Znajdź sklep w Twojej okolicy
    Ustal moją lokalizację
    LUB
    Wybierz
  • Twoje konto
  • Zarejestruj się
  • Zaloguj się

Dereń jadalny i inne ciekawe gatunki derenia

Dereń jadalny ma nie tylko pyszne i bogate w składniki odżywcze owoce, ale może też być ciekawą ozdobą naszego ogrodu: wiosną zakwita na żółto, a jesienią jego liście przybierają intensywnie pomarańczową barwę. Poza tym jest to roślina łatwa w uprawie.

POCHODZENIE I NAZWA

Derenie należą do rodziny dereniowatych (Cornaceae). Ich środowiskiem naturalnym jest Europa Wschodnia oraz południowo-zachodnia część Azji. Są to rośliny długowieczne, które mogą żyć nawet 200 lat. Łacińska nazwa derenia – cornus – wywodzi się od słowa „cornu” (czyli „róg”) i nawiązuje do twardego drewna, jakie posiadają te rośliny. Obecnie znamy około 40 gatunków tych ozdobnych drzew i krzewów, z czego w Polsce w naturze spotkać można zaledwie dwa gatunki: derenia jadalnego i derenia świdwa.

HISTORIA DERENIA JADALNEGO

Dereń jadalny (Cornus mas) był znany w Europie już w starożytności – uprawiano go w starożytnej Grecji i Rzymie. W okresie średniowiecza krzewy derenia spotkać można było w przyklasztornych ogrodach, gdzie nie tylko stanowił ozdobę, ale też pozyskiwano z niego cenne materiały i substancje. Kora służyła do produkcji żółtego barwnika, z nasion wytłaczano olej, natomiast bardzo wytrzymałe i twarde drewno służyło do wyrabiania np. grot włóczni czy strzał. W wieku XVI dereń jadalny dotarł na Wyspy Brytyjskie i do dzisiaj cieszy się tam dużą popularnością. Krzew ten chętnie sadzony jest także w polskich ogrodach gdzie docenia się przede wszystkim jego walory dekoracyjne.

OWOCE DERENIA – UPRAWA I ZASTOSOWANIE

Dereń jadalny (jak sama nazwa wskazuje) ma bardzo smaczne, bogate w składniki odżywcze i witaminy owoce i z powodzeniem może być uprawiany jako krzew owocowy. Wiedzą o tym doskonale ogrodnicy w Rosji, na Ukrainie, na Słowacji czy w Turcji, gdzie derenia jadalnego uprawia się na skalę przemysłową (np. w Turcji zbiera się rocznie aż 17 tysięcy ton owoców). Owoce derenia jadalnego dojrzewają pod koniec sierpnia lub na początku września. Mają postać drobnych, czerwonych kulek i w smaku są słodko-kwaśne, bardzo orzeźwiające. Można z nich robić nalewki, dżemy, galaretki i soki. Owoce derenia zawierają więcej witaminy C niż np. pomarańcze czy cytryny. Ponadto owoce te zawierają także prowitaminę A, krzem, garbniki i pektynę. Korzystnie działają na wzrok i naczynia krwionośne, a także wykorzystuje się je w leczeniu chorób skóry, anemii czy problemach z układem trawiennym. Dereń ma również działanie przeciwmiażdżycowe, przeciwnowotworowe i wzmacniające. Właściwości lecznicze mają nie tylko owoce derenia, ale także napary z kwiatów (leczą biegunkę), z liści (mają działanie moczopędne i żółciopędne), z kory (działanie wzmacniające i pobudzające).

ROŚLINA OZDOBNA PRZEZ CAŁY ROK

Dereń jadalny może być ciekawą ozdobą ogrodu przez cały rok. Zakwita bardzo wcześnie, niekiedy już na początku marca. Drobne kwiaty barwy żółtej są zebrane w pęczki i pojawiają się jeszcze przed rozwojem liści. Liście derenia mają intensywnie zieloną barwę i stanowią piękne tło dla karminowo czerwonych owoców, które dojrzewają pod koniec lata (sierpień/wrzesień). Na jesieni listki derenia zmieniają kolor na jaskrawo-pomarańczowy. Dereń jadalny ma formę niewielkiego drzewka lub krzewu, może osiągać od 3 do 8 m wysokości. Najpiękniej wygląda posadzony pojedynczo na trawniku. Nadaje się także na nieformowane żywopłoty (szpalery).

WARUNKI UPRAWY I PIELĘGNACJI

Krzew ten jest dość łatwy w uprawie, preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste oraz przepuszczalną, żyzną, próchniczą glebę o odczynie zasadowym. Najlepiej rośnie w podłożu wilgotnym, radzi sobie nawet na terenach podmokłych, w pobliżu stawów i oczek wodnych, a także na torfowiskach. Dereń jadalny jest całkowicie mrozoodporny i wytrzymały na suszę. Dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza, dlatego nadaje się do posadzenia w warunkach miejskich. Bardzo rzadko atakowany jest przez choroby i szkodniki, dlatego ochrona chemiczna nie powinna nastręczać trudności. Derenie należy corocznie przycinać, ponieważ pobudzi to roślinę do wytwarzania nowych pędów. Cięcie najlepiej wykonać wczesną wiosną (w marcu). Warto pamiętać, że derenie o ozdobnych, kolorowych liściach najlepiej sadzić w miejscach nasłonecznionych, wtedy ładnie się wybarwią.

CIEKAWE GATUNKI DERENIA

Dereń jadalny to nie jedyny gatunek derenia, który może stać się ozdobą ogrodu. Dekoracyjne kwiaty i owoce ma dereń kousa, kolorowe pędy i liście to główne zalety derenia białego, a dereń rozłogowy nadaje się na niskie żywopłoty i jako roślina okrywowa.

 

Dereń biały

Dereń biały (Cornus alba) to szeroki i rozłożysty krzew o płaskokulistym, kępowatym pokroju. Może osiągać około 3 m wysokości i około 5 m szerokości. Dereń biały może być ozdobą ogrodu przez cały rok. Krzew ten bardzo atrakcyjnie wygląda zimą w okresie bezlistnym, ponieważ posiada ciemnoczerwone, błyszczące pędy, które wyraźnie kontrastują z otoczeniem. Ozdobne pędy najpiękniej prezentują się na tle śniegu. Na przełomie maja i czerwca krzew ten zakwita, a drobne kwiaty o kremowobiałej barwie zebrane są w płaskie baldachy. Na jesieni ciemnozielone liście przybierają intensywny, czerwono-brunatny kolor. Dereń biały ma wiele ciekawych odmian, które różnią się między sobą przede wszystkim barwą liści i pędów, a także siłą wzrostu, np.:

‘Aurea’ – dość duże liście tej odmiany są koloru żółtego, a sztywne pędy mają barwę jasnozieloną. Dzięki swoim jasnym barwom liści i pędów odmiana ta ożywi każdy zacieniony zakątek ogrodu.

‘Elegantissima’ – bardzo dekoracyjna odmiana o dużych liściach barwy ciemnej zieleni, które ozdobione są szerokim, nieregularnym, kremowo-białym brzegiem.

‘Sibirica’ – jajowate liście tej odmiany mają kolor ciemnozielony, a jesienią przybierają barwę czerwono-fioletową. Krzew ten pięknie wygląda zimą, kiedy możemy w pełni podziwiać jego wyprostowane, błyszczce pędy o jaskrawej, czerwonej barwie. Odmiana ta rośnie nieco słabiej niż gatunek (może osiągać około 2 m wysokości), więc nadaje się nawet do mniejszych ogrodów.

‘Sibirica Variegata’ – odmiana ta ma bardzo dekoracyjne, silnie pomarszczone liście barwy zielono-szarej, które ozdobione są nieregularnym, kremowobiałym brzegiem. Liście najpiękniej wyglądają na wiosnę, ponieważ przybierają wtedy delikatnie różowy odcień. Odmiana ta ma także ozdobne pędy koloru krwistej czerwieni.

‘Argenteomarginata’ – duże liście tej odmiany mają jasnozieloną barwę i są ozdobione regularnym, szerokim brzegiem koloru kremowobiałego. Jeśli krzew ten posadzimy na stanowisku bardzo słonecznym, jego listki staną całkowicie białe. Odmiana ta posiada także dekoracyjne pędy barwy koralowo-czerwonej.

‘Gouchaultii’ – pstre liście tej odmiany zmieniają swoją barwę w czasie sezonu wegetacyjnego. Młode listki są różowo-zielono-białe, natomiast starsze liście stają się zielone i dodatkowo są ozdobione żółtym brzegiem oraz żółtymi pasmami i smugami.

‘Spaethii’ – młode listki tej odmiany mają kolor żółto-brązowy. Z czasem liście stają się jasnozielone i ozdabia je szerokie, nieregularne obrzeże barwy żółto-złotej. Jeśli krzew posadzimy w bardzo słonecznym miejscu, jego liście staną się jednolicie żółte.

‘Kesselringii’ – jest to ciekawa odmiana o purpurowo-brązowych pędach. Liście początkowo mają kolor brązowo-czerwony, a z czasem stają się brązowo-zielone.

 

Dereń rozłogowy

Dereń rozłogowy(Cornus stolonifera) jest to gatunek, tworzący szeroko rozrastające się krzewy, które osiągać mogą około 2 m wysokości. Dereń ten ma łukowato wygięte pędy koloru czerwonego, które niemal pokładają się po ziemi. Pędy derenia rozłogowego bardzo łatwo się ukorzeniają i w krótkim czasie tworzy on bardzo zwarte, szerokie kępy. Jest do gatunek dość ekspansywny, a niektóre jego odmiany z powodzeniem można sadzić jako rośliny okrywowe. Do ciekawych odmian derenia rozłogowego zaliczyć można np.:

‘Flaviramea’ – krzew ten bardzo dobrze prezentuje się w stanie bezlistnym, ponieważ posiada gładkie, błyszczące pędy, które mają zielono-żółty kolor. Owalne liście tej odmiany mają barwę ciemnej zieleni, natomiast jesienią przybierają barwę jasnożółtą.

‘Kelsey’s Dwarf’ – ten karłowy krzew nadaje się nawet do małych ogrodów, ponieważ może osiągać zaledwie 70 cm wysokości. Odmiana ta tworzy gęste, szeroko rozrastające się kępy, dlatego idealnie nadaje się jako roślina okrywowa. Można z niej także tworzyć niskie żywopłoty. Pędy tej odmiany są czerwono-purpurowe. Liście mają kolor intensywnie zielony, a jesienią mogą przybierać barwę żółtą, pomarańczową bądź czerwoną.

 

Dereń kousa

Dereń kousa (Cornus kousa) to dość wysoki krzew, który może dorastać do około 5-7 m wysokości. Pochodzi z Azji i w naturze występuje w Japonii, Chinach czy Korei. Ma ciemnozielone liście, które jesienią przybierają barwę szkarłatno-czerwoną. Główną ozdobą derenia kousa są dekoracyjne kwiaty, które podziwiać możemy na początku czerwca. Wtedy to na długim, sterczącym trzonku pojawiają się drobne, zielono-żółte kwiaty zrośnięte ze sobą w formie kuleczki. Każdy kwiat ozdobiony jest czterema żółto-białymi podsadkami, które mogą osiągać około 5 cm długości. Bardzo dekoracyjne są także owoce derenia kousa, które dojrzewają w sierpniu. Owoce swoim kształtem przypominają nieco małe truskawki albo maliny, są drobne, kuliste i mają czerwoną barwę. Derenie kosua preferują żyzne, próchnicze i dość wilgotne podłoże. Najlepiej się czują posadzone w miejscach zacisznych i osłoniętych od silnych wiatrów. Z powodzeniem mogą rosnąć w pobliżu stawów i oczek wodnych, ponieważ lubią wilgoć. Nie są aż tak odporne na mróz, jak derenie białe czy derenie rozłogowe.

Komentarze (5):
Dodaj komentarz
~mado (niezalogowany, 91.196.30.*) 2014.05.30, 14:06

Przymierzam się do kupna derenia kousa, ale nie mogę się zdecydować na odmianę. Wiem, że jest ich wiele, ale nigdzie nie mogę znależć opisu porównawczego poszczególnych, podczas gdy inne derenie mają bogatszą bibliografię. Marzyła by mi się odmiana o najokazalszych kwiatach i jednocześnie owocach. Może ktoś mógłby mi pomóc? pliiiiiiizzzzzz :)

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
~do sten (niezalogowany, 83.6.158.*) 2014.05.14, 16:41

masz jedno drzewko ? .. dereń nie lubi samotności

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
~Sten (niezalogowany, 83.21.217.*) 2014.05.11, 10:58

Mój dereń kwitnie na początku marca a następnie przymarza i nie mogę doczeka się owoców. Nie wiem jaka jest to odmiana, lecz gdy kupowałem miała byc jadalny. Kwiaty ma "żółte" podobne do prezentowanych w programie. MOŻE KTOŚ WIE COŚ WIĘCEJ?.

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
~Olenka (niezalogowany, 77.255.220.*) 2014.05.06, 22:59

Tylko dereń jadalny nadaje się na nalewki i przetwory ;/.. sama nazwa na to wskazuje , wiem że inne odmiany również są jadalne , ale nie posiadają smaku jak również aromatu koniecznego do pyysznej naleweczki :). z Derenia jadalnego mozna również wytwarzać pyszne powidła do np. mięs , lub dzemy dodatkiem jabłek np . do naleśników itp :), soki ,marynaty (podobne w smaku do oliwek , czy też kiszonki , wzbogacajace smakiem jak i kolorem kiszone ogóreczki , lub same w sobie kiszone, jako dodatki do mięs i wędlin :). W starej polskiej kuchni jest masa przepsów , na te jakże zdrowe owoce , i nie tylko owoce :)).

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
~mirek (niezalogowany, 83.21.160.*) 2013.09.01, 18:18

Pytanie: Czy z derenia białego można zrobić nalewkę? Czy jest on jadalny?

Czy opinia jest przydatna?
( 0 / 0 ) Opinia przydatna dla użytkowników
zobacz produkty
Wczytywanie...
Wczytywanie...
Wczytywanie...