Lawenda w domu. Co musisz wiedzieć o jej uprawie?

Opinii 0

lawenda

 

Woń lawendy to jeden z najbardziej rozpoznawalnych kwiatowych zapachów – koi, rozluźnia, odświeża. Roślinę tę warto uprawiać w domu nie tylko dla ozdoby (w ogrodzie, na balkonie, na parapecie), lecz także w celach kulinarnych, medycznych czy rękodzielniczych. Czy uprawa lawendy w doniczkach jest trudna? Jak zadbać o nią we właściwy sposób? Jak suszyć lawendę i jak ją wykorzystać w domu?

Gatunki lawendy

Lawenda to roślina dość popularna w Polsce, występująca w kilkudziesięciu odmianach różniących się od siebie kolorem - kwiaty różnych gatunków lawendy mogą mieć inne odcienie fioletu -  i rozmiarem. Najpopularniejszymi odmianami są:

 

  • lawenda wełniasta – dorasta do 50-70 cm, ma lekko włochate, srebrzyste liście i ciemne kwiaty;

  •  

  • lawenda wielodzielna – osiąga maksymalną wysokość ok. 50 cm. Pachnie nieco podobnie do oregano i ma podwójnie pierzaste liście;

  •  

  • lawenda spika – nazywana też szerokolistną lub hiszpańską. Dorasta do 80 cm i ma niebieskofioletowe ukwiecenie;

  •  

  • lawenda wąskolistna – jest zimozielona. Osiąga maksymalnie 60-80 cm wysokości i kwitnie na niebieskofioletowo;

  •  

  • lawenda francuska – może mieć od 30 cm do metra wysokości. Ma ciemne kwiaty i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych gatunków lawendy;

  •  

  • lawenda pośrednia – nazywaną również lawendyną. Może się rozkrzewić nawet do metra wysokości. Ma jasne kwiaty i intensywnie zielone liście.

 

Wszystkie te gatunki można z powodzeniem uprawiać w doniczkach na balkonie lub na parapecie. Lawendy mają jednak różną odporność na warunki atmosferyczne, na przykład nie wszystkie są mrozoodporne. Z tego względu nie każda odmiana nadaje się do uprawy w ogrodzie lub pozostawienia na zimę na balkonie albo tarasie. W zimne miesiące doniczki można jednak przechowywać w domu.

 

 bukiet lawendy w doniczce

 

Lawenda jest rośliną wieloletnią, dlatego nie należy wyrzucać jej po sezonie. Po zimie znów zakwitnie. Kwiaty pojawiają się mniej więcej w okresie od czerwca do października. Przy odpowiedniej pielęgnacji lawenda może przetrwać i cieszyć nasze oko bardzo długo, w przypadku niektórych odmian nawet ok. 20-30 lat.

Jak uprawiać lawendę w domu?

Lawendę można kupić w sklepach ogrodniczych w sadzonkach. Można również własnoręcznie wysiać ją z nasion. Opcja wysiewu wymaga więcej czasu i wprawy. By dobrze wzejść, nasiona potrzebują bowiem przechłodzenia (tak zwanej staryfikacji). W lutym lub marcu trzeba je wysypać do niedużego pojemnika z odrobiną wilgotnego piasku lub ziemi ogrodowej i umieścić na 2-3 tygodnie w lodówce. Idealne warunki to temperatura oscylująca w okolicach 0 stopni. Dopiero po takim zabiegu nasiona przenosi się do odpowiednich doniczek.

 

lawenda w doniczce na oknie

Jakie doniczki do lawendy?

Lawendę można uprawiać zarówno w doniczkach, jak i skrzynkach. Odmiany niskie, rozrastające się bardziej na boki, można umieścić w ceramicznych okrągłych doniczkach z dziurkami od spodu, długich plastikowych i metalowych rynienkach, a nawet ozdobnych koszykach wiklinowych. Odmiany wysokie ładnie wyglądają w wysokich doniczkach stożkowatych, które wizualnie równoważą rozrost kwiatów ku górze.

 

W skrzynce lub rynience warto zachować odstęp między sadzonkami, by pozostawić roślinom miejsce do rozrostu. Najlepiej by było to ok. 30-40 cm. Warto wziąć to pod uwagę przy wyborze doniczek.

Gdzie umieścić doniczki z lawendą?

Lawenda jest rośliną bardzo odporną na słońce. Pochodzi z rejonu, który jest ciepły i suchy. W przyrodzie często wzrasta na terenach skalnych i górzystych. Dlatego też mocne słońce padające bezpośrednio na nią zupełnie jej nie przeszkadza. Doniczki warto umieścić na parapetach wychodzących na południe. Dobrze sprawdzą się też na balkonach bez zadaszenia i słonecznych tarasach. Większości odmian nie są straszne wiatry i przeciągi, więc można je uprawiać na zewnątrz nawet na wyższych piętrach wieżowców.

 

 biała doniczka z lawendą w domu

 

Niestety lawenda nie będzie miała tak dobrych warunków do wzrostu w miejscach zacienionych, balkonach i parapetach od północy czy zachodu. Wówczas może być mniej okazała i słabiej kwitnąć.

Jaka ziemia do lawendy?

Lawenda nie lubi podmokłego gruntu. Potrzebuje więc dobrze zdrenowanego i przepuszczalnego podłoża. Ziemia nie może być zbyt ubita, a ponadto przed jej wsypaniem na dnie doniczki należy usypać warstwę drobnych kamyczków lub keramzytu (w celach drenażowych). Można wykorzystać też potłuczone gliniane doniczki lub ceramikę. Lepiej nie używać jednak w tym celu gruzu czy kamieni, które pochodzą z niesprawdzonego źródła (np. zebranych w lesie czy na łące). Mogą znajdować się na nich zalążki grzybów lub pasożytów.

 

 przesadzanie lawendy do doniczki

 

Ponadto podłoże pod lawendę nie powinno być też zbyt kwaśne (maksymalnie 6,5–7,5 pH). Do doniczek najlepiej wybrać ziemię z dodatkiem wapienia.

Jak pielęgnować lawendę?

Lawenda należy do roślin mało uciążliwych w pielęgnacji. Nie wymaga częstego podlewania (zbytnia wilgoć ziemi może jej zaszkodzić i zmniejszyć odporność na choroby), jednak lepiej nie doprowadzać też do przesuszenia korzeni.

 

Wodę należy wlewać do doniczek w umiarkowanej ilości. Roślina zdecydowanie lepiej poradzi sobie w warunkach, gdy będzie miała trochę za sucho, niż gdy zostanie przelana.

 

 podlewanie lawendy w doniczce

 

Poza podlewaniem ważnym elementem pielęgnacji jest też przycinanie. To dzięki niemu krzewinki lawendy będą miały ładny kształt (nieprzycinana lawenda ogołaca się od środka), a ponadto będą lepiej kwitły i zdrowiej się rozwijały. By formować roślinę, wystarczy zwykły sekator lub nożyce ogrodnicze.

 

 przycinanie krzewinek lawendy

 

 

  • Przycinanie wiosną (koniec marca, początek kwietnia) – najlepiej wykonać w ciepły i słoneczny dzień. Obciąć należy wszystkie pędy, które są zmarniałe, uszkodzone lub pokładają się za bardzo na boki. Warto jednak uważać, by nie uszkodzić pąków kwiatowych, które już zaczęły się zawiązywać. To może spowodować, że roślina zakwitnie dużo słabiej.

  •  

  • Przycinanie latem (w zależności od odmiany okres od lipca do września) – po rozpoczęciu się przekwitania kwiatostanów. Jeśli w porę obetniemy przekwitające kwiaty, pobudzimy lawendę do ponownego zakwitnięcia jeszcze przed zimą. Ten moment przycinania jest też najbezpieczniejszy dla samej rośliny i najprostszy do wykonania przez osoby niedoświadczone w uprawie kwiatów i ziół.

  •  

  • Trzeci termin przycinania wypada jesienią (pod koniec września) – sprzyja hartowaniu rośliny i pomaga zabezpieczyć gatunki zimujące na dworze przed złymi warunkami atmosferycznymi. Cięcie jesienne należy wykonać przed przymrozkami, gdyż młode przyrosty mogą zostać uszkodzone przez zimno.

 

Do czego można wykorzystać lawendę?

olejek z lawendy w buteleczce

 

Lawenda ma mnóstwo zastosowań. Przede wszystkim warto wykorzystać jej zapach. Silna woń kwiatów utrzymuje się nawet po ususzeniu, więc roślina idealnie nadaje się na potpourri i woreczki zapachowe do aromaterapii oraz odświeżenia domu. Mają one właściwości rozluźniające, kojące i uspokajające oraz neutralizują niektóre wonie. Odganiają też niektóre owady – mole i meszki. Zapachowe saszetki warto umieścić więc w szafach z ubraniami i szafkach kuchennych. W przeciwieństwie do zawieszek z chemikaliami, lawendę można bezpiecznie położyć przy żywności. Usuwa też nieprzyjemne zapachy w łazience. Woreczki z kwiatami lub miseczki z płatkami sprawdzą się na wannie i przy zlewie. Bezpiecznie można położyć je też w miejscach, do których dostęp mają dzieci.

 

Suszone kwiaty lawendy sprawdzą się także w przygotowywaniu domowych kosmetyków. Nadadzą ciekawej faktury i zapachu domowemu mydłu. Przy okazji dodadzą mu także właściwości pielęgnacyjnych. Lawenda ma działanie przeciwzapalne i wygładzające. Można ją też dodać też do kąpieli.

 

Lawendę można stosować też w celach kulinarnych. Na przykład do przetworów takich jak:

 

  • syrop lawendowy – do rozrabiania z wodą, polewania lodów, lemoniady lawendowej, kawy i herbaty. Ma właściwości prozdrowotne, gdyż uspokaja i rozluźnia mięśnie (przydatny przy bolesnych skurczach brzucha);

  •  

  • dżemy i powidła – lawenda sprawdzi się w połączeniu z takimi owocami jak śliwki mirabelki, jagody, morele, brzoskwinie, nektarynki, jagody i jeżyny;

  •  

  • nalewki – lawenda dobrze komponuje się z nalewką jagodową, malinową i wiśniową.

 

 kawa z syropem lawendowym

 

Roślinę można też wykorzystać w przygotowywaniu ciast takich jak szarlotka, muffiny, ciasteczka maślane, biszkopty, tarty owocowe, drożdżówki. Można dodać ją także do wypiekanego w domu chleba oraz potraw wytrawnych i słonych np. pieczonego kurczaka, sałatek, tarty z kozim serem, ryb. Dobrze komponuje się w połączeniu z rozmarynem i oregano. Podczas gotowania warto pamiętać jednak, że aromat kwiatów lawendy jest bardzo silny i przesadzając z jej ilością, możemy uzyskać specyficzny mydlany posmak.

 

Lawenda może także być przydatna w rękodziele. Kwiaty można zatopić w przezroczystej żywicy epoksydowej, by stworzyć niezapomniane ozdoby (wisiory, kolczyki) lub w wosku, aby uzyskać świece zapachowe o właściwościach odprężających. Z kwiatów można zrobić również rustykalne wieńce ozdobne do powieszenia na drzwi oraz stroiki.

Jak suszyć lawendę?

Lawendę powinno się suszyć w przewiewnym, zacienionym, ale suchym miejscu. Nie może być ono zbyt ciepłe i wilgotne, gdyż kwiaty po prostu zgniją. Słońce z kolei może spowodować ich zblaknięcie lub zbrązowienie. Wpływa także niekorzystnie na aromat, co będzie się dało wyczuć, gdy wykorzystamy lawendę w celach kulinarnych lub kosmetycznych.

 

 jak suszyć lawendę

 

By lawenda zachowała ładny kształt, należy suszyć ją w pęczkach i rozwieszoną kwiatami do dołu. Dopiero po wysuszeniu kwiaty należy oddzielać od łodyżek. Trzeba jednak uważać, by podczas tej czynności ich nie pokruszyć. Suszona lawenda jest bardzo delikatna.

Dodano: 12-05-2020
Uaktualniono: 14-05-2020