Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Jeżyna bezkolcowa

Jeżyny to smaczne i zdrowe owoce, a odmiany bezkolcowe są chętnie uprawiane w przydomowych ogrodach – dają dużo pysznych owoców, są łatwe w uprawie, nie wymagają zbyt wielu zabiegów pielęgnacyjnych. Wśród odmian jeżyny bezkolcowej znajdziemy zarówno te owocujące wcześnie (druga połowa lipca), jak i odmiany późniejsze dojrzewające we wrześniu i październiku.

Pochodzenie i występowanie

Jeżyna bezkolcowa (Rubus fruticosus) to roślina należąca do rodziny różowatych. Jest to mieszaniec powstały ze skrzyżowania ze sobą kilku dzikich gatunków jeżyn, które w naturze spotkać można w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. Dzikie jeżyny – zwane także ostrężyną lub ożyną – rosną  w widnych lasach i na ich obrzeżach, na polanach, łąkach, na słonecznych stanowiskach. Jeżyny w środowisku naturalnym tworzą gęste zarośla, a do ochrony przed zwierzętami wytworzyły kolce, które pokrywają niemal całą roślinę. Dzikie jeżyny do niedawna spotkać można było tylko w lasach, ponieważ kolczaste pędy skutecznie utrudniały ich uprawę i pielęgnację, a także swobodny zbiór owoców. Jednak około pół wieku temu hodowcy stworzyli jeżynę bezkolcową, a do dzisiaj powstało wiele ciekawych odmian tej rośliny. Jeżyna bezkolcowa cieszy się coraz większą popularnością i jest uprawiana w przydomowych ogródkach i na działkach równie chętnie jak malina.

Wygląd

Jeżyna bezkolcowa to wieloletni krzew, który posiada nagie pędy barwy brązowej lub zielonkawej. Łodygi – w odróżnieniu od jeżyny dzikiej – nie są pokryte kolcami. Jeżyna bezkolcowa charakteryzuje się silnym wzrostem, a jej pędy mogą mieć długość od 2 do nawet 5 m (siła wzrostu jest różna w zależności od odmiany). Długie i ciężkie pędy jeżyn wymagają podpór i podwiązywania – rośliny te nie wytwarzają organów czepnych (jak np. bluszcz czy winobluszcz). Do uprawy jeżyny bezkońcowej najlepsze są pergole, trejaże lub sztywne druty rozpięte między słupami.

Niemal na całej długości pędów jeżyny bezkońcowej dość równomiernie rozmieszczone są liście, które mają kształt dłoniastodzielny. Liście mają barwę zieloną i ząbkowane brzegi, są klapowane, a na blaszce liściowej wyraźnie odznacza się unerwienie. U poszczególnych odmian liście mogą być sezonowe, półzimozielone lub zimozielone.

Jeżyny bezkolcowe przeważnie kwitną w maju. Małe, niepozorne, białe kwiaty są miododajne, więc chętnie odwiedzają je owady zapylające.

Owoce jeżyny bezkolcowej mają postać jednonasiennych pestkowców, które zebrane są w nibyowoc, a wewnątrz wypełnione są rozrośniętym dnem kwiatowym. Owoce są duże (nawet do 5 cm długości), mają barwę granatową lub czarną, a w smaku są słodko-kwaśne. W zależności od odmiany owoce jeżyny bezkolcowej mogą dojrzewać od końca lipca, aż do września i października, jednak większość odmian pełnię dojrzałości osiąga w sierpniu.

Warunki uprawy

Jeżyny bezkolcowe preferują stanowiska ciepłe, słoneczne, osłonięte przed mroźnymi wiatrami. Najlepiej posadzić je przy południowej ścianie budynku. Nie są to krzewy w pełni mrozoodporne, dlatego wymagają okrywania na zimę (szczególnie w zimniejszych rejonach naszego kraju).

Krzewy te powinny rosnąć w podłożu żyznym, próchniczym, lekkim, świeżym, o lekko kwaśnym odczynie (pH 6,5). Gleba powinna być stale lekko wilgotna – jeżyny mają dość płytki system korzeniowy i są wrażliwe na suszę. Aby ograniczyć parowanie wody, krzewy warto ściółkować. Ściółkowanie zapobiega też nadmiernemu rozrastaniu się chwastów i chroni korzenie przed przemarzaniem. Warto pamiętać, że jeżynom nie służy także podłoże podmokłe, okresowo zalewane, ponieważ ich korzenie mogłyby zgnić.

Jeżyny bezkolcowe najlepiej sadzić jest późną jesienią lub wczesna wiosną. Krzewy sadzimy w odstępie około 2-4 m, ponieważ rozrastają się dość szeroko. Przed posadzeniem roślin, warto wzbogacić glebę dobrze rozłożonym kompostem lub obornikiem. Jeżyny nawozimy kilka razy w ciągu roku – wiosną należy zastosować nawozy azotowe, latem warto zasilić krzewy nawozami wieloskładnikowymi, późnym latem stosujemy nawozy jesienne zasobne w potas i fosfor.

Zabiegi pielęgnacyjne

Jeżyny owocują na pędach dwuletnich i wymagają corocznego przycinania. Pędy, które owocowały, wycinamy późną jesienią tuż przy ziemi. Tegoroczne pędy przyginamy do ziemi i zabezpieczamy na zimę słomą, ściółką, stroiszem – ochroni je to przed mrozem. Wiosną wybieramy kilka najsilniejszych pędów i je podwiązujemy  – pojawią się na nich owoce. Resztę wycinamy. Wiosną wycinamy też pędy przemarznięte i uschnięte. Regularnie usuwamy też odrosty korzeniowe, które pojawiają się wokół rośliny.

Jeżyny bezkolcowe rosną silnie i wymagają podwiązywania i podpór. Najlepiej zastosować kratki, pergole, trejaże, a do podwiązywania użyć grubej żyłki ogrodniczej.

Krzewy te mogą być narażone na choroby i szkodniki takie jak: przędziorki, kwieciaki, szara pleśń. Zwalcza się je środkami ochrony roślin.

Zastosowanie

Jeżyny to smaczne i zdrowe owoce, a odmiany bezkolcowe są chętnie uprawiane w przydomowych grodach – dają dużo smacznych owoców, nie wymagają zbyt wielu zabiegów pielęgnacyjnych, z reguły są mrozoodporne. Jeżyny zawierają wiele witamin (A, z grupy B, C, E), a także sole mineralne oraz makro- i mikroelementy (fosfor, magnez, potas, wapń, żelazo). Przetwory oraz napary z jeżyn wykazują działanie oczyszczające, dezynfekujące, ponadto wspomagają trawienie, poprawiają metabolizm, mogą być również stosowane wspomagająco w przeziębieniach.

Jeżyny są niskokaloryczne (100 g zawiera około 30 kcal), bardzo aromatyczne i smaczne – słodko-kwaśne, lekko cierpkie, soczyste. Nadają się do spożycia zarówno na surowo (jako dodatek do deserów, lodów, ciast, sałatek owocowych itp.), jak i na rozmaite przetwory. Można z nich robić dżemy, konfitury, powidła, soki, syropy, wina, nalewki. Ponadto dzięki ciemnej, intensywnej barwie owoce jeżyn nadają się do zabarwiania innych przetworów.

Jeżyny bezkolcowe nadają się ponadto jako krzewy ozdobne do osłaniania mało atrakcyjnych fragmentów w ogrodzie – płotów, murów, ogrodzeń, ścian budynków itp.

Odmiany

‘Black Satin’ – odmiana charakteryzująca się silnym wzrostem i wysoką plennością. Kwitnie w czerwcu, a jej duże, czarne, soczyste i bardzo słodkie owoce dojrzewają w sierpniu i we wrześniu. Odmiana nie wytwarza odrostów korzeniowych.

 

‘Jumbo’ – odmiana średnio wczesna o dużych i miękkich owocach, które nie są tak smaczne, jak owoce innych odmian.

 

‘Loch Ness’ – jedna z wcześniejszych odmian, charakteryzuje się silnym wzrostem i wysoką plennością. Owoce ma czarne, bardzo duże i niezwykle smaczne. Niestety krzewy te są dość podatne na mączniaka. Odmiana dość odporna na mróz.

 

‘Navacho’ – jest to odmiana wczesna lub średnio wczesna, o czarnych, dużych i smacznych owocach, które dojrzewają w sierpniu. Krzewy charakteryzują się wysoką plennością i są odporne na mróz.

 

‘Orkan’ – odmiana polska, dość wrażliwa na mróz (wymaga okrycia na zimę). Ma dość duże, błyszczące owoce o cylindrycznym kształcie, które idealnie nadają się na przetwory (w smaku są dość kwaśne). Owoce dojrzewają w drugiej połowie września. Odmiana ta nie wytwarza odrostów korzeniowych, rośnie bardzo silnie, więc wymaga podpór i podwiązywania.

 

‘Ruczaj’ – odmiana polska o niezbyt dużych, ale za to bardzo smacznych owocach o zwartym, twardym miąższu (dobra na przetwory). Odmiana ta nie wytwarza odrostów korzeniowych i jest w pełni mrozoodporna.

 

‘Thornfree’ – odmiana należąca do późniejszych (owoce dojrzewają we wrześniu), charakteryzują się wysoką plennością (nawet 10 kg owoców z jednego krzewu). Owoce są duże, czarne i lekko wydłużone, ale nie tak smaczne jak owoce innych odmian, za to idealnie nadają się na przetwory. Odmiana dość wrażliwa na mróz.

 

‘Thornless Evergreen’ – odmiana charakteryzująca się silnym wzrostem i wysoką plennością. Duże, smaczne owoce dojrzewają pod koniec sierpnia, nadają się do spożycia zarówno na surowo, jak i na przetwory. Odmiana o ciekawych, powcinanych liściach.

zobacz produkty
Wczytywanie...
Wczytywanie...
Wczytywanie...
zobacz inne porady