Jak wybrać żarówkę, która dobrze oświetli pomieszczenie?

Opinii 0

Żarówką potocznie określa się wszelkie domowe źródła światła (tj. tradycyjne klasyczne żarówki), żarówki halogenowe, świetlówki, lampy LED (ledówki). Nazwa żarówki wzięła się od żarowych źródeł światła, czyli źródeł z żarnikiem, który rozgrzany do wysokiej temperatury świeci. Pozostałe nowsze, tzw. żarówki energooszczędne rozwiązania mają inną zasadę działania, która wpływa na zupełnie inne właściwości produktów. Odwiedzając sklep spotkamy się z długimi rzędami półek ze źródłami światła, w różnych kolorowych pudełkach, z przeróżnymi oznaczeniami i napisami. Niniejszy artykuł przybliża podstawowe zagadnienia i wyjaśnia znaczenie parametrów żarówek, a tym samym pomoże w doborze produktu przy półce sklepowej.

Napięcie zasilania żarówki

wybór odpowiedniej żarówkiPierwsze pytanie, które powinniśmy sobie zadać przed wyborem żarówki, to jakie ma być napięcie zasilania żarówki. Tradycyjnie żarówki są zasilane napięciem sieciowym (230 V), ale w niektórych przypadkach będziemy potrzebowali żarówek niskonapięciowych, najczęściej 12 V. Żarówek niskonapięciowych nie możemy podłączyć bezpośrednio do gniazdka sieciowego w ścianie i proszę nie próbujcie tego robić. W takim wypadku potrzebny będzie zasilacz, który obniży napięcie np. z 230 V na 12 V. Niskim napięciem zwykle zasila się żarówki halogenowe w meblach, w meblach kuchennych oraz paski LEDowe. Jest to dla nas napięcie bezpieczne. Nic się nie stanie jeśli dotkniemy przewodów po niskim napięciem ręką.

 

W tym miejscu jedna ważna uwaga. Do zasilania źródeł LED należy stosować zasilacze LEDowe, a do żarówek halogenowych zasilacze dedykowane do żarówek halogenowych.

 

Załóżmy, że potrzebna nam jest żarówka halogenowa niskonapięciowa. Jak dobrać do niej moc zasilacza? Zasada jest prosta. Suma mocy wszystkich żarówek połączonych do danego zasilacza nie może przekroczyć mocy samego zasilacza.

 

Informacja o napięciu zasilania żarówki musi być podana na pudełku. Na szczęście żarówki niskonapięciowe mają inny sposób połączenia z oprawkami niż żarówki na napięcie sieciowe. Może uchronić nas to przed błędami.

 

 

Gabaryty i trzonki w żarówkach

gabaryty i trzonki w żarówkachZanim kupisz żarówkę zastanów się, czy jej gabaryty nie będą zbyt duże w stosunku do oprawy oświetleniowej, w której chcesz ją zamontować. Sprawdź np., czy dane źródło światła zmieści się w plafonie, albo czy nie wystaje poza klosz. Ten drugi aspekt ma szczególne znaczenie w jakości oświetlenia. Dobrze zaprojektowane oświetlenie jest projektowane w taki sposób, aby uchronić nas przed niekorzystnymi efektami oświetleniowymi. Jednym z nich jest ograniczenie możliwości bezpośredniego kontaktu wzroku ze źródłem światła. Dlatego unikaj rozwiązań w których wielkość źródła światła jest niewłaściwa w stosunku do oprawy oświetleniowej.

 

Żarówki wyposażone są w trzonki. Trzonki, które możemy spotkać w żarówkach używanych do oświetlenia mieszkań można podzielić na:

 

  • Trzonki w żarówkach niskonapięciowych (12 V) mają oznaczenia: G4, G6.35, G53.
  •  

  • Trzonki w żarówkach na napięcie sieciowe (230 V) to: E27 (tzw. duży gwint), E14 (tzw. mały gwint), GU10, GX53, G9.
  •  

  • Trzonki w świetlówkach liniowych typu T5 (o średnicy rury 16 mm) mają oznaczenie G5 a w świetlówkach typu T8 (o średnicy rury 26 mm) mają oznaczenie G13.

 

Jasność źródła światła, czyli lumeny a moc żarówki

lumeny a moc żarówkiKolejnym parametrem, który znajdziemy na pudełku jest moc źródła światła. Ogólnie można powiedzieć, że im większa jest moc źródła światła dla danego rodzaju źródła światła tym więcej będziemy mieć światła.

 

Porównanie takie ma jednak tylko sens w przypadku, kiedy porównujemy żarówkę z żarówką, żarówkę halogenową z żarówką halogenową, świetlówkę kompaktową z świetlówką kompaktową itd. Nie można w taki sposób porównać ze sobą np. świetlówki z żarówką, czy ze źródłem LED.

 

Wynika to z samej technologii wytwarzania światła, w której w przypadku rozwiązań energooszczędnych np. LED potrzeba znacznie mniej mocy do wytworzenia danej ilości światła niż w przypadku tradycyjnej żarówki.

 

Co to jest ilość emitowanego światła? W uproszczeniu można powiedzieć, że jest to ilość energii promieniowania emitowanej w zakresie widzialnym, czyli takim, które widzą nasze oczy. Ilość światła określana jest za pomocą strumienia świetlnego. Jednostką strumienia świetlnego jest lumen w skrócie lm. Im większy strumień świetlny źródła światła tym więcej jest lumenów, czyli więcej światła.

 

 

Jak porównywać moc świecenia źródeł światła?

 

Typowa żarówka klasyczna o mocy 15 W emituje strumień świetlny o wartości 90 lumenów, świetlówka kompaktowa o mocy 15 W emituje 800 lumenów, a 15W ledówka (źródło LED) emituje ponad 1500 lumenów, czyli tyle światła, co niemal 17 żarówek klasycznych 15 watowych.

 

Z powyższego przykładu wynika jeszcze jedna bardzo ważna kwestia. Jeśli chcemy wybrać rozwiązanie najbardziej energooszczędne to bez wątpienia będzie to ledówka.

 

 

Temperatura żarówek

temperatura żarówekMoc źródła światła nie może przekroczyć maksymalnej mocy oprawy oświetleniowej określonej przez producenta. Wiąże się to z temperaturą, która może uszkodzić oprawę oświetleniową. Szczególną uwagę zwróćmy na dopuszczalne wartości mocy dla plastikowych oprawek, w które chcemy wkręcić tradycyjne żarowe żarówki. Podobne ograniczenia mogą dotyczyć abażurów. Im również może zaszkodzić nadmierna temperatura.

 

Na opakowaniu energooszczędnych źródeł światła można zobaczyć dwie wartości mocy. Pierwsza mówi o tym jaki jest rzeczywisty pobór mocy. Druga wartość podaje moc klasycznej żarówki, która dałaby taką samą ilość światła, co dane źródło energooszczędne. Ta druga wartość uświadamia nas o tym jak dużo energii możemy oszczędzić przechodząc na nowoczesne, energooszczędne rozwiązania. Na przykład zapis na opakowaniu 4W=40W/470 lumenów oznacza, że rzeczywisty pobór mocy to 4W a ilość emitowanego światła (470 lumenów) odpowiada 40W żarówce klasycznej.

 

Ciekawostka. Źródła LED, pomimo tej samej mocy, w zależności od producenta, typu produktu itp., mogą cechować się różną wartością strumienia świetlnego (dawać różną ilość światła). Dlatego dobrze jest wziąć do ręki różne produkty o tej samej mocy i porównać, który z nich ma większą wartość strumienia świetlnego.

 

Wybór źródła światła to nie tylko dobór napięcia, mocy, strumienia świetlnego. Ważne są również właściwe wymiary i sposób świecenia.

 

 

Rozsył światła

rozsył światłaŹródła światła mogą świecić w różny sposób. Inaczej będzie rozsyłać światło żarówka z przeźroczystą bańką, inaczej świetlówka kompaktowa a jeszcze inaczej LED. Zanim wybierzesz żarówki zastanów się, które z tych źródeł najlepiej sprawdzi się w danej sytuacji. Nie każde źródło światła równomiernie rozświetli abażur, czy plafon. W ofercie są specjalne rozwiązania, które pozwalają w zależności od potrzeb na szeroki albo bardziej kierunkowy rozsył światła. W typowo kierunkowych rozsyłach sprawdzą się żarówki reflektorowe.

 

O szerokości rozsyłu światła możesz się również dowiedzieć z informacji podanej na opakowaniu.

 

Montowane na suficie (lub wbudowane w sufit) oprawy oczkowe, ze źródłami reflektorowymi o szerokich rozsyłach, pozwalają na równomierne rozświetlenie dużych powierzchni, ale niosą ze sobą bardzo duże ryzyko oślepiania. Dlatego dobrze przemyśl, gdzie chcesz je zainstalować. Jeśli ma być to pomieszczenie, w którym będziesz przebywał dłużej, szukaj raczej źródeł o rozsyłach węższych.

 

 

Barwa światła

Żarówki klasyczne cechują się ciepłymi barwami światła. Taka barwa jest zazwyczaj najbardziej popularna w naszej szerokości geograficznej. Po prostu lubimy cieplejsze barwy. Barwa światła jest określana za pomocą temperatury barwowej podawanej w Kelwinach [K]. Barwy ciepłe to barwy poniżej 3300K. W przypadku świetlówek albo ledówek możemy wybrać również barwy pośrednie (3300K- 5300K) albo nawet zimne powyżej 5300K.

 

Przy doborze barwy najważniejsze są indywidualne upodobania. Zazwyczaj barwy ciepłe stosuje się w pomieszczeniach przeznaczonych do relaksu, odpoczynku. Barwy chłodniejsze w pomieszczeniach przeznaczonych do większej aktywności. Ważny jest także aspekt nowoczesności pomieszczenia i kolorystyki. W pomieszczeniach klasycznych o ciepłych kolorach lepiej sprawdzą się barwy ciepłe. W pomieszczeniach nowoczesnych, z chłodną kolorystyką lepiej mogą zagrać barwy chłodniejsze.

 

 

Inne ważne informacje o źródłach światła

inne źródła światłaWskaźnik oddawania barwy

 

Często z barwą światła mylony jest inny parametr, nazywany wskaźnikiem oddawania barwy. Na opakowaniu (o ile się pojawi) oznaczany jest on literką Ra albo CRI. Wskaźnik oddawania barw mówi nam o tym w jakim stopniu źródło światła oddaje kolory oświetlanych przedmiotów. Żarówki klasyczne i żarówki halogenowe cechują się najwyższym stopniem oddawania barwy (Ra=100). Jest to wciąż ich cecha unikatowa. Zupełnie inaczej jest w przypadku świetlówek lub źródeł LED. Ciężko jest w sklepie na oko ocenić, czy dany produkt ma odpowiedni wskaźnik oddawania barwy. Sprawa ta jest szczególnie istotna w przypadku źródeł LED. Dlatego dobrze jest trzymać się markowych producentów, którzy swoją marką gwarantują przyzwoity poziom produktu.

 

 

Gwarancja i trwałość

 

Dodatkowe parametry, które należy uwzględnić przy wyborze żarówek to okres gwarancji, trwałość (podawana w godzinach i liczbie włączeń i wyłączeń). Trwałość klasycznych żarówek to zaledwie 1000 godzin. Najbardziej trwałymi rozwiązaniami są źródła LED (trwałości teoretyczne dochodzą do kilkudziesięciu tysięcy godzin), ale w rzeczywistości czas ich działania jest uwarunkowany konstrukcją i jakością układu zasilającego (elektroniki), dlatego i tutaj warto postawić na sprawdzonych producentów.

 

 

Możliwość ściemniania

 

Na pudełku znajdziesz jeszcze informację odnośnie możliwości ściemniania źródeł światła. Jeśli w mieszkaniu masz zainstalowane ściemniacze, a chcesz wykorzystać świetlówki albo ledówki, wybieraj tylko produkty przystosowane do ściemniania. Klasyczne żarowe żarówki możesz ściemniać dowoli.