Jak chronić drogi oddechowe nie tylko podczas prac budowlanych?

Opinii 0

Zanieczyszczone powietrze, prace budowlane, kontakt z oparami chemicznymi czy obecność wirusów – te wszystkie sytuacje mogą sprawić, że drogi oddechowe narażone są na działanie chorobotwórczych substancji czy cząsteczek infekujących. Jak skutecznie chronić nos i gardło, by uniknąć problemów zdrowotnych? Pierwszym wyborem powinny stać się maseczki ochronne. Zobacz kompendium wiedzy na ten temat.

Ochrona dróg oddechowych w pracy

Bezpieczeństwo naszej pracy, a w praktyce zdrowie, zależy w głównej mierze od właściwej prewencji. Konieczność zabezpieczenia dróg oddechowych przed działaniem szkodliwych substancji za pomocą masek ochronnych reguluje m.in. Kodeks pracy, europejska dyrektywa 89/686/EWG, norma europejska EN 149 czy rozporządzenia ministerialne. Przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek zaopatrzenia pracowników w niezbędny sprzęt ochronny. O prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego możesz także zadbać sam, wybierając odpowiednią maskę ochronną.

Ochrona indywidualna

Zapobieganie chorobom dróg oddechowych tyczy się nie tylko pracowników narażonych na działanie pyłów czy cząsteczek drażniących. Kto szczególnie powinien zainteresować się jej kupnem? Do tej grupy należą zwłaszcza osoby starsze, osoby z chorym układem sercowo-naczyniowym i oddechowym, łatwo zapadający na infekcje, dzieci, mieszkańcy miast i wsi o dużym zanieczyszczeniu powietrza oraz kobiety w ciąży.

Czym są substancje szkodliwe?

Wśród substancji szkodliwych, które mogą działać drażniąco na układ oddechowy możemy wyróżnić:

  • metale ciężkie,

  • opary chemiczne,

  • pyły, dymy i cząsteczki ciał stałych,

  • aerozole atmosferyczne i biologiczne,

  • alergeny,

  • bakterie i wirusy.

Masz kontakt z powyższymi czynnikami? Z pewnością przyda Ci się maska ochronna.

Wybór maseczki ochronnej – od czego zacząć?

Aby właściwie dobrać maseczkę do swoich potrzeb, potrzebna jest ocena zagrożeń dla układu oddechowego.

  1. 1. Sporządź listę zagrożeń, na jakie jesteś narażony. Czy są to opary, alergeny, czy może cząsteczki stałe? Jeśli nie jesteś pewien, lepiej wybrać „wyższą ochronę” i wyższą klasę filtra.

  2. 2. Zastanów się, jakie ryzyko może nieść przebywanie w kontakcie z tymi czynnikami. Potrzebujesz chronić nos i usta czy także np. oczy?

  3. 3. Dobierz ochronę w zależności od powyższych. Weź pod uwagę częstotliwość korzystania z maski. Czy będzie to maska jednorazowa czy potrzebujesz stałej ochrony?

  4. 4. Dopasuj maseczkę indywidualnie. Musi być szczelna, ale spełniała swoje funkcje ochronne. W tym celu możesz przeprowadzić test dopasowania:

    • jakościowy, stosowany w maseczkach z filtrem cząstek stałych – sprawdza, czy czujesz smak słodki i gorzki, a także polega na minutowym wykonywaniu następujących czynności:

      • oddychanie,

      • oddychanie głębokie,

      • ruszanie głową w pionie,

      • ruszanie głową w poziomie,

      • zginanie się w pasie,

      • mówienie,

      • oddychanie.

    • ilościowy, stosowany w każdego typu maseczkach – jest sprawdzeniem wycieku wokół uszczelnienia twarzy, na podstawie ekspozycji na natrysk wody z solą, aerozol i tymczasowe odcięcie powietrza.

  5. 5. Jeśli decydujesz się na maseczkę wielorazową, zapoznaj się z warunkami jej konserwacji, aby w związku z użyciem nie narażać się na ryzyko utraty zdrowia.

Rodzaje maseczek i ich przeznaczenie

Maski ochronne na całą twarz

Najczęściej są to maski przeciwgazowe, które zostały wykonane z silikonu, gumy lub innych tworzyw sztucznych. Składają się z jednej części chroniącej nos i usta oraz oczy – zgodnie z nazwą, chronią całą twarz. Wśród nich wyróżniamy maski filtrujące z umiejscowionym zewnętrznie filtrem albo pochłaniaczem lub izolacyjne, w których obieg powietrza jest zamknięty, a tlen dostarczany z butli.

Dla kogo? Maski te mają szczególne przeznaczenie, związane z największym ryzykiem. Stosuje się w kontakcie z gazami bojowymi, substancjami radioaktywnymi oraz chemikaliami. Są używane przez górników, strażaków i pracowników przemysłu chemicznego.


Półmaski filtrujące

To maski przeciwpyłowe, które chronią usta i nos przed drażniącymi substancjami, pyłami i pyłkami. Te przechodzą przez filtr umiejscowiony w masce, który jest barierą do ich przenikania do dróg oddechowych. Ich zastosowanie i właściwości są zależne od klasy filtra:

  • FFP1 – są to maski służące do ochrony przed nietoksycznymi substancjami i niefibrogennymi (nieszkodliwymi dla płuc) pyłami. Filtrują one z powietrza ok. 80% cząsteczek do wielkości 0,6 μm. Nie chronią przed przykrymi zapachami.
    Dla kogo? Maseczki tego typu powinny stać się niezbędnym zaopatrzeniem pracowników przemysłu spożywczego (szczególnie produkujących mąki i kasze), budowlanego, gumowego, tartaków i stolarni (obrabiających drewno miękkie). Są polecane dla osób pracujących w sektorze kamieniarskim, szklarskim i ceramicznym.

  • FFP2 – maski chroniące przed związkami szkodliwymi i mutagennymi, w tym oparami, mgłą i dymem. Stanowią 94% ochronę przed cząsteczkami do wielkości 0,6 μm.
    Dla kogo? Ochronę maseczkami tej klasy powinno się stosować w przemyśle metalurgicznym i odlewnictwie oraz górnictwie. Są skuteczną ochroną dróg oddechowych podczas malowania proszkowego, a także z powodzeniem wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym (w kontakcie z paszami) oraz przy obróbce aluminium.

  • FFP3 – filtrują substancje toksyczne, rakotwórcze i radioaktywne, w tym związki o cząsteczkach stałych. Chronią przed cząsteczkami do 0,6 μm wielkości w 99% procentach.
    Dla kogo? Największy poziom ochrony obowiązuje w przemyśle chemicznym, przy obróbce metali, w garbarniach czy galwanizerniach. Maseczki klasy FFP3 zapewniają bezpieczeństwo dróg oddechowych w kontakcie z włóknami mineralnymi i przy utylizacji azbestu. Są używane jako ochrona przed pyłami drewna twardego w stolarniach, a także pochodzącymi z farmaceutyków.

Półmaski filtrująco-pochłaniające

Maski te są zabezpieczeniem przed oparami i gazami różnego pochodzenia (organicznego i nieorganicznego). W zależności od koloru, pochłaniacze filtrują odpowiedni rodzaj substancji:

  • A (brązowy) – alkohole, estry, etery, ketony, aldehydy;

  • B (szary) – arsenowodór, brom, bromowodór, chlor, dwusiarczek węgla, fluor, formaldehyd, fosforowodór, jod, jodowodór, kwas mrówkowy, siarkowodór;

  • E (żółty) – chlor, chlorowodór, dwutlenek i trójtlenek siarki, siarkowodór, dwutlenek azotu, kwas mrówkowy;

  • K (zielony) – amoniak i jego pochodne;

  • Hg-P3 (czerwony i biały) – rtęć;

  • NO-P3 (niebieski i biały) - tlenki azotu;

  • P (biały) - aerozole ciekłe i pyły.

Popularne maski ochronne

  • maseczka z filtrem HEPA – zwykle znana jako antysmogowa; wychwytuje duże cząsteczki ciał stałych, w tym pyłów zawieszonych.

  • maseczka chirurgiczna – jednorazowa ochrona przed drobnoustrojami, której skuteczność działania ograniczona jest zwykle do kilkudziesięciu minut (po tym czasie traci swoje właściwości antybakteryjne). Podatna na wilgoć, sprzyjającą namnażaniu się bakterii. 

  • maseczka z filtrem węglowym - chroni przed smogiem, lecz w mniejszym stopniu niż filtr HEPA; zabezpiecza przed dymem tytoniowym, alergenami, spalinami. Polecana przy pracach szlifierskich, malowaniu i obróbce drewnianej.

  • spawalnicza maska filtrująca – chroni nos i usta przed przykrym zapachem, mgłą, pyłami i dymami. Do stosowania przy pracach spawalniczych.

Maseczki ochronne jednorazowe a wielorazowe

W zależności od oznaczeń, maski mogą mieć zastosowanie wielorazowe (R) lub tylko jednorazowe, do stosowania na jednej zmianie (DR).

Trójka ludzi w maskach ochronnych

Dlaczego korzystanie z masek jest tak ważne w przemyśle budowlanym?

Pracownicy sektora budowlanego są szczególnie narażeni na działanie substancji szkodliwych, dlatego wyposażenie ich w odpowiedniej klasy maski przeciwpyłowe jest nieodzowne. Ekspozycja na kontakt z pyłami, szkodliwymi substancjami i chemikaliami prowadzić może nie tylko do podrażnienia odcinków układu oddechowego, ale też większego uszczerbku na zdrowiu – m.in. powstania nowotworów czy pylicy płuc. Pracujesz w branży budowlanej? Jeśli na choć jedno poniższe pytanie odpowiesz twierdząco, zaopatrz się w maskę ochronną.

  1. 1. Prowadzisz prace rozbiórkowe? Masz do czynienia z rakotwórczym azbestem? 

  2. 2. Twoja praca to ceramika, obróbka kamienia lub szlifierka?

  3. 3. Malujesz natryskowo lub proszkowo? Masz kontakt z lakierami?

  4. 4. Używasz sprężonego powietrza lub wody do oczyszczania powierzchni?

  5. 5. Pracujesz w tartaku lub obróbce drewna?

 

We wszystkich tych sytuacjach jesteś narażony na utratę zdrowia. Warto chronić drogi oddechowe, aby uniknąć konsekwencji zdrowotnych.

Jak dobrać maskę?

Dostosowując model i rodzaj maski dla siebie, oprócz zastosowania, zwróć uwagę na:

  • szczelność – najprościej sprawdzić ją, wykonując test negatywnego ciśnienia: przykryj powierzchnię maski rękoma i wykonaj wdech – jeśli powietrze wróci do wnętrza maski, maska nie jest prawidłowo dopasowana (np. ma za duży rozmiar),

  • rozmiar – w zależności od producenta, może być oznaczony standardowo S,M,L,XL lub regulowany,

  • przyleganie i dopasowanie do kształtu twarzy – maska nie może przesuwać się podczas wykonywania ruchów,

  • dopasowanie do innych części stroju roboczego (okulary, nakrycia głowy, ochrona słuchu).

Zobacz, o co pytali nasi klienci

Jak sprawdzić, czy maseczka spełnia normy?

- W Unii Europejskiej maseczki oznaczone są literami EN oraz znakiem CE. Bez tych oznaczeń maseczka nie spełnia norm. Dodatkowo mogą mieć informacje o tym, czy jest to maseczka jedno- czy wielorazowa.


Czy maseczki chronią przed wirusami?

- WHO nie zaleca noszenia maseczek jako ochrony przed wirusami przez osoby zdrowe i podkreśla, że nieumiejętne ich użycie może doprowadzić do utraty zdrowia. Warto też zaznaczyć, że powinny z nich korzystać osoby zarażone, by uniknąć rozprzestrzeniania się wirusów wśród osób niezainfekowanych. Maseczki są dedykowane lekarzom i personelowi medycznemu, opiekunom pacjentów chorych, a także powinny być stosowane przez osoby z niską odpornością i infekcjami górnych dróg oddechowych.


Jaką maseczkę wybrać do malowania czy lakierowania?

- Bezpieczną ochroną będą maski filtrujące o filtrze co najmniej P1.


Jak często zmieniać maseczkę i filtry?

- W zależności od oznaczeń, maskę możemy używać jednorazowo (oznaczenie NR) lub wielorazowo (R). Przydatność masek wielorazowych zależy od zużycia filtra. Sprawdź ten parametr w zaleceniach producenta. Bezwzględnie należy wyrzucić maseczkę wielorazową, która jest wilgotna.


Co oznacza litera D?

- Maska może być używana w pomieszczeniach zapylonych, ponieważ przeszła test zatkania pyłem dolomitowym.


Czemu służy zawór?

- Jest to ochrona maseczki przed gromadzeniem się wilgoci. Użycie zaworu polecane jest przy większym wysiłku fizycznym.


Co to jest NDS?

- Skrót ten oznacza „największe dopuszczalne stężenie” oddziaływania czynnika na pracownika w ciągu 8-godzinnego dnia pracy. W zależności od tego parametru, wybieramy rodzaj maski filtrującej. Jeśli stężenie wynosi 4xNDS – maskę FFP1, 10xNDS – FFP2, 30xNDS – FFP3. 


Dodano: 24-03-2020
Uaktualniono: 08-04-2020