Rodzaje żarówek – wybieramy energooszczędne i trwałe źródło światła

Opinii 0

Elektryczne źródła światła, które najczęściej wykorzystujemy w mieszkaniach, można podzielić na kilka grup. Każda z tych grup ma swoje indywidualne, charakterystyczne cechy ściśle związane z technologią wytwarzania. Poniższy artykuł opisuje najważniejsze grupy: żarówki tradycyjne, żarówki halogenowe, świetlówki i źródła LED, ich trwałość oraz energooszczędność.

Żarówki tradycyjne

elektryczne źródła światłaZasada działania żarówek jest prosta. W bańce wypełnionej argonem i azotem lub w próżni umieszony jest żarnik wykonany z wolframu. Na skutek przyłożonego napięcia przez wolfram przepływa prąd. Drucik wolframowy rozgrzewa się i emituje światło. Żarówka cechuje się najwyższym wskaźnikiem oddawania barw, czyli dobrze oddaje kolory oświetlanych przedmiotów. Barwa światła żarówek tradycyjnych jest barwą ciepłą (2500K-3000K).

 

Żarówki maja jednak bardzo niską skuteczność świetlną tzn. pobierają dużo energii a dają mało światła. W stuwatowej żarówce gazowanej, zaledwie 7% pobieranej energii jest emitowane w zakresie światła widzialnego, pozostałe 93% energii to podczerwień, czyli ciepło. Przy mniejszych mocach, procentowa ilość energii emitowanej w zakresie widzialnym jest jeszcze mniejsza. Pod koniec życia, ze względu na zaczernienie bańki żarówka daje o kilka procent mniej światła niż na początku. Ze względu na te cechy żarówki tradycyjne zostały zakwalifikowane do najniższej klasy E. Najlepsze rozwiązania żarówek mogą znaleźć się w klasie D.

 

Trwałość żarówek jest niska i wynosi 1000 godzin. Dodatkowo drucik wolframowy jest dość delikatny i może ulec uszkodzeniu na skutek drgań.

 

Zużyte żarówki tradycyjne nie są groźne dla środowiska. Prostota ich konstrukcji powoduje, że nie wymagają utylizacji i można je bezpiecznie wyrzucić do śmietnika.

 

 

Żarówki halogenowe (halogeny)

żarówkaPewną udoskonaloną formą klasycznej żarówki są żarówki halogenowe. W żarówkach halogenowych zastosowany został regeneracyjny cykl halogenowy, którego zadaniem jest przenoszenie cząstek wyparowanego wolframu z powrotem na żarnik. To rozwiązanie zwiększyło dwukrotnie trwałość żarówki i jej skuteczność świetlną.

 

Żarówki halogenowe cechują się nieco wyższą temperaturą barwową niż żarówki tradycyjne. Barwy światła zwykle zawierają się w przedziale (2900-3300K). Wskaźnik oddawania barwy żarówek halogenowych jest zbliżony do 100.

 

Żarówki halogenowe są zdecydowanie bardziej energooszczędne niż żarówki klasyczne. Konwencjonalne żarówki halogenowe zaliczane są do klasy efektywności energetycznej D. Na rynku można spotkać również żarówki halogenowe zaliczone do klasy C a nawet B. Wykorzystanie żarówek halogenowych w miejsce żarówek tradycyjnych pozwoli, zmniejszyć rachunki za energię elektryczną zużywaną na oświetlenie o około 30%.

 

Typowe trwałości żarówek halogenowych na napięcie sieciowe wynoszą 2000 godzin. Trwałości żarówek na obniżone napięcie w zależności od rozwiązania mogą wynosić od 2000 do 5000 godzin.

 

Żarówki halogenowe emitują stabilny strumień świetlny w całym okresie eksploatacji. Wiąże się to z regeneracyjnym cyklem halogenowym, który zapobiega czarnieniu bańki.

 

Podobnie do tradycyjnych żarówek, żarówki halogenowe nie wymagają utylizacji.

 

 

Świetlówki energooszczędne

świetlówki energooszczędneZasada działania świetlówki energooszczędnej jest zupełnie inna niż żarówki. Świetlówka to źródło wyładowcze. Bańka świetlówki, pokryta jest luminoforem i wypełniona argonem lub argonem i neonem pod niskim ciśnieniem. W świetlówce znajduje się niewielka ilość rtęci potrzebnej w procesie wytwarzania światła. W wyniku wyładowania w parach rtęci powstaje promieniowanie nadfioletowe, które padając na luminofor jest zamieniane na promieniowanie widzialne.

 

Barwa światła i wskaźnik oddawania barwy świetlówki zależy od składu chemicznego luminoforu. Dostępne barwy światła to barwy ciepłe do zimnych. Wskaźnik oddawania barwy energooszczędnych świetlówek kompaktowych wynosi powyżej 80.

 

Ze względu na wyładowczy charakter pracy świetlówki, do stabilizacji jej pracy niezbędny jest statecznik. W świetlówkach kompaktowych jest to zwykle statecznik elektroniczny, zapewniający bezmigowy, natychmiastowy zapłon i wysoką częstotliwość pracy lampy.

 

Świetlówki cechują się wysoką skutecznością świetlną. Jest ona ponad 5-krotnie większa niż skuteczność świetlna żarówek. Oznacza to w praktyce, że po przejściu z tradycyjnych żarówek na świetlówki, przy zachowaniu tej samej ilości światła, rachunki za energię elektryczną zużywaną na oświetlenie zmaleją o ok. 80%. Mało efektywne świetlówki kompaktowe o niewielkich mocach, znajdują się w klasie energetycznej B. Najbardziej energooszczędne świetlówki należą do grupy A, a nawet A+.

 

Świetlówki kompaktowe to źródła o wysokiej trwałości (6 000-20 000 godzin). Świetlówki mają limitowaną liczbę włączeń i wyłączeń. W zależności od rozwiązania i producenta jest to od kilku tysięcy do nawet kilkuset tysięcy razy.

 

Do wad świetlówek można zaliczyć powolne ich rozświecanie się. Czas rozświecania zależy od układu elektronicznego (statecznika) zasilającego świetlówkę. Na opakowaniu często można znaleźć informację, po jakim czasie strumień świetlny osiągnie 60% swojej wartości znamionowej. Najlepsze rozwiązania to czasy poniżej 30 sekund. Można jednak spotkać produkty, w których czas rozświecania jest 3-4 razy dłuższy.

 

Świetlówki emitują coraz mniejszy strumień świetlny w czasie eksploatacji. Spadek ten, w zależności od typu świetlówek, może wynosić od kilku do nawet kilkudziesięciu procent.

 

Świetlówki bezwzględnie wymagają utylizacji. W środku lampy znajduje się rtęć. Utylizacji wymaga również sterująca pracą lampy elektronika.

 

 

Źródła LED (ledówki)

źródła led - ledówkiDiody świecące zbudowane są z półprzewodników domieszkowanych typu n i p. W wyniku przyłożonego napięcia w kierunku przewodzenia elektrony uzyskują energię, która umożliwia przeskok elektronów z warstwy n do warstwy p. Przechodzący elektron emituje kwant energii elektromagnetycznej w zakresie widzialnym. Długość fali, na której emitowana jest energia, czyli kolor światła, zależy od rodzaju półprzewodnika i sposobu jego domieszkowania.

 

Źródła LED są produkowane w różnych barwach światła od barw ciepłych po barwy zimne. Wskaźnik oddawania barw typowych, markowych produktów wynosi powyżej 80.

 

Diody świecące to najbardziej nowoczesne i energooszczędne źródło światła. Najlepsze LED mają skuteczności świetlne nawet 2-krotnie wyższe niż świetlówki. Źródła LED zaliczane są najczęściej do klasy efektywności energetycznej A i A+, ale w związku z rozwojem technologii pojawiają się produkty w klasie A++. Przechodząc z żarówek tradycyjnych na najlepsze rozwiązania ze źródłami LED możemy zredukować koszt energii zużywanej na oświetlenie nawet do 90%.

 

Istotną zaletą źródeł LED jest ich potencjalnie wysoka trwałość (15 000 – 100 000 godzin). Diody nie przepalają się jak żarówki. Z czasem jednak, stopniowo maleje ilość wysyłanego przez nie światła. Ewentualne nagłe wygaszenie źródła LED związane jest z awarią układu elektronicznego sterującego pracą lampy. Liczba włączeń jest w zasadzie ograniczona tylko jakością układu sterującego. Producenci na opakowaniu podają różne wartości trwałości od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy godzin.

 

Ledy rozświecają się niemal natychmiast. Jest to zdecydowanie najszybsze źródło światła. Inne zalety to brak promieniowania podczerwonego i nadfioletowego oraz wysoka odporność na wstrząsy i drgania

 

 

Co jeszcze musisz wiedzieć o oświetleniu?

W oświetleniu mieszkań źródła LED (ledówki) są obecnie najbardziej energooszczędnym i trwałym źródłem światła. Nie bez znaczenia są kwestie ekologiczne. Niski pobór energii elektrycznej przekłada się na mniejszą emisje spalin do atmosfery. Im większa jest trwałość źródła światła, tym rzadziej je wymieniamy i mniejsza jest ich ilość do utylizacji.

 

Wybierając żarówki w sklepie, powinniśmy w większym stopniu zwrócić większą uwagę na jakość oferowanego produktu, niż na jego cenę. Wyższy koszt zakupu, zrekompensuje nam satysfakcja z produktu, czyli światło o dobrych cechach jakościowych z długoletnią gwarancją producent.