Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Jodła kaukaska

Jodła kaukaska to roślina o szlachetnym i ekskluzywnym wyglądzie, którą dość rzadko spotyka się w naszych ogrodach ze względu na dość specyficzne wymagania siedliskowe. Roślina ta wymaga dużej wilgotności powietrza, jest wrażliwa na susze i upały, nie toleruje mroźnych wysuszających wiatrów i miejskich zanieczyszczeń. Preferuje ciepłe, słoneczne stanowiska i żyzne podłoże o kwaśnym odczynie. Można ją uprawiać tylko w cieplejszych rejonach naszego kraju. Jodła kaukaska w formie ciętego drzewka idealnie nadaje się na bożonarodzeniową choinkę.

POCHODZENIE I WYSTĘPOWANIE

Jodła kaukaska (Abiesnordmanniana) inaczej nazywana jest jodłą Nordmanna lub jodłą normandzką. Ta zimozielona roślina iglasta należy do rodziny sosnowatych i rodzaju jodła (Abies), który obejmuje około 50 gatunków iglaków rosnących głównie na półkuli północnej w strefie klimatów umiarkowanych. Środowiskiem naturalnym jodły kaukaskiej jest Azja Zachodnia, w naturze spotkać ją można na wschodnich wybrzeżach Morza Czarnego – w górzystych rejonach Gruzji, Rosji oraz Turcji. Ten szlachetny gatunek jodły został sprowadzony do Europy w połowie dziewiętnastego wieku. Jodłę kaukaską uprawia się głównie w Danii, ponieważ panują tam optymalne dla tych dość wymagających drzew warunki – łagodny nadmorski klimat, duża wilgotność powietrza, częste opady, niezbyt mroźne zimy, niezbyt upalne lata oraz gleby dobrej jakości. Dania to największy producent i eksporter jodeł kaukaskich w Europie – rocznie uprawia się tu około 100 milionów drzewek, a około 5 milionów trafia na rynki zagraniczne. Światowe plantacje hodowlane tego gatunku znajdują się głównie w Kanadzie oraz w krajach skandynawskich, ponieważ panują tam odpowiednie warunki klimatyczne. Ze względu na specyficzne wymagania jodeł kaukaskich drzewka te uprawiać można w Polsce tylko w niektórych rejonach naszego kraju – głównie na zachodzie oraz na południowym zachodzie, a także na wybrzeżu. We wschodnich częściach Polski jodły kaukaskie mogą przemarzać. Nasz klimat nie sprzyja uprawie jodeł kaukaskich na dużą skalę. Cięte drzewka sprowadzane są do Polski głównie z Danii. Jodła kaukaska to jedno z najpopularniejszych – obok świerka – drzewek na choinki.

WYGLĄD

Jodła kaukaska w środowisku naturalnym może dorastać do nawet 20-30 m wysokości (niekiedy 50-60 m), a średnica pnia może dochodzić do nawet 2 m. Jednak w ogrodach przeważnie osiąga około 5-10 m wysokości. Jodła rośnie dość wolno – po 10 latach osiąga około 3 m wysokości i niecały metr szerokości. Drzewo to początkowo ma regularny, stożkowaty pokrój i wąską koronę, z czasem jednak pokrój staje się bardziej kolumnowy, a wierzchołek robi się spiczasty. Gałęzie jodły kaukaskiej rosną bardzo gęsto i niemal poziomo, łagodnie zwisając wzdłuż pnia. Pędy rosnące na wierzchołku skierowane są do góry. Szpilki jodły kaukaskiej są na gałązkach osadzone dwurzędowo, skośnie, bardzo gęsto i mają około 2-3 cm długości. Igły są sztywne, błyszczące i ciemnozielone, a od spodu mają dwa białe paseczki. Po roztarciu wydzielają charakterystyczny owocowo-cytrusowy zapach. Nie są kłujące. Co ciekawe drewno jodły nie wytwarza żywicy (posiada jedynie pęcherzyki żywiczne). Jodła kwitnie od kwietnia do maja, jest rośliną jednopienną, rozdzielnopłciową – to znaczy, że na jednym egzemplarzu znajdują się zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie. Kwiatostany męskie są kuliste i czerwonawe, żeńskie natomiast są nieco większe i mają barwę żółtozieloną. Jodła kaukaska wytwarza sztywne, stojące szyszki o cylindrycznym kształcie, które lekko zwężają się ku górze. Niedojrzałe szyszki mają kolor jasnozielony, z czasem stają się brunatno-brązowe. Przeważnie osiągają długość 15 cm (niekiedy dochodzą do 25 cm długości).

WARUNKI UPRAWY I PIELĘGNACJA

Jodły kaukaskie preferują stanowiska ciepłe, osłonięte, zaciszne i słoneczne lub lekko zacienione. Wymagają gleb żyznych, próchniczych, gliniastych, o odczynie kwaśnym lub lekko kwaśnym. Podłoże powinno być też dostatecznie wilgotne. Jodły najlepiej rosną w klimacie o dużej wilgotności powietrza, dlatego warto je sadzić w pobliżu stawów i oczek wodnych. Dostateczną wilgotność powietrza możemy zapewnić roślinie np. spryskując ją podczas podlewania. Jodły bardzo źle reagują na suche i zanieczyszczone powietrze, źle znoszą także susze i upały. Są dość odporne na mróz, jednak wrażliwe na gwałtowne zmiany i wahania temperatury. Ponadto dość wcześnie rozpoczynają wegetację i młode pędy mogą być narażone na wczesnowiosenne przymrozki. Z tego względu jodły kaukaskie nadają się do uprawy jedynie w cieplejszych rejonach naszego kraju (zachód, Dolny Śląsk, Pomorze). Jodły nie wymagają cięcia, ze względów estetycznych można jedynie usunąć dolne gałęzie. Rośliny te źle znoszą przesadzanie, ponieważ mają bardzo rozbudowany system korzeniowy z licznymi korzeniami bocznymi. Nie wymagają częstego nawożenia. Poszczególne odmiany rozmnaża się przez szczepienie, natomiast gatunki rozmnażane są z nasion. Jodły ze względu na dużą wilgotność powietrza, jaką preferują, mogą być narażone na choroby grzybowe. Czasem atakowane są przez mszyce (np. obiałka kaukaska, ochojnik jodłowy).

ZASTOSOWANIE

Jodła kaukaska to drzewo dość wymagające w uprawie. Źle znosi zarówno suche i upalne lato, jak i mroźne, wysuszające, zimowe wiatry, ponadto wymaga dużej wilgotności powietrza i jest wrażliwa na wszelkie zanieczyszczenia powietrza. Dlatego też rzadko spotyka się ją w naszych ogrodach. Ze względu na specyficzne wymagania jodły kaukaskie można uprawiać tylko w cieplejszych rejonach naszego kraju (zachód, Dolny Śląsk, Pomorze). Jodła kaukaska to roślina bardzo malownicza, która najpiękniej prezentuje się posadzona pojedynczo w wyeksponowanym miejscu. Większe odmiany polecane są głównie do dużych ogrodów. Jodły ładnie wyglądają posadzone w parkach, lub w nasadzeniach zieleni miejskiej. Drzewa te bardzo dobrze prezentują się przy stawach i w pobliżu oczek wodnych, które dodatkowo podwyższają wilgotność powietrza, co niewątpliwie służy jodłom. Karłowe, wolno rosnące odmiany jodły kaukaskiej nadają się także do mniejszych ogrodów, można je sadzić na skalniakach czy w alpinariach

JODŁA KAUKASKA JAKO BOŻONARODZENIOWE DRZEWKO

Młode okazy jodeł stosowane są jako choinki na Boże Narodzenie. Jodły są równie popularne co świerki, mają długie, szerokie, ciemnozielone igły oraz gęsty i regularny pokrój – rozłożysty u doły, węższy przy wierzchołku. Drzewka te są najbardziej wytrzymałe ze wszystkich bożonarodzeniowych drzewek. Igły jodeł zasychają i nie opadają, w związku z tym jodłowa „choinka” może stanowić ozdobę przez wiele tygodni (nawet do dwóch miesięcy). Jodła ceniona jest ze względu na swoją trwałość oraz walory estetyczne i szlachetny wygląd. Ponadto igły są elastyczne, miękkie i nie kłują – sprawdzą się w domach z małymi dziećmi. Jodła nie wydziela zapachu, dlatego jest bardziej polecana dla alergików niż intensywnie pachnące świerki. Jednak w porównaniu ze świerkami jodła kaukaska to roślina dość droga: za egzemplarze wysokie na ok. 150 cm zapłacimy około 100zł. Cięte drzewka na bożonarodzeniowe choinki sprowadza się głównie z Danii.

W sprzedaży dostępne są także jodły kaukaskie w doniczkach, ale roślina ta może nie przyjąć się w gruncie. Jodły mają rozbudowany system korzeniowy, który często jest uszkadzany w momencie wykopywania z gruntu. Im mniejszy egzemplarz jodły kaukaskiej, tym większa pewność, że roślina ta stanie się ozdobą naszego ogrodu.

CHOROBY I SZKODNIKI

Fytoftoroza – choroba grzybowa, która prowadzi do zahamowania wzrostu porażonych roślin. Igły zmieniają barwę na chlorotyczną, a następnie stają się czerwono-brązowe. Zgnilizna początkowo atakuje podstawę pędu, a następnie przesuwa się ku górze. Ponadto pod korą pojawia się wyraźne zaczerwienienie tkanek, dochodzi też do zgnicia korzeni. Aby nie dopuścić do pojawienia się fytoftorozy, należy sadzić tylko zdrowe okazy jodły kaukaskiej ze sprawdzonych szkółek ogrodniczych. Rośliny przed sadzeniem warto podsypać dobrze przekompostowaną korą sosnową, która ogranicza rozprzestrzenianie się grzybów wywołujących chorobę. Jeśli zauważymy objawy zgnilizny podstawy pnia, trzeba usunąć chorą jodłę, a rośliny rosnące w najbliższym otoczeniu należy potraktować odpowiednim środkiem ochrony roślin – fungicydem.

 

Zamieranie pędów – choroba grzybowa, która prowadzi do brązowienia i opadania igieł oraz do obumierania pędów. Na różnej wysokości pędu pojawiają się brązowe, nekrotyczne plamy, obejmujące z czasem cały obwód pędu. Po zauważeniu pierwszych objawów należy wyciąć porażone pędy, a rośliny opryskać dwukrotnie (co 14 dni) odpowiednim preparatem grzybobójczym (fungicydem).

 

Ochojnik jodłowy – mszyca, która żeruje na spodniej stronie igieł. Zaatakowane igły rosną słabiej, opadają, a z czasem obumierają całe gałęzie. Czarne larwy zimują na dolnej stronie igieł otoczone białymi, woskowatymi nićmi. Wczesną wiosną (marzec/kwiecień) larwy zaczynają żerować, a w połowie maja dojrzałe, bezskrzydłe samice składają jaja. Po około 2 tygodniach z jaj wylęga się nowe pokolenie larw. Zwalczanie mszycy polega na wykonaniu oprysku preparatem chemicznym w okresie wczesnowiosennym, kiedy larwy jeszcze zimują. W okresie wegetacji zwalczanie jest trudniejsze i wymaga zastosowania innych preparatów. O odpowiednie środki ochrony roślin najlepiej spytać w sklepie ogrodniczym.

ODMIANY JODŁY KAUKASKIEJ

'GoldenSpreader' – jest to bardzo wolno rosnąca odmiana karłowa, która polecana jest do małych ogrodów. Po około dziesięciu latach osiąga zaledwie 1 m wysokości oraz średnicy, a szeroko-stożkowy pokrój wygląda bardzo szlachetnie. Odmiana ta ma bardzo zwarty, krzaczasty pokrój i charakterystyczne zagłębienie w środku drzewa. Krótkie igły (około 2 cm długości) są z wierzchu błyszczące i mają żółto-złocistą barwę, od spodu natomiast są biało-żółte i matowe.

 

'Pendula' – to bardzo efektowna odmiana jodły kaukaskiej, roślina kolekcjonerska. Ma wąsko-stożkowy, zwisający pokrój, dlatego nazywana jest „płaczącą jodłą” gałęzie mogą zwisać wzdłuż pnia aż ziemi. Płaskie igły o intensywnie zielonej barwie mają od spodu dwa białe paski. Odmiana ta rośnie bardzo wolno, po około dziesięciu latach osiąga zaledwie 4,5 m wysokości. Polecana jest do małych ogrodów i parków.