Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Kosaćce

Kosaćce to rośliny idealne na kwiatowe rabaty, do posadzenia w pobliżu oczek wodnych i stawów, do ogródków skalnych i jako kwiat cięty do wazonu. W zależności od rodzaju i odmiany mają nieco inne wymagania uprawowe. Różnią się także wielkością i kolorem kwiatów, które mogą być białe, żółte, pomarańczowe, różowe, czerwone, fioletowe, brązowe w różnych odcieniach i zestawieniach. 

Pochodzenie, występowanie, nazwa

Kosaćce czyli irysy (Iris) to rośliny należące do rodziny kosaćcowatych. Występują głównie na półkuli północnej w strefie klimatów umiarkowanych. Obecnie znanych jest ponad 200 gatunków i mnóstwo odmian tych ozdobnych roślin. Swą polską nazwę – kosaćce – zawdzięczają najprawdopodobniej podobieństwu wydłużonych liściu do kształtu kosy. Łacińska nazwa irys pochodzi od greckiej bogini tęczy – Iris. Podział kosaćców jest bardzo złożony, więc aby nieco go uprościć można rośliny te podzielić na grupy: kosaćce kłączowe, do których należą m. in. kosaćce bródkowe, syberyjskie i żółte oraz kosaćce cebulowe, w skład których wchodzą np. kosaćce żyłkowane, holenderskie.

Warunki uprawy

Kosaćce preferują stanowiska słoneczne, ciepłe, zaciszne. Posadzone w pełnym słońcu lepiej rosną, a ich kwiaty są pięknie wybarwione, jednak kwitną nieco krócej. Na stanowiskach półcienistych irysy kwitną mniej obficie, ale za to dłużej.

Kosaćce powinny rosnąć w glebie żyznej, przepuszczalnej i dobrze zdrenowanej – ich kłącza nie powinny być narażone na podmakanie (oprócz irysów żółtych, które mogą rosnąć w podłożu podmokłym). Odczyn gleby powinien być obojętny lub lekko kwaśny.

Irysy cebulowe wysadzamy do gruntu w podobnym czasie jak inne rośliny cebulowe: pod koniec lata i wczesną jesienią (wrzesień-październik). Irysy kłączowe sadzimy wcześniej (od sierpnia do połowy września), aby kłącza zdążyły dobrze ukorzenić się przed zimą. Kłaczy i cebul irysów nie wykopujemy na zimę.

Pielęgnacja

Kosaćce rosną dość płytko, więc przy wszelkich zabiegach pielęgnacyjnych należy bardzo uważać, aby nie uszkodzić kłaczy. W związku z tym chwasty usuwamy ręcznie, a gleby wokół roślin nie spulchniamy. Kosaćców nie sadzimy w glebie kamienistej.

Irysy nie są w pełni mrozoodporne, więc należy odpowiednio zabezpieczyć je przed mrozem. Rabaty z kosaćcami przed zimą ściółkujemy – można do tego celu użyć gałązek drzew i krzewów iglastych, opadłych, suchych liści, słomianych mat lub kory dekoracyjnej. Wczesną wiosną warstwę ściółki zabieramy, aby słońce mogło ogrzać glebę.

Do nawożenia kosaćców najlepsze są nawozy organiczne np. kompost. Roślin tych nie należy zasilać nawozami zasobnymi w azot (jego nadmiar sprzyja pojawianiu się chorób o podłożu grzybowym).

Kosaćce w okresie wzrostu i kwitnienia potrzebują dość dużo wody. Ze względu na płytko rosnące kłącza, podlewajmy rośliny dość często, ale niezbyt obficie.

Ciekawe gatunki i odmiany

KOSAĆCE KŁĄCZOWE

Kosaćce kłączowe posiadają kłącza czyli grube i mięsiste podziemne pędy, z których wyrastają liście i kwiaty. Dzielimy je na irysy bródkowe, bezbródkowe i grzebieniaste. Główni przedstawiciele kosaćców kłączowych to:

 

Kosaciec bródkowy

Irysy bródkowe mają charakterystyczne wywinięte „włoski” na dolnych płatkach kwiatów. Jest to tzw. bródka. Płatki kwiatów mają fantazyjne barwy, mogą być fryzowane lub pofalowane. Rośliny te wymagają słonecznego stanowiska i przepuszczalnego, odpowiednio zdrenowanego podłoża o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym. Kosaćce bródkowe nie powinny być sadzone w glebie zbitej, gliniastej, podmokłej, ponieważ grozi to zagniwaniem kłącza. Strukturę gleby można polepszyć poprzez wymieszanie jej np. z piaskiem.

Rośliny te sadzimy do gruntu wczesną wiosną (marzec-kwiecień) albo późnym latem (po przekwitnieniu). Kwitną od początku maja do końca czerwca, mogą dorastać do około 80 cm wysokości (niekiedy do 120 cm), natomiast odmiany miniaturowe osiągają zaledwie 10-20 cm. Mamy jeszcze odmiany pośrednie rosnące do wysokości około 60 cm. Kłącza umieszczamy dość płytko przy powierzchni gleby. Rośliny te zimują w gruncie, warto je jednak okryć na zimę.

Ciekawe odmiany irysa bródkowego:

'Change of Pace' – ma kwiaty w różnych odcieniach różu.

'Decadence' – ma kwiaty dwubarwne żółto-bordowe.

'Ming Dynasty' – ma kwiaty żółte.

'Peach Frost' – ma kwiaty pomarańczowo-brzoskwiniowe.

'Spiced Lemon' – ma kwiaty żółto-brązowe.

'Superstition' – ma kwiaty fioletowoczarne.

 

Kosaciec syberyjski

Kosaciec syberyjski należy do kosaćców bezbródkowych czyli nie posiadających charakterystycznych grzebieni na dolnej części płatków. Ma jasnozielone, trawiaste liście i kwiaty barwy niebieskiej (zdarzają się tez kwiaty białe i purpurowe). Irysy te powinny rosnąć na stanowiskach słonecznych i dość wilgotnych glebach o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym. Podłoże nie powinno być podmokłe, bo prowadzi to do gnicia kłącza.

Rośliny te sadzi się późnym latem lub jesienią, umieszczając kłącza nieco głębiej w podłożu, niż kłącza irysów bródkowych. Do najpiękniejszych odmian kosaćca syberyjskiego należy:

'Perrys Blue' – ma niebieskie kwiaty  i kwitnie bardzo obficie. Pięknie prezentuje się w pobliżu oczka wodnego lub na klombach wśród roślin o kontrastowych barwach kwiatów. Odmiana w pełni mrozoodporna.

Kosaciec żółty

Kosaćce żółte mają okazałe żółte kwiaty, które pojawiają się późną wiosną i latem i ładnie kontrastują z ciemnozielonymi  sztywnymi liśćmi. Liście są wyjątkowo duże i mają mieczowaty kształt. Rośliny te wysadza się do gruntu wczesną wiosną lub latem po kwitnieniu. Kłącza sadzimy na głębokości około 30 cm w bardzo wilgotnym, niemal podmokłym podłożu. Irysy te są w pełni mrozoodporne.

Kosaćce żółte można spotkać w naturze na podmokłych łąkach oraz przy brzegach jezior, stawów, rzek. W ogrodzie rośliny te ładnie prezentują się posadzone przy oczku wodnym lub stawie. Jedną z najładniejszych odmian jest:

'Variegata' – ozdobą rośliny (oprócz żółtych kwiatów) są dekoracyjne liście w kremowe i zielone paski.

 

KOSAĆCE CEBULOWE

Irysy cebulowe – jak sama nazwa wskazuje – wyrastają z cebulek, a nie z kłączy. Z kosaćców cebulowych najczęściej w naszych ogrodach spotyka się iryski żyłkowane oraz mieczniki holenderskie.

 

Irysek żyłkowany

Iryski żyłkowane to jedne z najwcześniej kwitnących kosaćców i jedne z najwcześniej kwitnących roślin w ogóle – mogą kwitnąć już na przedwiośniu. Irysy te to rośliny bardzo niskie, dorastają do zaledwie 15 cm wysokości. Kwiaty mogą mieć barwę niebieską, fioletową albo purpurową. Rośliny te idealnie nadają się na skalniki oraz na obwódki rabat. Ze względu na niewielkie rozmiary, mogą rosnąć w pojemniku.

Irysy żyłkowane preferują stanowiska słoneczne i ciepłe oraz zaciszne miejsca w ogrodzie. Podłoże powinno być dobrze zdrenowane i przepuszczalne. Cebulki należy sadzić dość płytko na głębokości około 5-6 cm.

 

Miecznik holenderski

Mieczniki holenderskie mają duże kwiaty, które mogą być białe, żółte, niebieskie lub purpurowe. Rośliny te kwitną w czerwcu i idealnie nadają się na kwiat cięty (często uprawiane są w szklarniach). W wazonie prezentują się okazale, ponieważ mogą dorastać do około 40-60 cm wysokości. Pięknie wyglądają posadzone w ogrodzie na stanowiskach słonecznych ciepłych, zacisznych, osłoniętych od wiatrów.

Cebule mieczników wysadzamy do gruntu wiosną (kwiecień-maj) na głębokość około 10-12 cm. Powinny rosnąć w podłożu zasobnym w składniki odżywcze, próchniczym i dobrze zdrenowanym. Irysy holenderskie rozmnaża się po kwitnieniu (lipiec) poprzez podział cebul. Na zimę zagony z miecznikami zabezpieczamy przed mrozem, ponieważ rośliny te mogą przemarzać.

zobacz produkty
Wczytywanie...
Wczytywanie...