Jabłoń we własnym ogrodzie – jakie drzewa sprawdzą się najlepiej?

Opinii 0

Jeśli mamy taką możliwość, warto posadzić w ogrodzie kilka odmian jabłoni, które dojrzewają w różnym czasie – odmiany letnie, jesienne i zimowe. Należy także przemyśleć, czy chcemy zbierać owoce deserowe czy wykorzystywane wyłącznie na przetwory. W przydomowej uprawie najlepiej sprawdzą się odmiany odporne na mróz i choroby.

Skąd pochodzą i gdzie rosną jabłonie?

pochodzenie jabłoniJabłoń (Malus) pochodzi z Azji oraz z południowo- wschodniej Europy. Obecnie znamy ponad 20 gatunków tej rośliny. Jednak to jabłoń domowa (Malus domestica) jest najpopularniejszą rośliną sadowniczą klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje ją duża odporność na mróz, dlatego może rosnąć także w rejonach dużo chłodniejszych niż Polska.

 

Źle za to znosi klimaty tropikalne, ponieważ nie występuje tam okres jesienny, w trakcie którego drzewa przechodzą w stan spoczynku. Jedyny sposób uprawiania jabłoni w gorącym klimacie to sztuczne wywoływanie stanu spoczynku, polegające na… ręcznym obrywaniu liści. Stosuje się także specjalne opryski chemiczne.

 

W przydomowych ogródkach warto posadzić odmiany szczepione na podkładkach wegetatywnych. Drzewa takie tworzą mniejsze korony, więc nadają się także do małych ogrodów. Ich kolejną zaletą jest to, że szybciej wchodzą w okres owocowania. Warto posadzić stare odmiany jabłoni, które mają wyjątkowo smaczne owoce i dodatkowo są bardzo odporne na choroby (szczególnie na parcha i mączniaka).

 

CIEKAWOSTKA

 

Jabłonie należą do drzew długowiecznych – mogą żyć nawet 200 lat, a czasami jeszcze dłużej. W sadach starego typu drzewa rosną przeważnie 60-70 lat, potem owocują słabiej i hodowla staje się nieopłacalna. W nowoczesnych sadach jabłonie wycina się po około 10-20 latach, a na ich miejsce sadzi się nowe odmiany.

 

 

Jak wyglądają jabłonie?

kwiaty jabłoniTo niezbyt wysokie drzewa, które dorastają do około 5-12 m wysokości i mają szeroko rozłożyste, gęste i stożkowate korony.. Każdego roku drzewa te wytwarzają bardzo wiele sztywnych pędów, które są widlasto rozgałęzione. Liście jabłoni są jasnozielone, pojedyncze, mają owalny kształt i osiągają około 5-12 cm długości oraz 3-6 cm szerokości. Mają piłkowane brzegi i zaostrzone końcówki blaszki liściowej.

 

Okres kwitnienia jabłoni przypada na kwiecień i maj. Wówczas drzewa pokrywają się kwiatami o barwie biało-różowej, osiągając średnicę ok. 2,5-3,5 cm. Wydzielają ładny, delikatny zapach i są miododajne – przyciągają owady zapylające.

 

Jabłonie to rośliny owadopylne, mogą być zapylane własnym pyłkiem, jednak bardziej obfite owocowanie zapewnia zapylenie krzyżowe (pyłkiem innej odmiany). Owoce jabłoni – jabłka – różnią się między sobą wielkością, kształtem, kolorem skórki i miąższu, smakiem i terminem dojrzewania.

 

 

Jakie wymagania uprawowe mają jabłonie?

sadzenie i uprawianie jabłoniJabłonie powinny rosnąć na stanowisku słonecznym. Uprawę należy w taki sposób, aby do wszystkich konarów i pędów dochodziło światło słoneczne.

 

Drzewa preferują podłoże cięższe – najczęściej gliniasto-piaszczyste. Gleba powinna być żyzna, próchnicza, zasobna w składniki odżywcze. Strukturę zbyt słabego, jałowego i piaszczystego podłoża można poprawić przez dodanie dobrze rozłożonego kompostu i torfu.

 

Ziemię wokół drzewa warto wyściółkować – można do tego celu użyć obornika, ziemi kompostowej, rozdrobnionej kory. Ściółkowanie zapobiega parowaniu wody z gleby i ogranicza nadmierne rozrastanie się chwastów.

 

Zgodnie z zaleceniami, jabłonie najlepiej sadzić wczesną wiosną albo na jesieni. Przed sadzeniem należy odpowiednio przygotować podłoże. W wykopanym dołku mieszamy ziemię z dobrze rozłożonym obornikiem, można także dodać torf i popiół drzewny. Przed posadzeniem drzewka warto wbić w ziemię palik, do którego potem przywiążemy jabłoń, aby zapewnić jej większą stabilność. Palik wbijamy wcześniej, aby później nie uszkodzić bryły korzeniowej rośliny. Świeżo posadzoną roślinę obficie podlewamy.

 

Mimo że jabłonie wymagają dość wilgotnego podłoża, nie można dopuścić do zalegania wody w glebie – zwiększa to ryzyko gnicia korzeni. Jeśli odpowiednio przygotowaliśmy podłoże, w pierwszym roku od posadzenia jabłoń nie będzie wymagała dodatkowego nawożenia. W kolejnych latach nawozimy drzewa regularnie – na wiosnę nawozami zasobnymi w azot, natomiast późnym latem i jesienią należy zastosować nawozy jesienne bogate w potas i fosfor.

 

 

Jakich zabiegów pielęgnacyjnych wymagają jabłonie?

pielęgnacja jabłoniTego rodzaju drzewa wymagają corocznego przycinania – zapewnia to bardziej obfite owocowanie. Młode jabłonki przycinamy w taki sposób, aby uformować im koronę na pożądanej wysokości. Wycinamy też pędy rosnące pionowo do góry i krzyżujące się. Starsze jabłonie przycinamy każdego roku zimą – przed przejściem w okres wegetacji (styczeń).

 

Wycinamy wtedy pędy wiotkie, słabe, uschnięte i połamane. Usuwamy też konary krzyżujące się i nadmiernie zagęszczające koronę – w taki sposób, aby zapewnić równomierny dostęp światła do wnętrza korony. Nowe pędy o długości 15-25 cm warto przyginać, aby rosły bardziej poziomo – zapobiegnie to wyłamywaniu się gałęzi w czasie obfitego owocowania.

 

Pod koniec grudnia lub na początku stycznia warto pobielić pnie i nasady konarów wapnem – unikniemy wtedy uszkodzeń mrozowych. Młode drzewka na zimę najlepiej zabezpieczyć chochołem ze słomy.

 

Jabłonie, które owocują bardzo obficie, wymagają corocznego przerzedzania zawiązków owocowych. Jeżeli drzewa mają bardzo dużo owoców, gałęzie mogą połamać się pod ich ciężarem. Należy wtedy zamontować odpowiednie podpory albo przywiązać mniejsze gałęzie do większych i grubszych konarów.

 

 

Dżemy, kompoty, soki – co można zrobić z jabłek?

Jabłka to przede wszystkim owoce deserowe – doskonale nadają się do spożycia zarówno na surowo, jak i na przetwory. Można z nich robić soki, kompoty, dżemy, powidła, musy, przeciery, marmolady, ocet, a nawet wino. Niektóre odmiany służą do produkcji cydru – napoju alkoholowego popularnego we Francji, Anglii, Niemczech i Szwajcarii. Jabłka nadają się także jako nadzienie do ciast – na popularne szarlotki i jabłeczniki.

 

Jabłka mają wiele wartości odżywczych: zawierają pektyny, cukier (fruktoza), sole mineralne (fosfor, magnez, potas, sód, wapń, żelazo) i witaminy (z grupy B, C, E), a także beta karoten i białko, są również źródłem błonnika. Dlatego warto je jeść – na zdrowie.

 

PORADA EKSPERTA

 

W ogrodzie warto posadzić jabłonie, których owoce dojrzewają w różnym czasie. Jabłka dojrzewające latem, jesienią lub zimą to możliwość zbierania świeżych owoców od sierpnia do listopada. Dzięki temu będzie się można nimi cieszyć przez cały rok. Trzeba przy tym pamiętać, że owoce poszczególnych odmian różnią się także smakiem (od słodkich i soczystych, przez aromatyczno-korzenne do kwaskowych).

 

 

Najpopularniejsze odmiany jabłoni

odmiany jabłoniAntonówka zwykła – to stara odmiana rosyjska, która preferuje stanowiska słoneczne oraz żyzne lekko kwaśne podłoże. Kwitnie w maju na biało, zaś owoce dojrzewają na początku września i można je przechowywać do listopada. Średniej wielkości jabłka są kwaskowate i bardzo aromatyczne. Dzięki dużej zawartości pektyn, antonówka świetnie nadaje się na przetwory. Odmiana ta jest bardzo wytrzymała na mrozie i odporna na mączniaka.

 

Boiken – owoce tej niemieckiej odmiany dojrzewają w połowie października. Są soczyste i kwaskowe, nadają się głównie na przetwory. Średniej wielkości jabłka mają zielono-żółtą skórkę z czerwonym rumieńcem, która jest tłusta w dotyku. Odmiana ta bardzo obficie owocuje co dwa lata. Boiken to jabłka odporne na mróz, ale podatne na parcha i mączniaka.

 

Gala – owoce tej odmiany są deserowe, więc świetnie nadają do bezpośredniego spożycia. Miąższ jest kruche i słodki. Jabłka dojrzewają pod koniec września, są małe lub średnie. Gala to odmiana odporna na mączniaka, średnio podatna na parcha i zarazę ogniową. Jest też umiarkowanie wrażliwa na mróz.

 

Golden Delicious – jest odmianą amerykańską, znaną i cenioną na całym świecie. Bardzo smaczne owoce dojrzewają w połowie października. Są soczyste i aromatyczne – o winno-słodkim smaku. Jabłka mają zielonkawą lub żółta skórkę. Odmiana Golden Delicious jest dosyć odporna na choroby i niezbyt wytrzymała na mrozie. Wymaga stanowisk słonecznych i ciepłych, dlatego jest uprawiana tylko w najcieplejszych rejonach Polski.

 

Idared – owoce tej amerykańskiej odmiany dojrzewają pod koniec września. Można je przechowywać do końca stycznia, a w specjalnych chłodniach nawet do końca czerwca. Dobrze przechowują się także w domu: nawet po kilku tygodniach owoce nie więdną i wyglądają apetycznie. Zielono-żółta lub biało-żółta skórka jest pokryta czerwonym, błyszczącym rumieńcem. Jabłka są soczyste i smaczne, lekko kwaskowe. Owoce nadają się do bezpośredniego spożycia, a także na przetwory. Idared to także świetna odmiana na soki.

 

Jonagold – to jedna z najpopularniejszych odmian, ponieważ uważana jest za najsmaczniejszą. Owoce dojrzewają w październiku . Jabłka nadają się do bezpośredniego spożycia i na przetwory. Odmiana średnio mrozoodporna, mało podatna na mączniaka i parcha.

 

Koksa Pomarańczowa – odmiana angielska, której owoce są małe i pokryte karminowo-pomarańczowym rumieńcem. Dojrzewają pod koniec września i można je przechowywać do grudnia (a w specjalnych chłodniach nawet do marca). Jest niezbyt odporna na mróz i dość podatna na mączniaka. Koksa Pomarańczowa ma lekko kwaskowy smak. Odmiana ta świetnie nadaje się na przetwory i szarlotki.

 

Kosztela – bardzo słodkie i soczyste owoce tej polskiej odmiany zbiera się pod koniec września. Kuliste, zielono-żółte jabłka pokryte żółtawym rumieńcem są najsmaczniejsze ok. 2-4 tygodnie po zbiorach. Można je przechowywać do końca stycznia. Kosztela jest stosunkowo odporna na mróz i dość podatna choroby. Owocuje co drugi rok.

 

Ligol – owoce tej odmiany są duże lub bardzo duże, smaczne, słodko-kwaśne, barwy zielonej z czerwonym rumieńcem. Dojrzewają w październiku. Odmiana dość odporna na mróz, mało wrażliwa na parcha i mączniaka.

 

Malinówka – miąższ tej odmiany charakteryzuje się malinowym posmakiem. Daje soczyste, kruche jabłka, pokryte bordowo-karminowym rumieńcem. Owoce dojrzewają pod koniec września i można je przechowywać do stycznia. Malinówka jest bardzo odporna na mróz i choroby.

 

Papierówka – znana również jako Oliwka Żółta pochodzi z krajów nadbałtyckich. Owocuje co drugi rok, ale za to bardzo wcześnie: jabłka dojrzewają na przełomie lipca i sierpnia. Niewielkie, żółte (lub biało-żółte) owoce są soczyste i smaczne. Można z nich robić kompoty, ale nadają się także do spożycia na surowo. Papierówki są bardzo odporne na mróz i niezbyt podatne na choroby.

 

Szampion – jest odmianą czeską, owocuje bardzo obficie i corocznie. Jabłka dojrzewają od połowy września i można je przechowywać do grudnia. Miąższ jest miękki, kremowy, soczysty i niezwykle aromatyczny, a w smaku – słodko-winny, lekko kwaśny.

 

Szara Reneta – owoce tej holenderskiej odmiany są bardzo soczyste i mają korzenny posmak. Świetnie nadają się na przetwory (galaretki, kompoty, marmolady, musy). Jabłka dojrzewają na przełomie września i października. Można je przechowywać do lutego, a nawet dłużej. Są duże i zielone, mają także rudy lub czerwony rumieniec. Szara Reneta charakteryzuje się dużą odpornością na mączniaka i parcha.