m), który nie zaciemni zbytnio ogrodu. Oprócz tego warto wykorzystać kratownice do uprawy pnączy. Ciekawą opcją jest tunel, nawet krótki. Można też użyć kantówek i zbudować solidną konstrukcję pod uprawę winorośli, aktinidii lub innych roślin pnących.

• Strefa dla dzieci w ogrodzie – powinna, podobnie jak strefa rekreacyjna, znajdować się blisko domu (obie strefy mogą ze sobą sąsiadować). Najlepiej, aby była oddalona od ulicy lub przynajmniej zabezpieczona solidnym ogrodzeniem i furtką na klucz. W dziecięcej części ogrodu można zbudować plac zabaw (domki ogrodowe, piaskownice, huśtawki), basen, miniboisko do gry oraz postawić trampolinę.

• Strefa roślinna – zieleń w ogrodzie najczęściej znajduje się w różnych strefach i nie ma w tym nic złego. Jednak można wyznaczyć strefę przeznaczoną głównie pod uprawę roślin ozdobnych, która będzie wizytówką ogrodu (zwłaszcza dużego). Może to być okazała rabata, skalniak lub wrzosowisko.

• Strefa roślin jadalnych – rośliny uprawiane dla plonów, zwłaszcza warzywa, sadzi się w jednym miejscu. Podobnie można postąpić także z drzewami owocowymi, chociaż one pełnią także dodatkowe funkcje, m.in. zasłaniają działkę i dają cień.

Warto sporządzić plan ogrodu i konsekwentnie go realizować. Dzięki temu unikniesz wielu błędów, m.in. związanych z wyznaczaniem stref. Oczywiście ich ilość, funkcje i proporcje zależą od indywidualnych potrzeb. Z reguły najwięcej miejsca zajmuje strefa rekreacyjna lub rekreacyjno-ozdobna. To najważniejsze miejsce w ogrodzie, służące do odpoczynku i napawania się pięknem natury.

Podczas projektowania warto zadać sobie pytania:

• Czego oczekujesz od ogrodu – czy ma być głównie miejscem spotkań, strefą relaksu czy placem zabaw dla dzieci?
• Jakie aktywności w ogrodzie najbardziej Cię interesują – czy chcesz spędzać czas, czytając książkę na świeżym powietrzu, czy może Twoim hobby jest pielęgnowanie ogrodu?
• Czy lubisz aktywnie spędzać czas – idealnie miejsce do gier i zabaw takich jak badminton, czy rzucanie frisbee to krótko przystrzyżony trawnik o rozmiarach umożliwiających swobodną grę.

Projektowanie to moment, w którym warto określić, jaka roślinność Cię interesuje. Czy wolisz stworzyć spektakularny ogród, czy może minimalistyczny (a przez to łatwiejszy w utrzymaniu)? Wolisz postawić na długowieczne rośliny i cieszyć się nimi przez lata, czy eksperymentować i testować gatunki jednoroczne?

Kolejną ważną kwestią jest określenie, czy ogród ma być spójny z okolicą, czy wręcz przeciwnie – wyróżniać się. Warto również zaznaczyć miejsca, w których widok za ogrodzeniem nie przypadł Ci do gustu (stara szopa po drugiej stronie ulicy, sklep, reklamy itp.). W ten sposób już na etapie projektu zaplanujesz, jak się od nich odgrodzić.

Warto pamiętać, że aranżacja strefy wypoczynkowej może trwać latami, gdyż wiele obiektów to drogie inwestycje. Zrealizowanie wszystkiego od razu może okazać się zbyt kosztowne. Niemniej każdy istotny element należy umieścić na planie, a tymczasowo w danym miejscu posadzić rośliny jednoroczne lub posiać trawę.

Strefa dziecięca zależy od liczby dzieci, ich wieku i preferencji. Dla przedszkolaków powinna być mała, później warto ją powiększyć, a z czasem... zlikwidować. Zwykle nie zajmuje dużo miejsca, gdyż poszczególne konstrukcje znajdują się blisko siebie.

Większość obiektów w ogrodzie warto wyraźnie wydzielić. Najlepszym przykładem jest trawnik z obrzeżem, który sąsiaduje z rabatą.

• Palisady – palisady często służą do wyznaczania granic trawnika i rabat. Jaka palisada sprawdzi się w ogrodzie? Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na jej kolor i materiał, z którego została wykonana. Najbardziej neutralne i uniwersalne są drewniane palisady ogrodowe. Bardziej wytrzymałe są te wykonane z betonu.
• Obrzeża trawnikowe – ich zdecydowaną zaletą jest fakt, że są subtelne. Najczęściej są wykonane z tworzyw sztucznych (polipropylenu, gumy) albo z betonu i kostki brukowej.
• Płotki – pełnią identyczną funkcję jak palisady, ale mają bardziej rustykalny charakter.
• Pergole – można potraktować je jako główne łączniki i „furtki” w obrębie ogrodu, którymi można przejść z jednej strefy do drugiej. Najczęściej wybierane są pergole drewniane, ale można postawić także na trwalsze konstrukcje z metalu.

Optymalne jest częściowo zacienione miejsce, najlepiej na ciepłej wystawie zachodniej, blisko domu. Dzięki temu można wygodniej serwować posiłki, łatwiejszy jest także dostęp do prądu. Ponadto w tej części działki zwykle znajduje się taras. Na nim lub obok niego warto postawić grill.

Jeśli nie posiadasz tarasu, to świetnym sposobem na wyznaczenie strefy relaksu w ogrodzie będzie wylewka lub podest. Ciekawą opcją jest również zbudowanie patio, na którym można ustawić meble ogrodowe i leżaki. Dobrym rozwiązaniem, które pomaga cieszyć się zielenią jest postawienie ławki i zbudowanie wokół niej romantycznego zagajnika, np. z róż czy pnączy uprawianych na kratownicach.

Strefę relaksu od pozostałych stref możesz oddzielić również roślinami. „Wewnętrzny” żywopłot nie musi być duży, wręcz przeciwnie – nie powinien nadmiernie zasłaniać ogrodu. Jeśli nie brakuje w nim miejsca, z powodzeniem możesz stworzyć wielogatunkową kompozycję krzewów, np. forsycji, jaśminowców, krzewuszek czy oczarów. Jeśli natomiast przestrzeni brakuje, warto posadzić np. niskie, kolumnowe odmiany iglaków.

Granice strefy gospodarczej najczęściej wytyczają budynki użytkowe: gospodarcze, narzędziownie, garaż (o ile nie znajduje się w domu), konstrukcje dla zwierząt hodowlanych i wiaty. Jeśli ich nie ma, część gospodarczą warto stworzyć w oddalonym od domu zakątku ogrodu, ale z łatwym dostępem do wyjazdu. Od innych części oddziel ją za pomocą wysokich płotków, roślin lub kratownic z pnączami. Strefa gospodarcza to ta część ogrodu, którą właściciel nie chce się szczególnie chwalić.

Jak wkopać obrzeże trawnikowe?

To niezwykle proste. Wystarczy wykopać na skraju trawnika niezbyt głębokie wyżłobienie (o szerokości obrzeża). Obrzeże umieszcza się w nim i przysypuje ziemią. Można kupić zestawy, które montuje się za pomocą małych kotew wbijanych w ziemię.

Jakie rośliny pnące na pergolę wybrać?

Najważniejsza zasada: rośliny dobiera się zależnie od warunków panujących w ogrodzie (oświetlenia, typu podłoża) i tego, w jakim stopniu wytrzymała jest konstrukcja, na której mają się oprzeć. Na pergolach najczęściej uprawiane są rośliny ozdobne. To m.in. róże pnące, klematisy, miliny i wiciokrzewy. Z roślin jednorocznych można posiać m.in. groszek pachnący i tunbergię.

Z czego zrobić żywopłot?

Najpierw należy zadać sobie pytanie: jaką funkcję będzie pełnił żywopłot? Ma być ozdobny przez cały rok, czy tylko od wiosny do jesieni? Ma być łatwy w uprawie, wymagać regularnego czy sporadycznego cięcia? Najczęściej wybierane są iglaki, zwłaszcza żywotniki. Na zacienionych stanowiskach dobrze rosną cisy, w pełnym słońcu – jałowce. Z drzew i krzewów liściastych często wybierane są: buk, grab, leszczyna, ognik szkarłaty, bukszpan i ligustr. Na niskie żywopłoty nadają się popularne krzewy, np. krzewuszki, mahonie, a nawet pigwowce. Miejsce wypoczynku w ogrodzie i inne, wyraźnie wyznaczone strefy, pozwalają na zachowanie porządku i harmonii. Warto podzielić ogród na części – staje się wtedy znacznie bardziej funkcjonalny.