Kalanchoe

• Jeśli kalanchoe Blossfelda nie kwitnie, możesz ją do tego skłonić. Codziennie przez 4-5 tygodni przykrywaj roślinę na noc nieprzezroczystym naczyniem. Najlepiej robić to od ok. 17.00 do 8.00. Można ją także przestawić w nieco chłodniejsze miejsce. To pobudza kalanchoe do wykształcania kwiatów.

• Niektóre gatunki kalanchoe są wykorzystywane leczniczo. Należy do nich m.in. żyworódka pierzasta (Kalanchoe pinnata), stosowana na infekcje. Trzeba uważać, żeby jej nie pomylić z żyworódką Daigremonta (Kalanchoe daigremontiana), która zawiera glikozydy nasercowe i przy stosowaniu wewnętrznym może być niebezpieczna dla zdrowia. Oba gatunki tworzą liczne sadzonki na obrzeżach liści.

• Żyworódka pierzasta jest jedną z najcenniejszych roślin leczniczych, uprawianych w pomieszczeniach. Wykorzystuje się jej liście – należy umieścić je na kilka dni w lodówce, później zblendować i wycisnąć sok. To naturalny lek (na infekcje, kaszel, anginę) i kosmetyk (przeciw trądzikowi). Picie soku niweluje brzydki zapach z ust. Żyworódkę Daigremonta stosuje się natomiast wyłącznie zewnętrznie, na schorzenia dermatologiczne. Nie powinno się jej spożywać.

• Obie żyworódki uznaje się za rośliny ozdobne z liści. Zdarza się jednak, że zakwitają. Kwiaty są dzwonkowate.

Kalanchoe to znana grupa sukulentów należąca do rodziny gruboszowatych (Crassulaceae). Obejmuje kilkadziesiąt gatunków, występujących naturalnie w tropikalnych rejonach świata. Najczęściej są to rośliny o ozdobnych liściach, ale wśród przedstawicieli rodzaju nie brakuje także roślin kwitnących. Do najpiękniejszych roślin kwitnących należy kalanchoe Blossfelda (Kalanchoe blossfeldiana) – popularna ozdoba parapetów. Piękne szarozielone liście z brązowymi przebarwieniami wykształca żyworódka omszona (Kalanchoe tomentosa). Ponadto w uprawie pokojowej spotyka się Kalanchoe synsepala, Kalanchoe beharensis, Kalanchoe longifolia i Kalanchoe peteri. Poszczególne gatunki różnią się wyglądem i rozmiarami, ale mają jedną wspólną cechę: wytwarzają grube, mięsiste liście. To magazyny wody, które w pewnym stopniu chronią przed suszą. Kalanchoe są cenione również ze względu na łatwość uprawy. To dobre gatunki dla osób początkujących.

Większość kalanchoe preferuje miejsca dobrze nasłonecznione. Najlepsze są parapety okien od strony zachodniej i wschodniej. Rośliny tolerują bezpośrednie nasłonecznienie (np. na wystawie południowej). Nie lubią częściowego zacienienia – wtedy gorzej rosną, mają mniejsze liście i są skromniej wybarwione. Nieco inne wymagania mają kalanchoe powszechnie znane jako żyworódki oraz kalanchoe Blossfelda. W ich przypadku należy unikać bezpośredniego nasłonecznienia. Liście tych roślin są wrażliwsze na oparzenia. Najlepsze dla nich jest miejsce widne, ale o dużej ilości światła rozproszonego. Uprawiaj je na parapecie okien północnych i wschodnich, ewentualnie blisko okna w nasłonecznionych pomieszczeniach. Dobrze rosną osłonięte firanką.

Latem można wystawić je na balkon lub do ogrodu. W sezonie tolerują duży zakres temperatur pokojowych, zimą wolą ochłodzenie. Optymalna temperatura stanu spoczynku zależy od gatunku, jednak średnio wynosi 14-15°C. Rośliny można uprawiać przez cały rok w jednym pomieszczeniu. Stan spoczynku pozytywnie wpływa na ich kondycję, często pobudza sukulenty do kwitnienia. Mniejsze kalanchoe czasem uprawia się w kompozycjach, np. z gruboszami i adromischusami. Nadają się także do ogrodów w szkle (najlepiej nieprzykrywanych), imitujących tereny pustynne. Gdy wietrzysz pomieszczenie zimą, uważaj, aby nie przemrozić sukulentów. Są wrażliwe na ujemne temperatury.

Kalanchoe podlewa się, dopiero gdy podłoże wyschnie. Można to sprawdzić palcem – dotykając wierzchniej warstwy gleby. Powinna być całkowicie sucha. Latem zwykle wystarczy podlewać kalanchoe raz w tygodniu, wiosną i jesienią nawet co 10 dni. Zimą, zwłaszcza podczas przymrozków, roślinę podlewa się nie częściej niż raz na dwa tygodnie. To oczywiście uśredniona częstotliwość – przede wszystkim kieruj się faktyczną wilgotnością podłoża i rozsądkiem. Przy niedoborze wody występuje lekkie marszczenie liści, stają się oklapnięte. Nieco więcej wody potrzebują żyworódki oraz kalanchoe Blossfedla podczas kwitnienia. Zbyt rzadkie podlewanie negatywnie wpływa na żywotność kwiatów. Jakość wody nie ma aż tak dużego znaczenia, jak w przypadku wielu innych gatunków. Jednak i kalanchoe warto podlewać wodą odstaną, o temperaturze pokojowej (aby ograniczyć stres roślin). Optymalna jest woda przegotowana bądź filtrowana.

Kalanchoe nie są wymagające pod względem wilgotności powietrza. Suche powietrze nie szkodzi im znacząco. Nie wymagają zraszania, stosowania nawilżaczy ani innych zabiegów, które mają na celu poprawę „mikroklimatu”. Co ważne, pamiętaj, aby nie zraszać omszonej kalanchoe. Zabieg zwiększa ryzyko wystąpienia chorób.

Kalanchoe uprawia się w mało żyznym, za to mocno przepuszczalnym podłożu do kaktusów i sukulentów. Jeśli używasz uniwersalnej ziemi do roślin doniczkowych, dodaj do niej gruboziarnisty piach (nawet w proporcji 1:1) i dodatkowy rozluźniacz (np. keramzyt). Większe wymagania mają kalanchoe Blossfelda oraz żyworódki. Należy je uprawiać na specjalistycznym podłożu, wymieszanym z garścią żyznej ziemi. Na dnie donicy zawsze usypuje się drenaż, przynajmniej 3-4 cm.

Rośliny możesz nawozić od wiosny do jesieni, co 2-3 tygodnie. Używaj mało intensywnych, specjalistycznych nawozów do kaktusów i sukulentów. Jeśli korzystasz z uniwersalnego nawozu, np. dla roślin zielonych (większość kalanchoe) czy kwitnących (Blossfelda), stosuj dużo mniejsze dawki (np. 1/3) niż te zalecane przez producenta. Dotyczy to w szczególności nawozów o dużej zawartości azotu, które mogą poparzyć korzenie i zasolić podłoże. W przypadku kalanchoe sprawdza się zasada: „lepiej mniej niż więcej”.

Kalanchoe uprawia się raczej jako rośliny krótkowieczne. Przez kilka lat są ozdobą pomieszczeń, później zastępuje się je nowymi sadzonkami. W dodatku nie mają mocno rozbudowanego systemu korzeniowego. Z tego względu przesadza się je rzadko, zwykle nie częściej niż 1-2 razy przez cały okres życia. Po rozmnożeniu młode kalanchoe przenosi się do większej donicy. Następny zabieg jest konieczny po około 3 latach. Oczywiście trzeba się kierować głównie rozsądkiem – to widać, gdy donica jest już za mała. Przesadzanie wykonuje się wczesną wiosną, chyba że roślina zakwitnie właśnie w tym okresie. Większość kalanchoe można uprawiać w niewysokich, misowatych pojemnikach. Materiał, z jakiego są wykonane, nie ma większego znaczenia.

Większość kalanchoe rozmnaża się przez ukorzenianie sadzonek pędowych. Łatwo się przyjmują. Nie trzeba trzymać ich w wodzie, można je od razu umieścić w donicy z ziemią (najlepiej ze specjalistycznym podłożem). Zabiegi najczęściej wykonuje się wiosną. Jeszcze łatwiej rozmnaża się żyworódki. W ich przypadku każda z drobnych sadzonek rosnących na brzegach liści jest gotowa do sadzenia. Rozmnóżki mają drobne korzenie. Wystarczy je umieścić w donicy i lekko przysypać ziemią. Oprócz tego można sadzić liście wraz z sadzonkami. Gdy się rozrosną, przenosi się je do nowych doniczek. Tak zwykle postępuje się z żyworódką pierzastą, nierzadko uprawianą w celach leczniczych.

Kalanchoe są mało podatne na choroby i szkodniki. Największym zagrożeniem jest przelewanie. Prowadzi ono do żółknięcia, opadania lub gnicia liści. Regularne zalewanie skutkuje gniciem korzeni, a ostatecznie – obumarciem rośliny. Sukulenty możesz ratować przed zalaniem wymieniając część podłoża (sadzi się je do tej samej donicy). Sporadycznie pojawia się mączniak prawdziwy, np. na kalanchoe Blossfelda. Na obecność szkodnika wskazuje biały lub szarawy, mączysty nalot. Należy wtedy zastosować fungicyd przeznaczony do uprawy roślin pokojowych.