Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Żurawina wielkoowocowa

Żurawina wielkoowocowa to wieloletnia, zimozielona, płożąca krzewinka, która nie tylko będzie ciekawą ozdobą ogrodu, ale dostarczy nam też smacznych i zdrowych owoców. Jest to roślina dość wymagająca w uprawie, ale jeśli zapewnimy jej odpowiednie warunki do wzrostu i rozwoju, odwdzięczy się obfitym owocowaniem. Musimy zadbać przede wszystkim o jasne, słoneczne stanowisko, kwaśny odczyn podłoża (pH 3,2-4,5) oraz dostatecznie wilgotną glebę i prawidłowe ściółkowanie.

POCHODZENIE I WYSTĘPOWANIE

Żurawina wielkoowocowa (Vacciniummacrocarpon) to wieloletnia krzewinka należąca do rodziny wrzosowatych. Od przeszło trzydziestu lat zaliczana jest do rodzaju borówka, stąd jej inna nazwa – „borówka wielkożurawinowa”. Środowiskiem naturalnym tej rośliny są podmokłe tereny położone we wschodnich rejonach Ameryki Północnej. Żurawinę obecnie uprawia się w niemal całej Ameryce Północnej oraz w niektórych rejonach Ameryki Południowej, a także w wielu częściach Europy, również w Polsce. Największe plantacje europejskie znajdują się na Litwie i na Białorusi. Żurawina swą popularność zawdzięcza smacznym i bardzo zdrowym owocom, z których przyrządzać można sosy do mięs, konfitury i nalewki. Oprócz żurawiny wielkoowocowej w naszym kraju spotkać można także żurawinę drobnolistną (Vacciniummicrocarpon) oraz błotną (Vacciniumoxycoccus), która porasta torfowiska wysokie i bagienne bory. Owoce żurawiny błotnej mają podobne właściwości jak wielkoowocowej, jednak są mniejsze.

WYGLĄD

Żurawina to wieloletnia, niska, płożąca krzewinka, której pędy mogą dorastać do 0,5-1,5 m długości. Płożące pędy ukorzeniają się stopniowo, dzięki czemu roślina dość szybko się rozrasta. Pędy owocujące rosną pionowo do góry. Drobne, eliptyczne liście żurawiny mają podwinięte brzegi i są zielone, błyszczące, zimotrwałe. Jesienią wyraźnie ciemnieją i przybierają brunatny kolor. Żurawina kwitnie w czerwcu i lipcu i ma liczne, drobne kwiaty barwy biało-różowej. Roślina wytwarza pąki kwiatowe na początku sierpniu. Owocem żurawiny wielkoowocowej jest ciemnoczerwona, kulista, mięsista jagoda średnicy około 2 cm, która dojrzewa mniej więcej trzy miesiące po kwitnieniu. Owoce początkowo są kremowe lub zielonkawe, z czasem czerwienieją. Miąższ ma barwę kremową, a w miarę dojrzewania staje się czerwony. Wewnątrz znajduje się duża, twarda pestka. Jagody żurawiny błotnej są mniejsze (max 1 cm średnicy). Żurawina to roślina bardzo plenna – z jednego metra kwadratowego uprawy można zebrać nawet 2-3 kilogramów owoców. Czerwono-różowe jagody żurawiny mają bardzo dużą wartość dekoracyjną i pięknie się prezentują w jesiennym ogrodzie. Warto jednak wiedzieć, że owoce roślin uprawianych w miejscach zacienionych nie wybarwiają się tak ładnie, jak owoce krzewinek posadzonych na słonecznych stanowiskach – pozostaną zielone. Zacienione stanowisko wpływa też na słabsze owocowanie.

ZBIÓR OWOCÓW

Owoce żurawiny wielkoowocowej zbiera się ręcznie – są dość duże i rosną na sztywnych pędach owoconośnych. W zależności od odmiany dojrzewają od września do listopada. Zbiór owoców żurawiny błotnej jest nieco utrudniony, ponieważ jagody są mniejsze i dojrzewają na pędach płożących się, które leżą na ziemi. Na plantacjach jagody zbierane są na dwa sposoby: „na sucho” oraz „na mokro”. Przy zbiorze „na sucho” używane są specjalne maszyny wyposażone w metalowe zęby, które zbierają jagody i umieszczają je w pojemnikach. Tak zebrane owoce dobrze się przechowują, więc trafiają na targi i giełdy owocowo-warzywne. Można je także suszyć. Przy zbiorze „na mokro” plantacje są zalewane wodą na głębokość do pół metra, następnie specjalne maszyny strącają owoce z krzaczków. Jagody wypływają na powierzchnię, są zbierane i niemal od razu trafiają do zakładów przetwórczych – przez kontakt z wodą tracą zdolność długotrwałego przechowywania.

OWOCE – WŁAŚCIWOŚCI, ZASTOSOWANIE

Owoce żurawiny mogą stanowić ciekawą ozdobę naszego ogrodu. Czerwone jagody poza walorami dekoracyjnymi mają też wiele cennych właściwości dietetycznych i leczniczych. Owoce te są bardzo kwaśne, więc raczej nie nadają się do spożycia na surowo. Za to można z nich robić rozmaite przetwory: nalewki, soki, koktajle, galaretki, konfitury (zarówno na słodko, jak i do mięsa). Żurawinę można także suszyć. Owoce bardzo dobrze się przechowują, ponieważ zawierają naturalny konserwant (kwas benzoesowy). Żurawina wykorzystywana jest także w medycynie ludowej i naturalnej. Charakteryzuje ją duża zawartość witamin (B1, B2, C, PP), kwasów organicznych i soli mineralnych (fosfor, jod, miedź, wapń), jest bogata w garbniki, taniny i karotenoidy. Lecznicze właściwości żurawiny zostały potwierdzone badaniami. Udowodniono, że żurawina wpływa na zapobieganie infekcji dróg moczowych (zapalenie pęcherza moczowego), zmniejsza ryzyko pojawienia się miażdżycy, hamuje rozwój choroby wrzodowej, zapobiega paradontozie. Żurawinę można stosować także przy przeziębieniach. Ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwutleniające i oczyszczające.

ODPOWIEDNIA GLEBA, STANOWISKO, SADZENIE

Żurawina preferuje jasne stanowiska, w miejscach słonecznych jej owoce ładnie się wybarwiają. Owoce krzewów uprawianych w głębokim cieniu pozostają zielone, nawet wtedy kiedy w pełni dojrzeją. Ponadto żurawina posadzona w cieniu o wiele słabiej owocuje. Żurawina należy do roślin wrzosowatych, więc do prawidłowego wzrostu i rozwoju wymaga gleb o kwaśnym odczynie (pH 3,2-4,5). Podłoże powinno być stale wilgotne, próchnicze i przepuszczalne. Aby przygotować odpowiednie stanowisko do uprawy żurawiny, należy wykopać wierzchnią warstwę ziemi na głębokość około 15-20 cm, a następnie wypełnić dołek mieszaniną torfu kwaśnego i piasku (w proporcji 2:1). Można dodać także trociny z drewna i kory roślin iglastych. Sadzonki żurawiny sadzi się w odstępach 20x20 cm (opcjonalnie 30x30 cm), a następnie glebę należy pokryć 2-3 cm warstwą piasku. Piasek powoduje, że płożące pędy żurawiny łatwiej się ukorzeniają, ponadto ogranicza nadmierne rozrastanie się chwastów i utrzymuje odpowiednią wilgotność gleby. Ściółkowanie piaskiem warto powtarzać co kilka sezonów, trzeba jednak pamiętać, aby piasek miał odpowiedni – kwaśny – odczyn, w przeciwnym razie niekorzystnie wpłynie na podłoże. Żurawinę można także ściółkować drobno zmieloną korą lub trocinami, pamiętając o kwaśnym odczynie ściółki.

PODLEWANIE I NAWOŻENIE

Żurawina ma dość płytko umiejscowiony system korzeniowy i jest bardzo wrażliwa na niedobory wody, dlatego wymaga regularnego nawadniania. Przy uprawie żurawiny najlepszym rozwiązaniem jest zamontowanie w ogrodzie linii kroplujących, które dostarczą roślinom optymalnej ilości wody. Żurawina w warunkach naturalnych często rośnie na terenach okresowo zalewanych lub podmokłych, więc nadmiar wody jest dla niej mniej szkodliwy niż przesuszenie. Na suszę szczególnie wrażliwe są młode rośliny (sadzonki w pierwszym roku uprawy), których system korzeniowy jest słabo rozwinięty. Niedobór wody w okresie kwitnienia może powodować zasychanie i opadanie pąków kwiatowych i kwiatów, a w okresie dojrzewania owoców może prowadzić do opadania jagód. W środowisku naturalnym żurawina często rośnie na terenach ubogich w składniki pokarmowe. Jednak jeśli uprawiamy żurawinę w ogrodzie, warto zasilać ją odpowiednimi nawozami. Wczesną wiosną oraz w okresie kwitnienia nawozimy rośliny nawozami azotowymi, które pobudzą rozrastanie się pędów oraz korzystnie wpłyną na zawiązywanie się owoców. Warto zastosować siarczan amonu, który dodatkowo zakwasi podłoże. Jesienią stosujemy nawozy potasowo-fosforowe. Przy uprawie żurawiny można także zastosować wieloskładnikowy nawóz mineralny przeznaczony do nawożenia borówki amerykańskiej, która ma podobne wymagania co żurawina.

ROZMNAŻANIE

Żurawinę rozmnaża się wegetatywnie (czyli z sadzonek), co gwarantuje powtarzalność cech rośliny matecznej. Sadzonki najlepiej sadzić na wiosnę. Dzięki płożącym pędom rośliny szybko się rozrastają i ukorzeniają, tworząc gęste dywany zimozielonych liści. Żurawinę najlepiej rozmnażać poprzez ukorzenianie płożących pędów. Sadzonki pobieramy wczesną wiosną i umieszczamy w wilgotnym torfie kwaśnym. Kiedy się ukorzenią, przesadzamy je do osobnych doniczek, a gdy podrosną i zaczną wypuszczać nowe pędy, wysadzamy je do gruntu. Tak wyhodowane rośliny powinny zacząć owocować około 3-4 lata po posadzeniu. Warto pamiętać, że świeżo posadzone rośliny mają słabo rozwinięty system korzeniowy, więc są bardzo wrażliwe na suszę. Należy je regularnie podlewać, aby nie dopuścić do nadmiernego przesuszenia podłoża.

ZABIEGI PIELĘGNACYJNE I ZASTOSOWANIE

Żurawina jest rośliną odporną na mróz, szkodniki i choroby. Bardzo źle znosi suszę, dlatego trzeba ją często i obficie podlewać (do podlewania najlepsza jest deszczówka). Żurawinę powinniśmy regularnie odchwaszczać, aby nie musiała ona konkurować o wodę i składniki odżywcze z innymi roślinami. W okresie zimy (szczególnie kiedy jest siarczysty mróz i nie ma śniegu) oraz na przedwiośniu warto ochronić żurawinę białą agrowłókniną, siatką cieniującą lub warstwą liści albo sosnowych gałązek. Ochroni to krzewy przed przemarzaniem, wczesnowiosennymi przymrozkami i poparzeniem przez silne promienie słoneczne. Wczesną wiosną warto przyciąć krzewy, co pobudzi rośliny do wytwarzania pędów owoconośnych. Zbyt duża ilość pędów płożących niepotrzebnie zagęszcza roślinę. Żurawina pięknie prezentuje się w ogrodach naturalistycznych. Idealnie nadaje się także do posadzenia na wrzosowisku z innymi roślinami kwasolubnymi takimi jak np. wrzosy, wrzośce, azalie, różaneczniki, pierisy, golterie, borówki. Dzięki płożącym i silnie rozrastającym się pędom żurawina może być stosowana jako roślina okrywowa. Niewątpliwą ozdobą krzewu są ciemnoczerwone jagody. Jeśli nie zbierzemy owoców na jesieni, pozostaną ciekawą dekoracją ogrodu aż do wiosny.

ODMIANY ŻURAWINY

Żurawina wielkoowocowa posiada ponad sto odmian, które różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim wielkością, kształtem i barwą owoców, a także wyglądem liści. Różni je także termin dojrzewania owoców, odporność na szkodniki i choroby, wrażliwość na mróz, wytrzymałość na przechowywanie. Ponadto poszczególne odmiany różnią się plennością, co jest kwestią kluczową przy zakładaniu plantacji żurawiny.

 

'Ben Lear' – to wczesna i dość plenna odmiana, która ma owalne, wydłużone owoce wybarwione na kolor intensywnie ciemnoczerwony (jagody są niemal brunatno-brązowe). Odmianę charakteryzuje umiarkowanie zwarty miąższ. Została odkryta około roku 1900 w stanie Wisconsin (USA).

 

'Early Black' – to jedna z najwcześniej dojrzewających odmian, której owoce można zbierać już na początku września. Ma jasnozielone liście, które pięknie kontrastują z owocami wybarwionymi na kolor ciemnoczerwony – niemal czarny. Owoce tej odmiany zawierają bardzo dużo pektyn, dlatego idealnie nadają się na przetwory (np. konfitury, galaretki).

 

'Howes' – to późna odmiana dosyć odporna na przymrozki, której owoce dojrzewają w październiku. Ma ciemnozielone liście i grube, długie, wzniesione pędy owoconośne. Owoce średniej wielkości są owalne, ładnie wybarwione na kolor ciemnoczerwony i posiadają chrupki miąższ. Jagody tej odmiany cechuje bardzo duża zawartość pektyn, ponadto bardzo dobrze się przechowują, dlatego są cenione w przetwórstwie.

 

'McFarlin' – ta bardzo plenna odmiana rośnie dość silnie, a jej owoce dojrzewają dosyć późno (koniec października). Ma jasne, zielone liście, które pięknie kontrastują z wybarwionymi na kolor ciemnoczerwony owocami. Twarde jagody są średnie do dużych i mają delikatny miąższ o świeżym smaku. Odmiana ta pochodzi od dziko rosnącej żurawiny odkrytej w Massachusetts (USA) w drugiej połowie XIX wieku.

 

'Pilgrim' – to silnie rosnąca i plenna odmiana, której owoce dojrzewają pod koniec października. Jagody są kuliste, bardzo duże i wybarwione na kolor ciemnoczerwony. Owoce tej odmiany bardzo dobrze się przechowują i mają zwarty miąższ, więc cenione są w przetwórstwie.

 

'Stevens' – to średnio późna odmiana o dużej plenności. Ma bardzo duże owoce o twardym miąższu, które pięknie wybarwione są na czerwono. Odmiana ta jest odporna na choroby i szkodniki, niewrażliwa na mrozy i dobrze się przechowuje. Powstała jako krzyżówka odmian McFarlin oraz Potter (1939 r.).

Komentarze (1):
~Gosia (niezalogowany, 94.254.248.*) 2016.09.10, 06:25

drobna uwaga do zdjęć - jedynie ostatnie jest żurawiny wielkoowocowej, pierwsze i czwarte zdjęcie przedstawia borówkę brusznicę. dwa pozostałe zdjęcia to albo borówk brusznica albo żurawina błotna.

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
zobacz produkty
Wczytywanie...
Wczytywanie...
zobacz inne porady