Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Jarząb pospolity – jarzębina

Jarząb pospolity, potocznie zwany jarzębiną, to nieodłączny element polskich lasów, pól, łąk, parków, ogrodów. Kuliste owoce stanowią ciekawą ozdobę drzewa od końca lipca aż do zimy. Poza tym stanowią pokarm dla ptaków i nadają się na przetwory i nalewki.

POCHODZENIE I WYSTĘPOWANIE

Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia) to roślina wieloletnia z rodziny z różowatych, która występuje w niemal całej Europie (oprócz krańców południowych), a także w południowo-zachodniej części Azji oraz na Syberii. Jego łacińską nazwę („aucuparia” od „aves” – ptaki i „capere” – chwytać) przetłumaczyć można jako „jarzębina łowiąca ptaki”, ponieważ dawniej owoce jarzęba służyły ptasznikom do wabienia ptaków w pułapki. Drzewo to rośnie na skrajach lasów, na leśnych polanach, na łąkach i miedzach, a także na górskich zboczach. W górach jarząb pospolity to jedno z najwyżej rosnących drzew liściastych – we francuskich Alpach można je spotkać nawet na wysokości około 2000 m n.p.m. Jarząb pospolity może osiągać wiek od 80 do 120 lat (niekiedy 150).

WYGLĄD

Jarząb pospolity tworzy niewielkie lub średniej wielkości drzewa i może dorastać do około 6-15 m wysokości. Jego korona z wiekiem staje się coraz bardziej kulista i może osiągać około 6 m średnicy. Zielone liście złożone są z około 9-15 listków, które są pojedynczo piłkowane i po roztarciu wydzielają zapach gorzkich migdałów. Liście na jesieni zmieniają barwę na żółtą, pomarańczową lub czerwoną. Drzewo to kwitnie od połowy maja do połowy czerwca i ma białe lub kremowe kwiaty, które zebrane są w gęste, owłosione podbaldachy o średnicy około 8-15 cm. Kwiaty te nie pachną zbyt przyjemnie – podobnie jak roztarte liście – także wydzielają zapach gorzkich migdałów. Owoce jarzęba dojrzewają od lipca do października i mogą utrzymywać się na gałązkach nawet przez całą zimę. Owoce są małe, kuliste i mają około 7-10 mm średnicy. Zebrane są licznie w gęste, baldachachowate owocostany i mają piękne, intensywne kolory: pomarańczowe lub czerwone. Owoce są główną ozdobą tej rośliny. Są także przysmakiem ptaków (w okresie zimowym żywią się nimi np. drozdy, gile, jemiołuszki, jarząbki, kosy czy zięby).

UPRAWA I WYMAGANIA

Jarząb pospolity nie ma zbyt wygórowanych wymagań i może rosnąć w niemal każdych warunkach. Najlepiej się czuje na stanowiskach ciepłych i słonecznych, jednak poradzi sobie także w półcieniu. Jest to gatunek wytrzymały na mróz, jednak dość wrażliwy na suszę, dlatego powinien być sadzony w miejscach dostatecznie wilgotnych. Jarząb ma dość głęboki system korzeniowy (jego korzenie sięgają w głąb ziemi na około 2 m), jednak w czasie suchych i upalnych miesięcy należy go obficie podlewać. Jeśli chodzi o gleby, to jest to roślina bardzo tolerancyjna – może rosnąć nawet w podłożu piaszczystym i jałowym. Ale najlepiej posadzić go w żyznej, próchniczej glebie o lekko kwaśnym odczynie.

ZASTOSOWANIE

Jarząb pospolity ceniony jest ze względu na swoje niewygórowane wymagania co do gleby i stanowiska, a także za bardzo dekoracyjne owoce, które mogą być ozdobą rośliny od końca lipca aż do wiosny (chyba że zostaną zjedzone przez ptaki). Drzewo to jest bardzo często wykorzystywane w nasadzeniach zieleni miejskiej: sadzi się je w parkach, przy skwerach, alejach i przy blokowiskach. Jako roślina ozdobna jarząb sadzony jest także w ogrodach i na działkach. Idealnie nadaje się do nasadzeń typu naturalistycznego i wiejskiego. Może być sadzony pojedynczo lub w formie szpaleru. Kuliste owoce jarzęba to nie tylko przysmak ptaków – chętnie zjadane są przez zwierzęta leśne (np. sarny) i mogą być także wykorzystywane w kuchni i medycynie. Zawierają dużo witamin (m.in. A, C, E, P, K, PP), mają działanie moczopędne i usprawniają pracę układu pokarmowego. Wyciągi z owoców jarzęba stosuje się także jako środek na kaszel i chrypkę (medycyna naturalna). Z owoców jarzęba można także robić dżemy, konfitury, marmolady, galaretki, musy oraz soki i nalewki (słynny jarzębiak). Warto jednak wiedzieć, ze surowe owoce są niejadalne, a nawet trujące, ponieważ zawierają kwas parasorbinowy. To właśnie przez zawartość sorbiny jarzębina ma tak gorzki i cierpki smak. Jednak nieprzyjemny smak oraz trujące właściwości znikają po przemrożeniu owoców lub po zanurzeniu ich we wrzątku.

CIEKAWE ODMIANY

‘Edulis’ (zwana także ‘Moravica’ lub ‘Dulcis) – to odmiana odkryta na Morawach. Ma bardzo słodkie owoce, które są pozbawione goryczki i zawierają więcej witaminy C. Owoce tej odmiany idealnie nadają się na przetwory.

‘Fastigiata’ – odmiana ta ma kolumnową, wąską koronę , która osiąga zaledwie 1-1,5 m szerokości. Drzewo to dorasta do około 5-8 m i może być sadzone nawet w małych ogrodach. Ze względu na swój wąski pokrój odmiana ta idealnie nadaje się na szpalery wzdłuż dróg i alejek.

‘Pendula’ – to bardzo dekoracyjna odmiana o zwisających pędach, które są długie, fantazyjnie powyginane i często wręcz płożą się po ziemi. Korona tej odmiany przypomina nieco koronę wierzby płaczącej. Odmiana ‘Pendula’ często szczepiona jest na pniu, więc jej wysokość zależy od pnia, na którym jest umieszczona. Drzewko to jest bardzo dekoracyjne, dlatego warto posadzić je pojedynczo na wyeksponowanym miejscu.

Komentarze (2):
~kris (niezalogowany, 79.185.233.*) 2013.10.19, 12:56

U mnie ma 7m wysokości.NAREW

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
~olka (niezalogowany, 178.43.107.*) 2013.10.17, 16:58

witam serdecznie jaką ma wielkość jarząb pospolity

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
zobacz produkty
Wczytywanie...
Wczytywanie...
Wczytywanie...