Uprawa współrzędna - co siać obok siebie w ogrodzie warzywnym

Opinii 0

Każdy, kto chce uprawiać własny warzywnik, zastanawia się, jakie rośliny posadzić. Upodobania kulinarne pozwolą ustalić upragniony zbiór, jednak jego efektywny i bujny wzrost uzależniony będzie od kilku czynników, w tym od zmianowania lub uprawy współrzędnej. Jeżeli hasła te brzmią tajemniczo, mamy dla Ciebie kilka cennych porad. Przeczytaj tekst, a dowiesz się, czy warto sadzić pomidory obok ziemniaków, co powinno się siać w sądziedztwie pietruszki i czy można sadzić sałatę w tym samym miejscu przez kilka lat. 

 
sadzonki roślin na tle ogrodu i słońca
 

Jeżeli ogród ma być piękny i zdrowy, trzeba brać pod uwagę wiele czynników. Sposobów na uprawę ziemi jest bardzo dużo. Często, szczególnie w uprawach przemysłowych, stosowane są różnego rodzaju nawozy i opryski, dzięki którym można ochronić rośliny przed szkodnikami oraz chorobami. Oczywiście nawet w uprawach na ogromną skalę stosuje się też naturalne metody np. płodozmian, a w przydomowych warzywnikach sprawdza się m.in. uprawa współrzędna. Zarówno jedna, jak i druga metoda wykorzystuje naukę płynącą z obserwacji roślin. Wynika z niej, że jedne gatunki lubią swoje sąsiedztwo, inne wręcz przeciwnie, a także to, że w zależności od rodzaju, rośliny potrzebują różnych minerałów do wzrostu.

Co to jest uprawa współrzędna?

Uprawa współrzędna to metoda, która polega na tym, aby jednoczesne wysadzać na tej samej grządce różne rośliny. Dzięki czemu poszczególne gatunki będą mogły czerpać korzyści ze swojego sąsiedztwa. 

 

W tej metodzie ważne jest zjawisko zwane allelopatią, które polega na wydzielaniu przez rośliny substancji chemicznych (np. kwasów organicznych, tanin, amoniaku) mających pozytywny lub negatywny wpływ na sąsiednie gatunki. Substancje mogą być wydzielane jako olejki eteryczne, które ulatniają się i unoszą w powietrzu lub po prostu są zmywane z roślin przez deszcz, a następnie transportowane do ziemi. Jeszcze innym sposobem przenikania substancji jest naturalne obumieranie, czyli rozkład. Wytworzone w tym procesie składniki trafiają do podłoża, a następnie do korzeni innych roślin.

kobieta sadzi rośliny w ogrodzie
 

Kolejnym elementem wynikającym z przemyślanego sadzenia roślin jest wykorzystywanie ich cech fizycznych. Przykładem może być rzodkiewka, która nie lubi słońca, dlatego posadzona obok wyższego od niej grochu świetnie ukryje się przed promieniami. Innym razem jego pnącza mogą posłużyć za oparcie i schronienie od wiatru. 

 

Budowa roślin, a dokładnie korzenia, ma również wpływ na wspomniany wcześniej płodozmian (w przydomowych uprawach nazywany zmianowaniem - w praktyce oznacza to samo, jednak na mniejszą skalę). Kiedy w jednym miejscu przez kolejne lata uprawiane są te same rośliny, z podłoża zaczynają znikać określone minerały - gleba ubożeje. Podobnie różnego rodzaju szkodniki szybko uczą się, w którym miejscu pojawia się ich przysmak. W efekcie plony są coraz skromniejsze, a warzywa i owoce marnieją. W uprawie współrzędnej wyjałowieniu ziemi zapobiega sadzenie roślin o różnym systemie korzeni. 

 

Jakie są ogólne zasady uprawy współrzędnej?

Bez wątpienia uprawa współrzędna niesie ze sobą wiele korzyści. Najważniejszym efektem stosowania tej metody są zdrowe i piękne warzywa. Oczywiście nie trzeba ograniczać się tylko do tej grupy, a wręcz zaleca się, aby do warzywnika dodawać również kwiaty i zioła. Podczas wyboru roślin warto zwrócić uwagę na:

 

- rodzaj korzeni - najlepiej łączyć ze sobą rośliny o płytkim i głębokim systemie. Zaletą takiego rozwiązania jest zniwelowanie potrzeby rywalizacji o wodę i składniki odżywcze, ponieważ rośliny pobiorą ją z różnych warstw;

- rodzinę roślin - nie zaleca się sadzenia obok siebie roślin z tej samej grupy, np. psiankowatych, do rodziny tej należą m.in. ziemniaki, pomidory, papryki;

- wymagania - jeżeli różne rośliny są zachłanne na wodę i składniki mineralne, posadzenie ich obok siebie sprawi, że będą zmuszone konkurować;

- właściwości - jeśli rośliny wydzielają substancje, które odstraszają szkodniki, warto je sadzić - przykładem może być czosnek lub lawenda;

- wielkość i szybkość wzrostu - warto zapewnić na tyle dużo miejsca, aby rośliny nie przeszkadzały sobie na żadnym z etapów wzrostu. 

 
chłopiec i jego dziadek podziwiają ogród
 

Jakie warzywa i inne rośliny sadzić obok siebie?

 Jest bardzo dużo przykładów pozytywnego oddziaływania na siebie roślin. Jednym z najbardziej znanych jest wspomniany wcześniej czosnek. Jego towarzystwo docenią np. truskawki, ponieważ chroni je przed mączniakiem, czyli chorobą wywoływaną przez grzyby. Sałata również będzie dobrze przez nie tolerowana, a rośliny cebulowe pozytywnie wpłyną na ich smak. Natomiast lubiany przez ludzi zapach bazylii, odstrasza gryzonie, a aksamitka, lawenda i nasturcja skutecznie zniechęcą mszyce. Nagietki to tzw. rośliny pułapkowe nicieni - szkodników korzeni. Oczywiście tych połączeń jest znacznie więcej, warto jednak zapamiętać kilka kluczowych, przedstawionych w tabeli poniżej:

 ROŚLINA  CO WARTO SADZIĆ OBOK
 pomidor  pietruszkę, czosnek, bazylię, rumianek, nagietek, burak ćwikłowy, rzodkiewkę, sałatę
 ziemniak  chrzan, szpinak, kapustę, fasolę, kalarepę, kolendrę
 burak  rzodkiewkę, cebulę, ogórek, kalarepę, brokuł, koper, czosnek, kminek, truskawki, słatę
 kalarepa  ogórek, pomidor, ziemniaki, por, szpinak, szparagi, seler naciowy, groch cukrowy i zwyczajny, por, bazylię
 marchew  pomidor, cykorię sałatową, szczypior, koper, majeranek, cebula, ogórek
 sałata  pomidor, miętę, rzeżuchę, seler, koper, burak ćwikłowy
 kapusta biała  fasolę karłową, seler, koper, pomidor, bazylię, miętę pieprzową, kminek
 malina  fasolę karłową
 brokuł  groch zwyczajny, szparagi, brokuł, szpinak, pomidor, bazylię, tymianek
 truskawka  cebulę, czosnek, fasolę, groch, tymianek, kminek, rumianek
 pietruszka  pomidor, brokuł, por, cebulę, buraki
 ogórek  słonecznik, groch zwyczajny, burak ćwikłowy, kalarepę, koper, marchew 

 

Połączenia, których warto unikać

Ze względu na to, że rośliny dążą do zajęcia jak największego terenu, wykształciły w sobie umiejętność obrony i prześcigają się środkach zaradczych. Aby cieszyć się pięknymi warzywami, warto zwrócić uwagę również na negatywne połączenia. I tak np. podczas uprawiania truskawki trzeba unikać sadzenia obok niej kapusty ze względu na zróżnicowane zapotrzebowanie tych roślin na wodę. Maliny będą zaś mocno z nią konkurować o składniki odżywcze, więc też lepiej unikać takiego sąsiedztwa. Tego typu oddziaływań jest znacznie więcej, dlatego w tabeli zebraliśmy najpopularniejsze rośliny i połączenia, których warto unikać:

mężczyzna trzyma skrzynię pełną pięknych warzyw

 ROŚLINA  NIE SADZIĆ W SĄSIEDZTWIE Z: 
 pomidor  fenkułem, ziemniakiem, grochem, koprem
 ziemniak  pomidorem, słonecznikiem, ogórkiem, grochem zwyczajnym i cukrowym, roślinami dyniowymi, marchwią
 burak  marchewką, kukurydzą, szczypiorkiem
 kalarepa  kapustą (różne rodzaje), czosnkiem, szczypiorkiem
 marchew  burakiem, pietruszką
 sałata  pietruszką, selerem
 kapusta biała  burakiem ćwikłowym
 malina  jeżyną, ziemniakami, truskawkami
 brokuł  cebulą, kapustą, kalafiorem, czosnkiem, szczypiorkiem
 truskawka  jarmużem, brokułem, kalarepą, ogórkiem
 pietruszka  marchewką
 ogórek  pomidorem, ziemniakami

Uprawa współrzędna może przynieść wiele korzyści - warzywa będą zdrowe, wydłuży się też czas wegetacji i zwiększą plony. Warto więc stosować ten rodzaj uprawy w przydomowym ogrodzie. Od czego zacząć? Najlepiej wydzielić grządkę i posadzić na niej różne rodzaje roślin, unikając jednocześnie niekorzystnych połączeń. Podczas zakupów warto również wybierać nasiona z symbolem zielonego liścia na opakowaniu. Jest to oznaczenie rolnictwa ekologicznego UE. Dodatkowo może widnieć na nim dopisek bio, eko lub organic. Tego typu oznaczenia są gwarancją, że nasiona nie były genetycznie modyfikowane czy też zaprawiane substancjami chemicznymi, a w uprawie, z której pochodzą, nie stosowano nawozów sztucznych.

Dodano: 01-06-2020
Uaktualniono: 09-06-2020