Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków

Szambo jest szczelnym, najczęściej podziemnym zbiornikiem na nieczystości płynne. To zbiornik bezodpływowy do systemu kanalizacji

Szambo to szczelny zbiornik pod ziemią, który gromadzi nieczystości płynne. Nie jest podłączony do kanalizacji, więc musisz je regularnie opróżniać. To, jak często będziesz to robić, zależy od rozmiaru zbiornika i ilości odprowadzanych ścieków. Firmy asenizacyjne zajmują się usuwaniem nieczystości i dostarczają je do komunalnej oczyszczalni ścieków. Przypominamy, że musisz regularnie czyścić szambo, bo osady, które gromadzą się na dnie, zmniejszają jego pojemność.

Zastanawiasz się, jaką metodę usuwania nieczystości wybrać? To zależy od różnych czynników, takich jak wielkość Twojej działki, warunki gruntu i wody czy dostępność finansowa. W niektórych przypadkach budowa szamba jest jedynym rozwiązaniem. Szczególnie gdy poziom wód gruntowych jest wysoki, nie ma możliwości rozsączania oczyszczonych ścieków bezpośrednio do gruntu, działka jest zbyt mała na przydomową oczyszczalnię ścieków lub ilość ścieków jest niewielka, co czyni montaż oczyszczalni nieopłacalnym.

Jeśli decydujemy się na szambo w ogrodzie, mamy do wyboru dwa podstawowe rodzaje zbiorników bezodpływowych: betonowe i plastikowe.

• Szambo betonowe – robi się je z gotowych prefabrykatów betonowych, które mają dużą masę. To ułatwi Ci ich osadzenie w gruncie. Są trwałe, szczelne, odporne na uszkodzenia mechaniczne i kupisz je w przystępnych cenach. Możesz też nabyć gotowe szamba betonowe, jak i konstrukcje zbudowane z betonowych kręgów. Gotowe szamba betonowe są bardzo ciężkie, co utrudnia ich transport i montaż.
• Szambo plastikowe – zrobione z tworzywa sztucznego. Zbiorniki z plastiku są lekkie, więc ich transport i montaż nie sprawiają problemu. Pamiętaj jednak, że zakotwiczenie zbiornika w gruncie jest bardzo ważne, aby zapobiec wypychaniu go przez wody gruntowe.

Jeśli zastanawiasz się między szambem betonowym a plastikowym, rozważ też opcję szamba ekologicznego, które czasem mylimy z przydomową oczyszczalnią. Ekoszambo składa się z dwóch elementów: osadnika gnilnego i drenażu rozsączającego.

• Osadnik gnilny to zbiornik do wstępnego oczyszczania, często w formie poziomego walca lub prostopadłościanu. Robi się go z tworzywa sztucznego lub betonu. Na górze jest właz, a na wylocie zbiornika kosze filtracyjne, które zatrzymują większe zanieczyszczenia. Przypominamy, że takie szambo musisz oczyszczać z osadu najlepiej co 2 lata.
• Drenaż rozsączający to specjalne rury do szamba, które rozprowadzają nieczystości w ziemi. Rozsączają one ścieki, a ich długość i liczba zależą od ilości nieczystości, ukształtowania działki i warunków gruntowo-wodnych. Rury zwykle zakończone są kominkami napowietrzającymi, które dostarczają tlen do usuwania nieczystości. Nad nimi powinna rosnąć trawa, ale bez roślin z długimi korzeniami.

Aby nasze przydomowe szambo działało przez wiele lat, musimy zwrócić uwagę na kilka ważnych kwestii. Jeśli wystąpią problemy lub zauważysz uszkodzenia zbiornika, nie próbuj naprawy samodzielnie ani nie wchodź do wnętrza. Powinniśmy zlecać tego typu prace odpowiednim firmom.

Oto kilka elementów, które pomogą Ci przedłużyć bezawaryjne użytkowanie:

• pompa do szamba – specjalne pompy do nieczystości są zrobione z wytrzymałych materiałów, odpornych na ścieranie i kontakt z kwasami. W zależności od rodzaju cieczy, pompy z rozdrabniaczem mogą być konieczne do usuwania twardych i dużych zanieczyszczeń.
• bakterie do szamba – biopreparaty pomogą Ci ograniczyć częstotliwość opróżniania szamba, usuwają brzydkie zapachy i zmniejszają stężenie szkodliwych substancji w ściekach. Mogą to być płyny, proszki lub tabletki, które zawierają naturalne grzyby i bakterie.
• odpowietrzenie szamba – wywiewka w szambie umożliwia cyrkulację powietrza, ale pamiętaj o jej odpowiednim umieszczeniu zgodnie z przepisami (co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu). Zwykle jest to rura kanalizacyjna z wywiewką wyprowadzaną pionowo ze zbiornika.
• oczyszczanie szamba – przypominamy, że regularne opróżnianie szamba jest konieczne ze względu na frakcje płynne i gęste, które osadzają się na dnie zbiornika. Częstotliwość zależy od wielkości zbiornika i ilości ścieków. Czyszczenie musisz zlecić, gdy osady osiągną połowę pojemności zbiornika.
• czujnik poziomu szamba – urządzenie przewodowe lub bezprzewodowe, które informuje nas, gdy zbiornik jest pełny. Sonda wewnątrz zbiornika wysyła sygnał dźwiękowy lub świetlny, dzięki czemu nie musisz zaglądać do środka szamba.

Przydomowa oczyszczalnia to ekonomiczne i przyjazne dla środowiska rozwiązanie. Oprócz tego, że oczyszcza ścieki, to umożliwia odzyskiwanie wody, którą możesz podlewać swój ogród. Jej działanie opiera się na zasadach, które przynoszą oszczędności i nie wymagają od Ciebie stałej obsługi. Montaż takiego systemu jest szczególnie korzystny w obszarach bez kanalizacji. Jeśli możesz go skanalizować w przyszłości, polecamy rozważyć biologiczną oczyszczalnię ścieków. W przeciwieństwie do szamba, jeśli ją skanalizujesz, nie musisz jej likwidować.

Bez względu na typ przydomowej oczyszczalni ścieków, każda musi posiadać osadnik gnilny – wykonany z tworzywa sztucznego lub, rzadziej, z betonu. Ten zbiornik stanowi pierwszy etap, gdzie ścieki są poddawane wstępnemu oczyszczeniu w warunkach beztlenowych. Następna faza oczyszczania zależy od rodzaju instalacji:

• Oczyszczalnie z drenażem rozsączającym – wymagają gleby o dobrej lub średniej przepuszczalności, niskiego poziomu wód gruntowych (co najmniej 1,5 m poniżej rur) i dużej powierzchni (min. 40 m²). Po wstępnej filtracji w zbiorniku oczyszczanie ścieków odbywa się w układzie perforowanych rur zakopanych w gruncie.
• Oczyszczalnie ze złożem biologicznym – mają zamknięty w niewielkim zbiorniku materiał filtracyjny, na którym rozwijają się mikroorganizmy, które tworzą błonę biologiczną. Nieczystości przepływające z góry na dół mają kontakt z mikroorganizmami, które wyciągają zanieczyszczenia.
• Oczyszczalnie gruntowo-roślinne – wykorzystują naturalne procesy oczyszczania z udziałem mikroorganizmów. Dzielą się na oczyszczalnie z filtrem gruntowo-korzeniowym (więcej miejsca) i z fitoreaktorem (mniej miejsca). Nie zbiera się w nich osad.
• Oczyszczalnie z osadem czynnym – stosowane na działkach z wysokim poziomem wód gruntowych i małą przepuszczalnością gleby. Ścieki z osadnika trafiają do bioreaktora, gdzie mikroorganizmy rozkładają zanieczyszczenia, a efektywnie oczyszczone ścieki mogą być wykorzystane w gospodarstwie lub trafiać do wód gruntowych.

Szambo o pojemności do limitu określonego w przepisach nie wymaga zezwolenia na budowę – aktualny próg sprawdzisz w urzędzie gminy lub na gov.pl. Wystarczy, że zgłosisz ten fakt w odpowiednim wydziale architektury starostwa powiatowego lub urzędu gminy. W zgłoszeniu musisz podać informacje o materiale, z którego będzie szambo, planie prac i przewidywanym terminie rozpoczęcia budowy. Do dokumentacji dołącz projekt zbiornika i schemat umiejscowienia szamba na działce. Po złożeniu wniosku, o ile nie otrzymasz żadnych uwag, możesz rozpocząć budowę szamba po upływie 21 dni od daty złożenia zgłoszenia.

Możesz postawić szambo, jeśli nie ma możliwości podłączenia działki do kanalizacji i lokalne przepisy na to pozwalają. Przypominamy o minimalnej odległości szamba od granicy działki (2 m), okien i drzwi domu (5 m) oraz ewentualnej studni (15 m). Nie możesz budować szamba na obszarach podatnych na zalanie lub powodzie, ani tam, gdzie obowiązują specjalne zasady ochrony środowiska. Jeżeli postawisz szambo bez powiadomienia odpowiednich organów, może Ci grozić opłata legalizacyjna. W przypadku, gdy szambo nie będzie zgodne z przepisami, będzie trzeba je rozebrać.

Jeśli zdecydujesz się na przydomową oczyszczalnię ścieków, a w Twoim gospodarstwie dziennie powstaje nie więcej niż limit określony w przepisach, nie potrzebujesz pozwolenia budowlanego – aktualny próg sprawdzisz w urzędzie gminy lub na gov.pl. Wystarczy zgłoszenie, które musisz złożyć 21 dni przed planowanym rozpoczęciem prac. Wypełnij formularz zgłoszenia robót budowlanych, dołącz mapę z umiejscowieniem urządzeń i opis techniczny oczyszczalni. Dodaj także oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Po 21 dniach, jeśli nie ma sprzeciwów, możesz rozpocząć prace. Przypominamy, że, jak w przypadku szamba, odległości od różnych elementów infrastruktury są podobne (np. 2 m od granicy działki, 5 m od okien i drzwi budynku mieszkalnego, 3 m od drzew, 15 m od studni oraz 1,5 m między nitkami drenażowymi).

Obie opcje mają swoje plusy i minusy. Jeśli nie wiesz, którą wybrać, zacznij od sprawdzenia, czy przepisy lokalne narzucają Ci konkretny sposób odprowadzania ścieków. Jeśli planujesz inwestycję na dłuższą metę, sugerujemy przydomową oczyszczalnię ścieków. Bez względu na warunki gruntu czy rozmiar działki, dostosujesz odpowiednią instalację, która wymaga minimalnej obsługi. Musisz liczyć się z tym, że mogą pojawić się wyższe koszty początkowe.

Koszt montażu przydomowej oczyszczalni zależy od rodzaju i wielkości instalacji – warto porównać aktualne oferty kilku wykonawców w swojej okolicy. Jednakże koszty eksploatacyjne są stosunkowo niskie. Obejmują środki chemiczne oraz okresowe usuwanie nagromadzonego osadu (co roku lub co dwa lata) – ich wysokość zależy od wybranej instalacji i lokalnego cennika usług. Przypominamy, że wodę oczyszczoną możesz ponownie wykorzystać, np. do podlewania ogrodu.

W przypadku szamba koszty instalacyjne są znacznie niższe. Cena zależy od wielkości i liczby komór zbiornika – warto porównać aktualne oferty kilku dostawców. Niemniej jednak koszty eksploatacyjne są wyższe. Szambo musisz opróżniać co najmniej raz w miesiącu, a koszt zależy od lokalnego cennika firmy asenizacyjnej.

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Konkretne kwoty dofinansowań, progi, terminy naborów i szczegółowe warunki programów zmieniają się wraz z kolejnymi edycjami — przed podjęciem decyzji sprawdź aktualny stan na oficjalnej stronie danego programu lub skonsultuj się z właściwym urzędem (gminą, starostwem, WFOŚiGW) bądź doradcą podatkowym.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków – jak często trzeba wywozić nieczystości?

W przypadku biologicznej oczyszczalni ścieków musisz pamiętać o płukaniu kosza z wkładem filtracyjnym oraz usuwaniu osadu ze zbiornika. Na ogół robi się to nie częściej niż raz na rok lub nawet dwa lata. Koszt takiej usługi zależy od lokalnego cennika firmy wykonującej usługę.

Jak często trzeba wywozić szambo?

Wszystko zależy od pojemności zbiornika i ilości ścieków wytwarzanych w gospodarstwie domowym. Zalecamy, by szambo wywozić nie rzadziej niż raz na miesiąc. Po tym okresie ścieki zaczynają fermentować, co skutkuje nieprzyjemnymi, uciążliwymi dla domowników zapachami.

Jak zamaskować szambo w ogrodzie?

Zbiornik jest zabudowany w ziemi, dlatego skup się na zamaskowaniu włazu do szamba. Posadź wokół dekla trawy z włóknistymi korzeniami. Na samej pokrywie możesz ustawić np. doniczki z roślinami. Pamiętaj jednak o zasadach bezpieczeństwa! Warto, żeby właz pozostał częściowo widoczny – tak, aby nikt przypadkowo nie najechał na niego samochodem lub nie wpadł do szamba, gdy pokrywa będzie ściągnięta.

Jak ukryć przydomową oczyszczalnię ścieków?

Przydomową oczyszczalnię ścieków najlepiej ukryjesz, jeśli posadzisz różnego rodzaju rośliny. W ten sposób zakryjesz kopce. Pamiętaj, żeby sadzić rośliny, które dobrze rosną na terenach podmokłych (np. funkia, dąbrówka rozłogowa).

Nieprzyjemne zapachy – czy przydomowa oczyszczalnia wydziela je podobnie jak szambo?

Prawidłowo zainstalowana i użytkowana przydomowa oczyszczalnia ścieków nie powinna wydzielać żadnych nieprzyjemnych zapachów. To instalacja, która pozwala na bezwonne odprowadzanie i oczyszczanie ścieków.