Choroby warzyw – jak się objawiają i jak je zwalczać?

Opinii 0

Choroby warzyw mogą znacznie obniżyć nie tylko rozmiar, ale także jakość zbiorów. Szczególny nacisk należy położyć na działania profilaktyczne, co znacznie ograniczy, a czasem nawet wyeliminuje potrzebę bezpośredniego zwalczania schorzeń. Jakie choroby najczęściej występują u warzyw i jak z nimi walczyć?

Choroba pomidorów. Plamy na pomidorach

Przyczyny występowania chorób warzyw są różnorodne i nie zawsze związane z błędami pielęgnacyjnymi lub nieodpowiednimi warunkami uprawy. Na rozwój patogenów ma także wpływ pogoda, dlatego trudno jest w pełni ochronić swoje warzywa. Jednak pewnymi działaniami uda się zmniejszyć ryzyko występowania chorób i wzmocnić rośliny, by skuteczniej broniły się przed infekcjami.

Jak ochronić ogródek z warzywami przed chorobami?

Warzywa mają duże potrzeby pokarmowe i wodne. Podłoże przed założeniem warzywniaka powinno być odpowiednio przygotowane. Należy je oczyścić, przekopać i spulchnić. Warto także zastosować nawozy organiczne, np. obornik. Ogródek warzywny zakłada się w słonecznym miejscu, ponieważ słońce wpływa pozytywnie na rozmiar i jakość plonów, smak warzyw, a także ogranicza ryzyko występowania chorób grzybowych.

 

Niedobór wody jest kluczowym czynnikiem, który zatrzymuje lub spowalnia rozwój roślin w początkowym etapie wzrostu (np. kiełkowania i produkcji rozsady) oraz w trakcie intensywnego rozwoju części jadalnej (np. owoców u pomidora lub róży u kalafiora). Długotrwale utrzymująca się susza doprowadza do wystąpienia chorób fizjologicznych (np. więdnięcia i opadania liści).

Ograniczenie chorób warzyw

Pojawianie się i rozwój chorób warzyw skutecznie ogranicza:

 

  • stosowanie cyklu zmianowania w ogródku, unikanie uprawy warzyw należących do tej samej rodziny po sobie, np. kapusty i kalafiora oraz tej samej grupy warzyw, np. korzeniowych;

  • coroczne przeznaczanie części ogródka pod uprawę nawozów zielonych i roślin fitosanitarnych;

  • zwalczanie zachwaszczenia – niektóre chwasty nie tylko konkurują z warzywami, ale także zwiększają ryzyko wystąpienia chorób, np. psianka u pomidora i papryki;

  • dbanie o odpowiednie odległości sadzenia, nie można uprawiać roślin zbyt gęsto;

  • dbanie o dobre sąsiedztwo roślin;

  • stosowanie upraw współrzędnych z ziołami – wiele gatunków, np. bazylia i mięta, wzmacnia odporność warzyw;

  • stosowanie ekologicznych preparatów oraz fungicydów;

  • utrzymanie czystości w uprawach i usuwanie resztek po zbiorach.

 

Powszechne i groźne choroby warzyw

Jedną z najgroźniejszych chorób atakujących warzywa jest szara pleśń. Powoduje pojawienie się szarego, pylącego nalotu na organach roślin oraz gnicie tkanek. W ogródku warzywnym często pojawia się również antraknoza, na którą szczególnie podatne są warzywa dyniowate. Początkowym objawem są jasnozielone, wodniste plamy na liściach. Z czasem tkanka w porażonych miejscach brunatnieje, wysycha i kruszy się. Choroba przenosi się na owoce – tworzą się wgłębne plamy.

 

Choroby warzyw korzeniowych to m.in. plamistość zgorzelowa korzeni marchwi i alternarioza. Pierwsza choroba powoduje powstawanie szarobrązowych plam na korzeniach oraz skorkowacenie tkanek rośliny. Alternarioza marchwi poraża nać, prowadząc do jej zasychania. Powszechna choroba warzyw liściowych to także zgnilizna. Objawia się białym nalotem, który w szybkim czasie pokrywa całą powierzchnię liści. Jest groźna dla warzyw także podczas ich przechowywania.

 

Dość podatne na choroby są pomidory. Najgroźniejsza jest zaraza ziemniaczana. Duże żniwo zbiera zwłaszcza w okresie produkcji rozsady. Pierwsze objawy to szarozielone, wodniste plamy, najczęściej pojawiające się w kwietniu. Choroba szybko rozprzestrzenia się na wszystkie nadziemne części. Na owocach prowadzi do tworzenia wypukłych, twardych plam. Owoce szybko gniją i opadają.

Plamy na papryce. Choroba papryki

Bezpośrednie zwalczanie chorób

Kluczem do efektywnego zwalczania chorób u warzyw jest rozpoznanie i szybka reakcja. Do likwidacji chorób grzybowych stosuje się różne fungicydy. Preparaty dopasowuje się do konkretnego gatunku warzyw i typu choroby. Warto sprawdzić zakres temperatur, w jakich działają najlepiej. Zabieg często trzeba ponawiać 2–3 razy w odstępach 7–10 dni. Zaleca się stosować środki naprzemiennie (różne substancje aktywnie czynne), aby patogeny nie zdążyły uodpornić się na nie. Zabiegi wykonuje się w czasie bezwietrznej, bezdeszczowej pogody, najlepiej wieczorem – po oblocie pszczół.

 

Nie bez znaczenia jest jakość opryskiwacza. Dobrej jakości sprzęt jest wygodny i precyzyjny. Dzięki niemu oszczędza się na preparacie i jednocześnie dokładnie pokrywa nim powierzchnię roślin.

Kobieta opryskuje warzywa

Zobacz, o co pytali nasi klienci:

Słyszałam, że choroby warzyw (i innych roślin) mogą się pojawiać wraz ze szkodnikami. Czy to prawda?

- Tak, wiele szkodników przenosi choroby grzybowe, a nawet wirusowe. Przykładem jest spadź powstająca na roślinach przy żerowaniu mszyc, która przyczynia się do rozwoju grzybów sadzakowych. Ponadto uszkodzenia na warzywach to otwarta furtka do infekcji i rozwoju patogenów.

 

Jakie są najgroźniejsze choroby selerów?

- Groźne choroby grzybowe selera to septorioza i chwościk. Natomiast za zaburzenie fizjologiczne uważa się zgorzel liści sercowych selera.

 

Jak wzmocnić odporność warzyw na choroby?

- Ważny jest dobry dobór stanowiska i przygotowanie (użyźnienie) podłoża. Należy zadbać także o zrównoważone nawożenie. Nie można podawać zbyt dużo azotu, natomiast warto stosować nawozy ze zwiększoną ilością mikroelementów. Profilaktycznie można stosować ekologiczne gnojówki z roślin. Nie tylko chronią przed chorobami, ale także poprawiają odporność, np. wywar ze skrzypu jest dobrym źródłem krzemionki.

Dodano: 24-07-2020